Ấn Độ thu hồi gần 1.400 ha đất làm tuyến đường sắt 320 km/h, Nhật Bản tài trợ 81%

Ấn Độ đang tiến gần tới việc đưa tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên vào khai thác, mở ra một bước phát triển mới trong hệ thống giao thông đường sắt của quốc gia đông dân nhất thế giới. Dự án Mumbai-Ahmedabad High Speed Rail (MAHSR) dài 508 km không chỉ gây chú ý bởi tốc độ vận hành lên tới 320 km/h mà còn bởi quy mô thu hồi đất, tái định cư và mức độ đầu tư công nghệ rất lớn.

Theo thông tin từ Bộ Đường sắt Ấn Độ, toàn bộ 1.389,5 ha đất dành cho dự án đã được thu hồi và 1.651 hạng mục hạ tầng kỹ thuật nằm trong phạm vi tuyến đã được di dời.

Đây là dự án đường sắt cao tốc đầu tiên của Ấn Độ, được triển khai với sự hỗ trợ về kỹ thuật và tài chính từ Nhật Bản, sử dụng nhiều tiêu chuẩn và công nghệ phát triển từ hệ thống Shinkansen.

Tuyến đường sắt cao tốc 508 km nối Mumbai với Ahmedabad

Mumbai-Ahmedabad High Speed Rail Corridor được thiết kế để kết nối hai trung tâm kinh tế quan trọng của Ấn Độ là Mumbai và Ahmedabad.

Tuyến đường dài khoảng 508 km, đi qua bang Maharashtra, bang Gujarat và vùng lãnh thổ liên bang Dadra & Nagar Haveli. Dự án có 12 nhà ga gồm Mumbai, Thane, Virar, Boisar, Vapi, Bilimora, Surat, Bharuch, Vadodara, Anand, Ahmedabad và Sabarmati.

Theo NHSRCL, nếu chạy với số điểm dừng hạn chế, thời gian di chuyển trên toàn tuyến dự kiến khoảng 2 giờ 7 phút. Với phương án dừng tại toàn bộ các ga, hành trình khoảng 2 giờ 58 phút.

Tốc độ thiết kế của đoàn tàu lên tới 350 km/h, trong khi tốc độ khai thác dự kiến là 320 km/h. Đây là cấp độ vận hành cao hơn đáng kể so với phần lớn các tuyến đường sắt thông thường hiện nay tại Ấn Độ.

Điểm đáng chú ý là dự án không đơn thuần nhằm rút ngắn thời gian đi lại giữa Mumbai và Ahmedabad. Chính phủ Ấn Độ còn xem đây là dự án nền tảng để xây dựng năng lực công nghệ, nhân lực và tiêu chuẩn kỹ thuật cho những tuyến đường sắt cao tốc tiếp theo.

Dự án 17 tỷ USD và khoản tài trợ 81% từ Nhật Bản

Theo NHSRCL, mức đầu tư ước tính ban đầu của dự án là khoảng 1,08 lakh crore rupee, tương đương khoảng 17 tỷ USD, chưa bao gồm thuế.

Khoảng 81% tổng chi phí dự án được Chính phủ Nhật Bản hỗ trợ thông qua khoản vay ODA do JICA cung cấp. Phần còn lại do phía Ấn Độ đảm nhiệm thông qua Chính phủ Trung ương và chính quyền hai bang Maharashtra, Gujarat.

Cấu trúc tài chính này đã được thống nhất từ giai đoạn đầu của dự án. Theo các tài liệu của Chính phủ Ấn Độ, khoản vay của Nhật Bản có điều kiện ưu đãi đặc biệt, với lãi suất 0,1%/năm, thời hạn hoàn trả 50 năm và thời gian ân hạn 15 năm.

Tuy nhiên, con số 17 tỷ USD cần được hiểu là mức ước tính ban đầu của dự án, không phải chi phí cuối cùng chắc chắn phải trả. Trong năm 2026, một số báo cáo cho biết tổng chi phí dự án đang được điều chỉnh tăng đáng kể do thời gian triển khai kéo dài, chi phí xây dựng và các yếu tố liên quan. Một báo cáo tháng 8/2026 của Economic Times dẫn các nguồn quan chức cho biết chi phí hoàn thành có thể lên gần 2 lakh crore rupee, nhưng con số này vẫn trong quá trình xem xét và phê duyệt cuối cùng.

Điều này cho thấy quy mô tài chính thực tế của tuyến đường sắt cao tốc Mumbai-Ahmedabad có thể khác đáng kể so với mức dự toán ban đầu.

Công nghệ Shinkansen được đưa vào dự án

Một trong những điểm đặc biệt của MAHSR là vai trò của công nghệ Nhật Bản.

Dự án được triển khai với sự hỗ trợ kỹ thuật từ Nhật Bản và sử dụng các tiêu chuẩn liên quan đến đường ray, hệ thống điện, tín hiệu, điều khiển tàu, an toàn và bảo trì dựa trên kinh nghiệm Shinkansen.

Mục tiêu không chỉ là đưa một đoàn tàu chạy với tốc độ 320 km/h vào vận hành mà còn xây dựng toàn bộ hệ thống đường sắt cao tốc đồng bộ.

Điều này bao gồm hạ tầng tuyến, nhà ga, hệ thống cấp điện, điều khiển, tín hiệu, bảo trì và đào tạo nhân lực.

Chính phủ Ấn Độ cũng xác định dự án là cơ sở để xây dựng một mô hình tiêu chuẩn có thể áp dụng cho các hành lang đường sắt cao tốc trong tương lai.

Đường hầm dưới biển dài khoảng 7 km

Một trong những hạng mục phức tạp nhất của dự án nằm tại Maharashtra.

Tuyến MAHSR có một hệ thống đường hầm dài khoảng 21 km, trong đó có khoảng 7 km chạy dưới biển tại khu vực Thane Creek.

Đây là một trong những công trình kỹ thuật đáng chú ý nhất của toàn dự án và cũng là lần đầu Ấn Độ triển khai đường hầm đường sắt dưới biển ở quy mô như vậy.

Theo thông tin của Bộ Đường sắt Ấn Độ, đoạn đường hầm này sử dụng các giải pháp thi công chuyên biệt và có hệ thống giám sát nhằm kiểm soát các yếu tố như biến dạng mặt đất, áp lực nước và ảnh hưởng tới công trình xung quanh.

Trong khi đó, phần lớn tuyến đường còn lại được xây dựng trên cầu cạn.

Việc đưa đường ray lên cao có nhiều mục đích, trong đó có giảm số lượng giao cắt đồng mức, tăng mức độ an toàn và hạn chế việc phải thu hồi thêm đất dọc tuyến.

Gần 1.400 ha đất đã được thu hồi

Để xây dựng hành lang dài hơn 500 km, Ấn Độ phải thực hiện chương trình thu hồi đất và tái định cư trên phạm vi lớn.

Theo Bộ Đường sắt Ấn Độ, tổng diện tích đất cần thiết cho MAHSR là 1.389,5 ha. Đến năm 2026, toàn bộ diện tích này đã được thu hồi. Đồng thời, 1.651 hạng mục hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi dự án cũng đã được di chuyển.

Đây là một trong những yếu tố từng ảnh hưởng đáng kể tới tiến độ dự án.

Đặc biệt tại Maharashtra, quá trình thu hồi đất kéo dài đến năm 2021. Công tác này được đẩy nhanh từ năm 2022, tạo điều kiện để các gói thầu xây dựng tại bang này được triển khai mạnh hơn.

Với các dự án hạ tầng quy mô lớn, giải phóng mặt bằng thường là một trong những khâu phức tạp nhất bởi liên quan trực tiếp tới quyền sử dụng đất, sinh kế và nơi ở của người dân.

Gần 1.900 hộ phải di dời

Không phải toàn bộ các hộ bị ảnh hưởng bởi dự án đều phải chuyển nơi ở.

Theo Kế hoạch hành động tái định cư được JICA công bố, khoảng 1.887 hộ có công trình bị ảnh hưởng và có thể cần phải di dời.

Trong khi đó, phạm vi khảo sát rộng hơn xác định hàng nghìn hộ và cá nhân chịu ảnh hưởng ở nhiều mức độ khác nhau.

Các hộ phải di dời được xác định trên cơ sở tác động trực tiếp tới công trình và nơi ở. Kế hoạch tái định cư cũng bao gồm các nội dung liên quan đến bồi thường, hỗ trợ phục hồi thu nhập, đào tạo kỹ năng và khôi phục sinh kế.

Theo tài liệu JICA, chi phí không chỉ giới hạn ở tiền bồi thường đất mà còn bao gồm kinh phí dành cho hỗ trợ tái định cư, phát triển khu tái định cư và chương trình phục hồi sinh kế.

Điều này cho thấy quy mô của một dự án đường sắt cao tốc không chỉ được đo bằng số km đường ray hay số nhà ga mà còn nằm ở tác động trực tiếp tới cộng đồng dân cư dọc hành lang.

Gujarat đang dẫn đầu về tiến độ thi công

Đến năm 2026, dự án đã chuyển sâu sang giai đoạn thi công đồng loạt.

Theo cập nhật của Bộ Đường sắt Ấn Độ, riêng tại Gujarat, khoảng 352 km trụ cầu đã được hoàn thành, cùng 343 km dầm cầu, 209 km nền đường ray và 190 km cột điện trên cao.

Nhiều nhà ga tại Gujarat cũng đang được triển khai với các mức độ hoàn thiện khác nhau.

Tại Ahmedabad, phần kết cấu chính đã hoàn thành và dự án chuyển sang các hạng mục hoàn thiện cùng thi công đường ray.

Tại Vadodara, phần móng và kết cấu đang được hoàn thiện. Các khu vực Bharuch, Surat và Bilimora cũng đã bước vào những hạng mục liên quan tới đường ray.

Tiến độ tại Gujarat tương đối thuận lợi hơn so với Maharashtra do địa hình và điều kiện thi công khác nhau.

Maharashtra là phần khó nhất của dự án

Nếu Gujarat tập trung phần lớn các hạng mục cầu cạn và nhà ga trên mặt đất, Maharashtra có nhiều công trình phức tạp hơn.

Ga Bandra Kurla Complex (BKC) tại Mumbai được xây dựng ngầm. Theo cập nhật tháng 3/2026, phần móng của ga gần hoàn thành và công tác thi công bản đáy đã được triển khai.

Cùng với đó là đường hầm dài khoảng 21 km, bao gồm đoạn dưới biển.

Những hạng mục này đòi hỏi công nghệ thi công, kiểm soát địa chất và an toàn ở mức cao hơn so với các đoạn cầu cạn thông thường.

Việc triển khai tại Maharashtra vì thế được xem là một trong những phần phức tạp nhất trước khi toàn bộ tuyến có thể kết nối tới Mumbai.

Khi nào tàu cao tốc đầu tiên của Ấn Độ chạy?

Theo thông tin Chính phủ Ấn Độ công bố trong tháng 7/2026, Bộ trưởng Đường sắt Ashwini Vaishnaw cho biết dự án đang tiến triển nhanh và khoảng 80% công việc đã hoàn thành. Giai đoạn đầu dự kiến đưa đoạn Surat-Bilimora vào khai thác trong năm 2027, sau đó từng bước mở rộng về Vapi, Ahmedabad và cuối cùng tới Mumbai.

Một tài liệu thông tin của Chính phủ Ấn Độ cập nhật tháng 7/2026 cho biết dịch vụ đường sắt cao tốc đầu tiên dự kiến bắt đầu vào tháng 8/2027.

Như vậy, thay vì chờ toàn bộ tuyến Mumbai-Ahmedabad hoàn thành, Ấn Độ lựa chọn phương án khai thác từng đoạn.

Cách tiếp cận này cho phép đưa một phần hạ tầng vào sử dụng sớm hơn, đồng thời tiếp tục hoàn thiện các đoạn phức tạp tại Maharashtra.

Tuyến bullet train có thể tác động thế nào đến bất động sản?

Một trong những tác động được quan tâm là khả năng thay đổi giá trị kinh tế của các khu vực xung quanh nhà ga.

Về nguyên tắc, hạ tầng đường sắt cao tốc có thể rút ngắn thời gian di chuyển giữa các đô thị, tăng khả năng kết nối lao động, doanh nghiệp và dịch vụ.

Đặc biệt, 12 nhà ga của MAHSR nằm tại nhiều trung tâm đô thị và công nghiệp quan trọng như Thane, Surat, Vadodara và Ahmedabad.

Khi thời gian di chuyển giảm, các khu vực nằm quanh ga có thể trở thành điểm kết nối mới giữa giao thông đường sắt, đường bộ, metro và các loại hình vận tải khác.

Chính phủ Ấn Độ cũng đang nghiên cứu phát triển khu vực xung quanh các nhà ga theo định hướng phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng, hay còn gọi là Transit-Oriented Development.

Tuy nhiên, tác động thực tế tới bất động sản sẽ phụ thuộc vào quy hoạch đô thị, khả năng kết nối từ nhà ga đến các khu dân cư, chất lượng dịch vụ, nhu cầu đi lại và tốc độ phát triển kinh tế tại từng địa phương.

Do đó, không thể mặc định rằng mọi khu vực nằm gần tuyến đường sắt cao tốc đều sẽ tăng giá giống nhau.

Ý nghĩa lớn hơn một tuyến đường sắt

MAHSR không chỉ là dự án giao thông.

Thông qua dự án, Ấn Độ đang xây dựng năng lực trong nhiều lĩnh vực mới như thi công cầu cạn đường sắt cao tốc, đường hầm, đường ray không ballast, hệ thống điện, tín hiệu, điều khiển và bảo trì.

Nguồn nhân lực cũng được đào tạo để vận hành và bảo dưỡng hệ thống đường sắt cao tốc. Chính phủ Ấn Độ kỳ vọng kinh nghiệm tích lũy từ MAHSR sẽ hỗ trợ những hành lang đường sắt cao tốc khác trong tương lai.

Nếu kế hoạch khai thác từng giai đoạn được thực hiện đúng tiến độ, đoạn tuyến đầu tiên vào năm 2027 sẽ đánh dấu lần đầu tiên Ấn Độ bước vào kỷ nguyên đường sắt cao tốc chuyên dụng.

Với tốc độ khai thác 320 km/h, thời gian di chuyển giữa những trung tâm kinh tế lớn sẽ được rút ngắn đáng kể. Quan trọng hơn, dự án có thể tạo ra một hành lang phát triển kinh tế mới dọc tuyến, nơi giao thông, công nghiệp, thương mại và đô thị có thể kết nối chặt chẽ hơn.

Những con số đáng chú ý của siêu dự án Mumbai-Ahmedabad

• 508 km: chiều dài toàn tuyến.
• 320 km/h: tốc độ khai thác dự kiến.
• 350 km/h: tốc độ thiết kế.
• 12: số nhà ga trên toàn tuyến.
• 1.389,5 ha: tổng diện tích đất đã được thu hồi.
• 1.651: số hạng mục hạ tầng kỹ thuật đã được di dời.
• Khoảng 1.887 hộ: số hộ có công trình bị ảnh hưởng và có thể cần di dời theo kế hoạch tái định cư của JICA.
• Khoảng 21 km: chiều dài hệ thống đường hầm tại Maharashtra.
• Khoảng 7 km: đoạn đường hầm chạy dưới biển.
• 1,08 lakh crore rupee: mức đầu tư ước tính ban đầu, tương đương khoảng 17 tỷ USD, chưa bao gồm thuế.
• 81%: tỷ lệ vốn dự án được Nhật Bản cam kết hỗ trợ thông qua khoản vay ODA của JICA theo cấu trúc tài chính ban đầu.

Tuyến đường sắt cao tốc Mumbai-Ahmedabad là một trong những dự án hạ tầng giao thông có quy mô lớn và phức tạp nhất mà Ấn Độ đang triển khai. Với chiều dài 508 km, tốc độ khai thác 320 km/h, 12 nhà ga và hệ thống công trình cầu cạn, đường hầm, nhà ga ngầm, dự án đang tạo ra một bước chuyển lớn về năng lực đường sắt cao tốc của quốc gia này.

Đằng sau những con số về tốc độ và vốn đầu tư là một chương trình thu hồi 1.389,5 ha đất, di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật và tái định cư khoảng 1.887 hộ có công trình bị ảnh hưởng theo kế hoạch của JICA.

Dự án cũng cho thấy một công trình giao thông quy mô quốc gia có thể tạo ra những thay đổi lớn đối với cấu trúc đô thị và kinh tế dọc hành lang. Các nhà ga không chỉ là điểm đón trả khách mà còn có thể trở thành những trung tâm kết nối mới giữa đường sắt cao tốc, giao thông đô thị, thương mại và bất động sản.

Trong giai đoạn tiếp theo, tiến độ các đoạn tuyến tại Maharashtra, đặc biệt là khu vực Mumbai và đường hầm dưới biển, sẽ tiếp tục là những yếu tố đáng chú ý. Trong khi đó, việc đưa đoạn tuyến đầu tiên vào khai thác năm 2027 sẽ là cột mốc quan trọng để đánh giá hiệu quả vận hành thực tế của hệ thống đường sắt cao tốc đầu tiên tại Ấn Độ.

Câu hỏi thường gặp về tuyến đường sắt cao tốc Mumbai-Ahmedabad

Tuyến đường sắt cao tốc Mumbai-Ahmedabad dài bao nhiêu km?

Tuyến MAHSR dài khoảng 508 km, đi qua Maharashtra, Gujarat và vùng lãnh thổ Dadra & Nagar Haveli. Toàn tuyến có 12 nhà ga.

Tàu cao tốc Mumbai-Ahmedabad chạy với tốc độ bao nhiêu?

Tốc độ khai thác dự kiến là 320 km/h, trong khi tốc độ thiết kế đạt 350 km/h.

Nhật Bản tài trợ bao nhiêu vốn cho dự án?

Theo cấu trúc tài chính ban đầu, khoảng 81% chi phí dự án được Chính phủ Nhật Bản hỗ trợ thông qua khoản vay ODA của JICA. Khoản vay có điều kiện ưu đãi với lãi suất 0,1%/năm, thời hạn 50 năm và thời gian ân hạn 15 năm.

Ấn Độ đã thu hồi bao nhiêu đất cho dự án?

Theo Bộ Đường sắt Ấn Độ, toàn bộ 1.389,5 ha đất cần thiết cho dự án đã được thu hồi.

Có bao nhiêu hộ dân phải di dời?

Theo Kế hoạch hành động tái định cư do JICA công bố, khoảng 1.887 hộ có công trình bị ảnh hưởng và có thể cần di dời. Con số này không đồng nghĩa với tổng số hộ chịu ảnh hưởng của toàn bộ dự án, bởi nhiều trường hợp chỉ bị tác động về đất đai, tài sản hoặc sinh kế mà không phải chuyển nơi ở.

Khi nào tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên của Ấn Độ vận hành?

Theo cập nhật của Chính phủ Ấn Độ trong năm 2026, dịch vụ đầu tiên dự kiến bắt đầu vào năm 2027, với đoạn Surat-Bilimora được đưa vào khai thác trước và sau đó mở rộng từng bước về các khu vực khác.

Nguồn tham khảo: Bộ Đường sắt Ấn Độ (Press Information Bureau), National High-Speed Rail Corporation Limited (NHSRCL), Japan International Cooperation Agency (JICA) và các tài liệu dự án được công bố công khai.