Việt Nam thúc đẩy hợp tác với Đức để chuyển giao công nghệ đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam

Việt Nam đang tăng cường tìm kiếm các đối tác quốc tế có kinh nghiệm để phục vụ quá trình chuẩn bị và triển khai hệ thống đường sắt hiện đại. Trong đó, Đức được đánh giá có nhiều thế mạnh về khoa học – công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý an toàn, công nghiệp đường sắt, tài chính xuất khẩu và đào tạo nguồn nhân lực.

Trong chuyến công tác tại Đức từ ngày 21 đến 22/9/2026, Đoàn công tác Bộ Xây dựng do Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng dẫn đầu đã làm việc với các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và tổ chức trong lĩnh vực đường sắt của Đức, nhằm trao đổi kinh nghiệm, tìm kiếm cơ hội hợp tác và thúc đẩy chuyển giao công nghệ phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam.

Việt Nam muốn hợp tác thực chất với Đức về đường sắt tốc độ cao

Chuyến công tác diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn quan trọng của quá trình chuẩn bị Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam.

Theo thông tin từ Bộ Xây dựng, đây là dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư. Tuyến đường có chiều dài khoảng 1.541 km, đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/h và dự kiến cơ bản hoàn thành vào năm 2035.

Quy mô của dự án không chỉ nằm ở việc xây dựng một tuyến đường sắt tốc độ cao mà còn đặt ra yêu cầu hình thành một hệ sinh thái công nghiệp, công nghệ và nhân lực mới tại Việt Nam.

Trong giai đoạn chuẩn bị Báo cáo nghiên cứu khả thi, những vấn đề như lựa chọn công nghệ, mức độ đồng bộ của hệ thống, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn vận hành, chi phí vòng đời, tổ chức quản lý dự án, đào tạo nhân lực và khả năng tự chủ trong vận hành, bảo trì trở thành những nội dung có ý nghĩa lâu dài.

Chính vì vậy, phía Việt Nam mong muốn hợp tác với Đức theo hướng thực chất hơn, thay vì chỉ mua sắm thiết bị hoặc sử dụng dịch vụ từ các nhà cung cấp nước ngoài.

Mục tiêu được đặt ra là từng bước tiếp nhận công nghệ, đào tạo đội ngũ kỹ sư và chuyên gia, phát triển doanh nghiệp trong nước, xây dựng chuỗi cung ứng và hình thành năng lực vận hành, bảo trì cũng như làm chủ công nghệ đường sắt.

Đức có thể hỗ trợ những lĩnh vực nào?

Trong các cuộc làm việc tại Đức, phía Việt Nam đã trao đổi với đại diện các cơ quan quản lý và những doanh nghiệp lớn trong ngành đường sắt như Deutsche Bahn, Siemens Mobility cùng các tổ chức công nghiệp đường sắt.

Với Tập đoàn Đường sắt Đức Deutsche Bahn (DB), nội dung quan tâm tập trung vào kinh nghiệm quản lý, vận hành và bảo trì đường sắt tốc độ cao. Đây là lĩnh vực có vai trò quan trọng bởi một hệ thống đường sắt tốc độ cao không chỉ đòi hỏi hạ tầng và đoàn tàu hiện đại mà còn cần mô hình vận hành, điều độ, bảo trì và quản lý tài sản theo vòng đời.

Việt Nam cũng quan tâm đến cách tổ chức vận tải, quản lý nhà ga và khai thác kết cấu hạ tầng của Đức.

Đối với Siemens Mobility, phía Việt Nam quan tâm tới các giải pháp tổng thể gồm đoàn tàu, điện khí hóa, thông tin – tín hiệu, điều khiển chạy tàu, viễn thông, depot, bảo trì và các hệ thống bảo đảm độ tin cậy, an toàn.

Đặc biệt, vấn đề chi phí vòng đời được đặt alongside với giá đầu tư ban đầu. Một hệ thống có chi phí mua sắm thấp nhưng yêu cầu bảo trì lớn hoặc phụ thuộc lâu dài vào nhà cung cấp có thể tạo ra áp lực đáng kể trong quá trình vận hành.

Do đó, việc đánh giá công nghệ cần được thực hiện trên toàn bộ vòng đời dự án, từ đầu tư, xây dựng, vận hành, bảo trì, nâng cấp cho tới khả năng thay thế và phát triển các hệ thống trong tương lai.

Hợp tác không chỉ dừng ở việc mua thiết bị

Một trong những nội dung đáng chú ý trong định hướng hợp tác Việt Nam – Đức là chuyển từ mô hình cung cấp sản phẩm sang mô hình hợp tác sâu hơn.

Việt Nam đang chuẩn bị triển khai đồng thời nhiều dự án đường sắt, bao gồm tuyến tốc độ cao Bắc – Nam, các tuyến đường sắt kết nối quốc tế và hệ thống đường sắt đô thị tại các thành phố lớn.

Điều này tạo ra nhu cầu rất lớn về đoàn tàu, đường ray, điện khí hóa, tín hiệu, điều khiển, viễn thông, depot, thiết bị bảo trì và các giải pháp quản lý vận hành.

Nếu phần lớn các hạng mục chỉ được nhập khẩu hoàn toàn, khả năng chủ động của ngành đường sắt trong dài hạn sẽ bị hạn chế.

Ngược lại, nếu quá trình đầu tư được gắn với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển doanh nghiệp phụ trợ trong nước, các dự án đường sắt có thể trở thành nền tảng để hình thành ngành công nghiệp đường sắt Việt Nam.

Đây cũng là lý do phía Việt Nam đề nghị các đối tác Đức nghiên cứu các chương trình hợp tác dài hạn, gắn với đào tạo kỹ sư, chuyên gia, cán bộ quản lý và lực lượng vận hành, bảo trì.

Kinh nghiệm về tiêu chuẩn và quản lý an toàn được đặc biệt quan tâm

Một hệ thống đường sắt tốc độ cao vận hành ở tốc độ hàng trăm km/h đòi hỏi tiêu chuẩn an toàn rất cao.

Vì vậy, phía Việt Nam cũng trao đổi với cơ quan quản lý của Đức về quy hoạch mạng lưới, mô hình đầu tư, tổ chức thực hiện dự án và phân định trách nhiệm giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan an toàn, chủ sở hữu và đơn vị quản lý kết cấu hạ tầng.

Bên cạnh đó là các vấn đề về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đánh giá và chứng nhận an toàn độc lập.

Đây là những kinh nghiệm có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng khung quản lý cho hệ thống đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam.

Khi mạng lưới đường sắt phát triển, yêu cầu quản lý an toàn sẽ không chỉ tập trung vào đoàn tàu mà còn liên quan tới đường ray, cầu, hầm, hệ thống điện, tín hiệu, thông tin liên lạc, điều độ và các trung tâm điều hành.

Tìm kiếm mô hình tài chính và tín dụng xuất khẩu

Ngoài công nghệ, nguồn vốn cũng là một trong những vấn đề được quan tâm trong hợp tác Việt Nam – Đức.

Phía Việt Nam trao đổi về các mô hình huy động tài chính, tín dụng xuất khẩu, bảo lãnh rủi ro và tài chính xanh đối với những dự án đường sắt quy mô lớn.

Việc kết hợp giữa công nghệ, vốn, dịch vụ kỹ thuật và đào tạo nhân lực có thể tạo ra những mô hình hợp tác phù hợp hơn với đặc thù của các dự án hạ tầng lớn.

Đây cũng là vấn đề đáng chú ý trong bối cảnh Việt Nam dự kiến triển khai nhiều dự án đường sắt trong cùng một giai đoạn. Khả năng cân đối nguồn vốn, kiểm soát chi phí và bảo đảm hiệu quả đầu tư trong dài hạn sẽ có ảnh hưởng trực tiếp đến tính bền vững của hệ thống.

Khảo sát nhà ga trung tâm Berlin và mô hình TOD

Trong chuyến công tác, Đoàn Bộ Xây dựng cũng khảo sát Nhà ga Trung tâm Berlin (Berlin Hauptbahnhof).

Đây là cơ hội để phía Việt Nam tìm hiểu cách tổ chức vận hành và khai thác một đầu mối giao thông lớn, nơi đường sắt tốc độ cao, đường sắt liên vùng, đường sắt đô thị và các phương thức vận tải công cộng được kết nối với nhau.

Kinh nghiệm từ Berlin có thể được tham khảo trong quá trình quy hoạch hệ thống nhà ga của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Đặc biệt, vấn đề kết nối giữa nhà ga và không gian đô thị có ý nghĩa lớn đối với mô hình TOD – phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng.

Nếu được quy hoạch phù hợp, các nhà ga đường sắt tốc độ cao không chỉ là nơi hành khách lên xuống tàu mà còn có thể trở thành các trung tâm giao thông, thương mại, dịch vụ và phát triển đô thị mới.

Đối với thị trường bất động sản, đây cũng là vấn đề cần được quan tâm bởi sự xuất hiện của các đầu mối giao thông quy mô lớn có thể tác động tới cấu trúc không gian đô thị, nhu cầu nhà ở, thương mại và dịch vụ xung quanh nhà ga.

Tuy nhiên, việc phát triển TOD cần được gắn với quy hoạch tổng thể, hạ tầng kết nối và khả năng kiểm soát phát triển đô thị, thay vì chỉ kỳ vọng vào tác động tăng giá bất động sản.

Việt Nam tiếp cận hàng loạt công nghệ mới tại InnoTrans 2026

Trong khuôn khổ chuyến công tác, Đoàn Bộ Xây dựng cũng tham dự InnoTrans 2026 tại Berlin – một trong những triển lãm quốc tế lớn nhất về công nghệ giao thông và đường sắt.

InnoTrans 2026 diễn ra từ ngày 22 đến 25/9, quy tụ 3.170 doanh nghiệp đến từ 59 quốc gia. Sự kiện tập trung vào nhiều lĩnh vực từ công nghệ đường sắt, hạ tầng, giao thông công cộng đến số hóa, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và các giải pháp vận hành.

Tại triển lãm, Đoàn công tác Việt Nam đã làm việc với nhiều doanh nghiệp lớn trong chuỗi giá trị đường sắt toàn cầu như Deutsche Bahn, Siemens Mobility, Alstom, SNCF International, Vossloh, CRRC, Skoda cùng các doanh nghiệp cung cấp giải pháp hạ tầng, tín hiệu và công nghệ như Ericsson, PORR.

Đây là cơ hội để Việt Nam tiếp cận trực tiếp những công nghệ mới trong lĩnh vực đoàn tàu, điện khí hóa, thông tin – tín hiệu, điều khiển chạy tàu, quản lý vận hành, bảo trì, số hóa và tự động hóa.

Đáng chú ý, InnoTrans 2026 ghi nhận 180 sản phẩm và công nghệ được giới thiệu lần đầu trên thế giới, trong đó trí tuệ nhân tạo và robot đang ngày càng được ứng dụng vào vận hành, bảo trì và kiểm tra hạ tầng đường sắt.

Deutsche Bahn và Đại học Việt – Đức hợp tác đào tạo nhân lực đường sắt

Một điểm đáng chú ý khác tại InnoTrans 2026 là việc Deutsche Bahn và Trường Đại học Việt – Đức ký Bản ghi nhớ hợp tác về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực đường sắt.

Theo thông tin từ Bộ Xây dựng, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng đã chứng kiến lễ ký và đánh giá cao sáng kiến hợp tác này, trong bối cảnh nhân lực chất lượng cao được xem là một yếu tố quan trọng đối với quá trình hiện đại hóa đường sắt Việt Nam.

Đây có thể là một trong những hướng hợp tác có ý nghĩa lâu dài.

Bởi để vận hành một hệ thống đường sắt tốc độ cao, Việt Nam không chỉ cần kỹ sư xây dựng mà còn cần chuyên gia về điện, cơ khí, tín hiệu, điều khiển, viễn thông, an toàn, logistics, điều độ và quản lý tài sản.

Nguồn nhân lực cũng phải được đào tạo theo hướng có khả năng tiếp nhận công nghệ, vận hành hệ thống và từng bước tự chủ trong bảo trì, nâng cấp.

Cơ hội hình thành ngành công nghiệp đường sắt tại Việt Nam

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có quy mô đặc biệt lớn, với chiều dài khoảng 1.541 km và tốc độ thiết kế 350 km/h. Đây không chỉ là một dự án giao thông mà còn có thể tạo ra thị trường dài hạn cho nhiều ngành công nghiệp liên quan.

Từ sản xuất linh kiện, thiết bị điện, cơ khí chính xác, vật liệu, hệ thống tín hiệu, công nghệ thông tin đến dịch vụ bảo trì và đào tạo, hàng loạt lĩnh vực có thể tham gia vào chuỗi cung ứng.

Vì vậy, mục tiêu chuyển giao công nghệ được đặt ra trong các cuộc làm việc với đối tác Đức có ý nghĩa lớn hơn việc lựa chọn một nhà cung cấp cho một dự án cụ thể.

Nếu được triển khai hiệu quả, quá trình hợp tác có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị đường sắt, đồng thời hình thành đội ngũ kỹ sư và chuyên gia có khả năng làm chủ hệ thống.

Bộ Xây dựng cũng cho biết mục tiêu lâu dài là thông qua các dự án lớn, Việt Nam từng bước hình thành ngành công nghiệp đường sắt trong nước và xây dựng đội ngũ có khả năng tiếp nhận, vận hành và từng bước làm chủ công nghệ.

Tác động tiềm năng đối với phát triển đô thị và bất động sản

Với lĩnh vực bất động sản, việc phát triển đường sắt tốc độ cao cần được nhìn trong mối quan hệ với quy hoạch đô thị và hạ tầng giao thông.

Các nhà ga có thể trở thành những cực phát triển mới nếu được kết nối đồng bộ với đường sắt đô thị, xe buýt, đường bộ và các trung tâm dân cư.

Đặc biệt, mô hình TOD có thể tạo ra những thay đổi đáng kể về cách tổ chức không gian đô thị. Những khu vực có khả năng tiếp cận giao thông công cộng thuận tiện có thể thu hút thêm hoạt động thương mại, dịch vụ, văn phòng và nhà ở.

Tuy nhiên, tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào vị trí nhà ga, mạng lưới giao thông kết nối, quy hoạch sử dụng đất, mật độ xây dựng và chính sách phát triển đô thị của từng địa phương.

Do đó, tác động của đường sắt tốc độ cao tới bất động sản không nên được nhìn đơn giản theo hướng “có ga là giá đất tăng”. Giá trị thực tế còn phụ thuộc vào chất lượng quy hoạch, khả năng kết nối và sự hình thành các hoạt động kinh tế xung quanh nhà ga.

Việt Nam – Đức còn dư địa mở rộng hợp tác

Chuyến công tác của Đoàn Bộ Xây dựng tại Đức cho thấy hợp tác đường sắt Việt Nam – Đức đang được đặt trong phạm vi rộng hơn so với việc cung cấp thiết bị.

Các lĩnh vực được quan tâm bao gồm công nghệ, tiêu chuẩn, an toàn, vận hành, bảo trì, tài chính, đào tạo và phát triển công nghiệp phụ trợ.

Đối với Việt Nam, đây là giai đoạn quan trọng để lựa chọn công nghệ và xây dựng mô hình tổ chức phù hợp trước khi bước vào những giai đoạn triển khai tiếp theo của dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam.

Trong khi đó, với kinh nghiệm lâu năm của Đức trong ngành đường sắt, việc hình thành các kênh trao đổi thường xuyên giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, trường đại học và tổ chức nghiên cứu của hai nước có thể tạo nền tảng cho các chương trình hợp tác dài hạn.

Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xây dựng một tuyến đường sắt tốc độ cao hiện đại mà còn hướng tới việc hình thành năng lực công nghiệp, nhân lực và công nghệ đủ mạnh để Việt Nam có thể chủ động hơn trong toàn bộ vòng đời hệ thống đường sắt.

Câu hỏi về hợp tác đường sắt Việt – Đức

1. Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam dài bao nhiêu km?

Dự án có chiều dài khoảng 1.541 km, đường đôi khổ 1.435 mm và tốc độ thiết kế 350 km/h. Dự án được định hướng cơ bản hoàn thành vào năm 2035.

2. Vì sao Việt Nam quan tâm hợp tác với Đức trong lĩnh vực đường sắt?

Đức có thế mạnh về công nghệ đường sắt, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý vận hành, an toàn, công nghiệp đường sắt, đào tạo nhân lực và các giải pháp tài chính liên quan đến xuất khẩu công nghệ.

3. Việt Nam muốn Đức chuyển giao những công nghệ nào?

Các lĩnh vực được quan tâm gồm đoàn tàu, điện khí hóa, thông tin – tín hiệu, điều khiển chạy tàu, viễn thông, depot, bảo trì, quản lý tài sản hạ tầng và các giải pháp bảo đảm an toàn.

4. TOD có liên quan gì đến đường sắt tốc độ cao?

TOD là mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng. Các khu vực xung quanh nhà ga có thể được quy hoạch để tăng khả năng tiếp cận giao thông công cộng, kết hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ và các chức năng đô thị.

5. Hợp tác với Deutsche Bahn có liên quan đến đào tạo nhân lực không?

Có. Tại InnoTrans 2026, Deutsche Bahn và Trường Đại học Việt – Đức đã ký Bản ghi nhớ hợp tác về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực đường sắt.

6. Đường sắt tốc độ cao có thể tác động thế nào đến bất động sản?

Tác động phụ thuộc vào quy hoạch, vị trí nhà ga, khả năng kết nối giao thông và quá trình phát triển đô thị. Những khu vực được quy hoạch TOD và kết nối tốt có thể xuất hiện thêm nhu cầu về nhà ở, thương mại và dịch vụ, nhưng không thể mặc định mọi khu vực gần tuyến đường sắt đều tăng giá.

Nguồn tham khảo

• Bộ Xây dựng.
• InnoTrans 2026.
• Deutsche Bahn.
• Các thông tin công bố liên quan đến chuyến công tác của Đoàn Bộ Xây dựng tại Đức và hoạt động hợp tác tại InnoTrans 2026.