Thủ tục giao đất ở cho người thường trú tại xã không có đất ở năm 2026: Điều kiện và hồ sơ mới nhất

Nhu cầu có một mảnh đất để xây dựng nhà ở là mong muốn chính đáng của rất nhiều hộ gia đình tại khu vực nông thôn. Tuy nhiên, không phải ai cũng có điều kiện sở hữu đất ở, đặc biệt là những cá nhân sinh sống ổn định tại địa phương nhưng chưa từng được Nhà nước giao đất ở hoặc chưa được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở.

Luật Đất đai năm 2024 đã có quy định mới nhằm hỗ trợ nhóm đối tượng này thông qua chính sách giao đất ở không qua đấu giá quyền sử dụng đất. Đây là điểm rất quan trọng, tạo điều kiện cho người dân có nơi ở ổn định, đảm bảo an sinh xã hội và phát triển bền vững tại địa phương.

Trường hợp ông Tấn là một ví dụ điển hình. Gia đình ông là cá nhân thường trú tại xã, chưa có đất ở và muốn làm thủ tục xin giao đất ở theo quy định mới. Vậy điều kiện là gì, thủ tục ra sao và cần liên hệ cơ quan nào để được giải quyết?

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết theo quy định mới nhất.

Người không có đất ở tại xã có được Nhà nước giao đất không?

Câu trả lời là Có, nếu đáp ứng đủ điều kiện luật định.

Theo điểm c khoản 3 Điều 124 Luật Đất đai năm 2024, Nhà nước thực hiện giao đất ở cho:

• Cá nhân thường trú tại xã
• Không có đất ở
• Chưa được Nhà nước giao đất ở trước đó
• Chưa được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở theo quy định của pháp luật về nhà ở

Đặc biệt, trường hợp này sẽ được giao đất ở không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, cũng không phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án có sử dụng đất.

Đây là chính sách mang tính hỗ trợ dân sinh rất quan trọng, nhất là tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng còn khó khăn về quỹ đất ở.

Hiểu thế nào là “không có đất ở”?

Đây là vấn đề người dân thường băn khoăn nhất.

“Không có đất ở” được hiểu là tại thời điểm nộp hồ sơ, cá nhân hoặc hộ gia đình không có quyền sử dụng hợp pháp đối với đất ở trên địa bàn và chưa từng được Nhà nước giao đất ở trước đó.

Ngoài ra, người xin giao đất cũng không thuộc trường hợp đã được hưởng:

• Chính sách nhà ở xã hội
• Hỗ trợ nhà ở cho người có công
• Chính sách hỗ trợ về nhà ở cho hộ nghèo, hộ khó khăn
• Các chương trình hỗ trợ nhà ở khác theo quy định pháp luật

Việc xác minh nội dung này sẽ do cơ quan có thẩm quyền thực hiện.

Trường hợp nào được giao đất ở không qua đấu giá?

Không phải mọi trường hợp xin đất đều phải đấu giá.

Đối với cá nhân thường trú tại xã không có đất ở, nếu đủ điều kiện theo Điều 124 Luật Đất đai năm 2024 thì sẽ được xem xét giao đất trực tiếp, không qua đấu giá.

Điều này giúp:

• Giảm áp lực tài chính cho người dân
• Tăng cơ hội tiếp cận đất ở hợp pháp
• Hạn chế đầu cơ đất đai
• Bảo đảm chính sách an sinh xã hội

Tuy nhiên, việc giao đất vẫn phải căn cứ vào quỹ đất thực tế tại địa phương và kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt.

Hồ sơ xin giao đất ở gồm những gì?

Theo quy định thực tế, người dân cần chuẩn bị các giấy tờ cơ bản sau:

1. Đơn đề nghị giao đất ở

Trong đơn cần nêu rõ:

• Thông tin người đề nghị
• Nơi thường trú
• Hiện trạng đất ở
• Cam kết chưa được giao đất ở trước đó
• Nhu cầu xin giao đất để làm nhà ở

2. Giấy tờ chứng minh nơi thường trú

Có thể là:

• Căn cước công dân
• Giấy xác nhận cư trú
• Thông tin cư trú trên hệ thống dữ liệu dân cư

3. Giấy xác nhận chưa có đất ở

Do cơ quan có thẩm quyền xác minh theo quy định tại địa phương.

4. Hồ sơ chứng minh chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở

Tùy từng địa phương có thể yêu cầu bổ sung xác nhận liên quan.

5. Các giấy tờ khác theo hướng dẫn của UBND cấp xã

Mỗi địa phương có thể có yêu cầu bổ sung hồ sơ phù hợp với điều kiện thực tế.

Trình tự thủ tục giao đất ở thực hiện như thế nào?

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trình tự thủ tục được quy định chi tiết tại:

Mục V Phần III Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025

Quy trình cơ bản gồm các bước sau:

Bước 1: Nộp hồ sơ tại cơ quan tiếp nhận

Người dân nộp hồ sơ tại:

• Bộ phận một cửa cấp xã
  hoặc
• Cơ quan tiếp nhận theo phân cấp của địa phương

Đây là đầu mối tiếp nhận và xử lý ban đầu.

Bước 2: Cơ quan chức năng kiểm tra hồ sơ

Cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành:

• Kiểm tra điều kiện pháp lý
• Xác minh nơi thường trú
• Xác minh tình trạng không có đất ở
• Xác minh việc chưa được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở

Nếu hồ sơ thiếu hoặc chưa hợp lệ, cơ quan phải hướng dẫn bổ sung bằng văn bản.

Bước 3: Xem xét quỹ đất và điều kiện giao đất

Địa phương sẽ kiểm tra:

• Quỹ đất ở còn khả dụng
• Sự phù hợp với quy hoạch sử dụng đất
• Kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt

Nếu đủ điều kiện, hồ sơ sẽ được trình cấp có thẩm quyền xem xét quyết định giao đất.

Bước 4: Ban hành quyết định giao đất

Sau khi được phê duyệt, cơ quan nhà nước sẽ ban hành quyết định giao đất ở cho cá nhân theo đúng quy định.

Người dân thực hiện các nghĩa vụ tài chính (nếu có) và hoàn tất thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết?

Tùy từng địa phương và quy định phân cấp cụ thể, thẩm quyền giải quyết thường thuộc:

• UBND cấp xã
• Chủ tịch UBND cấp xã
  hoặc
• Cơ quan quản lý đất đai được giao nhiệm vụ

Người dân nên liên hệ trực tiếp UBND xã nơi thường trú để được hướng dẫn chính xác nhất.

Chính sách giao đất ở cho cá nhân thường trú tại xã mà không có đất ở là một trong những điểm mới rất nhân văn của Luật Đất đai năm 2024. Đây không chỉ là giải pháp hỗ trợ nhà ở mà còn góp phần bảo đảm quyền an cư, phát triển kinh tế và ổn định đời sống cho người dân nông thôn.

Tuy nhiên, để được xem xét giao đất, người dân cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, xác minh rõ điều kiện pháp lý và chủ động làm việc với UBND cấp xã để tránh mất thời gian xử lý.

Việc hiểu đúng quy định sẽ giúp quá trình xin giao đất ở diễn ra thuận lợi và bảo vệ tốt nhất quyền lợi hợp pháp của mình.