Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa xuất hiện lún, nứt trên diện tích khoảng 700m²: Nguyên nhân được lý giải ra sao?

Ngày 9/8, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3 (Ban QLDA3), tỉnh Lâm Đồng cho biết, sau khi vùng lõi Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa được đưa vào sử dụng, một số vị trí trên mặt sân xuất hiện hiện tượng lún, nứt cục bộ. Tình trạng này khiến một phần đá lát nền bị gãy, vỡ.

Khu vực bị ảnh hưởng có diện tích khoảng 700m², nằm gần vị trí tiếp giáp giữa phần quảng trường được xây dựng trên kết cấu bê tông cốt thép và khu vực sử dụng nền đất đắp.

Thông tin về hiện tượng lún, nứt nhanh chóng thu hút sự quan tâm bởi Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa là một trong những công trình công cộng quy mô lớn tại khu vực Tây Nguyên. Đây không chỉ là không gian sinh hoạt cộng đồng mà còn được kỳ vọng trở thành địa điểm tổ chức các sự kiện văn hóa, thương mại, triển lãm và hoạt động vui chơi, giải trí của người dân.

Tuy nhiên, theo Ban QLDA3, hiện tượng lún tại khu vực mặt sân đã được tính toán trong hồ sơ thiết kế và chủ yếu liên quan đến quá trình cố kết tự nhiên của khối đất đắp, thay vì được xác định ngay lập tức là dấu hiệu mất an toàn của kết cấu chịu lực chính.

Vì sao mặt sân quảng trường bị lún, nứt?

Để hiểu nguyên nhân, cần nhìn vào cấu tạo đặc thù của vùng lõi Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa.

Dự án được UBND tỉnh Đắk Nông cũ phê duyệt vào năm 2022. Riêng vùng lõi quảng trường có diện tích khoảng 23.094m², được chia thành hai khu vực với phương án kết cấu khác nhau.

Một nửa hình bán nguyệt, rộng khoảng 11.368m², hướng ra Hồ Trung tâm, được thiết kế làm Trung tâm Hội chợ – Triển lãm. Khu vực này sử dụng kết cấu bê tông cốt thép trên hệ móng cọc, với chiều sâu trung bình khoảng 14m.

Phần diện tích còn lại khoảng 11.726m², hướng về đường 23/3, được xây dựng trên nền đất đắp. Tùy từng vị trí, chiều cao đất đắp dao động từ 6-14m, với tổng khối lượng đất sử dụng lên tới khoảng 205.000m³.

Đây chính là yếu tố quan trọng liên quan đến quá trình lún của mặt sân.

Theo lãnh đạo Ban QLDA3, ngay từ giai đoạn thiết kế, quá trình cố kết và lún của khối đất đắp đã được tính toán. Dự báo trong thời gian 15 năm, độ lún có thể dao động khoảng 18-69cm, phụ thuộc vào chiều dày lớp đất đắp và điều kiện tại từng vị trí.

Đáng chú ý, tốc độ lún được dự báo lớn nhất trong khoảng hai năm đầu. Mức lún trong giai đoạn này có thể khoảng 12-33cm, tùy thuộc địa chất, chiều dày nền đắp và tải trọng tác động.

Do nền đất có thể lún không đồng đều, lớp hoàn thiện phía trên như bê tông, đá lát nền có thể bị ảnh hưởng. Khi nền bên dưới biến dạng, lớp đá lát có thể xuất hiện hiện tượng nứt, bong tróc hoặc gãy vỡ cục bộ.

Điều này được cho là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đang xảy ra tại một số vị trí của Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa.

Ban QLDA3 nói gì về chất lượng công trình?

Trước những lo ngại về chất lượng công trình, lãnh đạo Ban QLDA3 khẳng định hiện tượng lún, nứt hiện nay chủ yếu ảnh hưởng đến lớp hoàn thiện bề mặt, chưa phải dấu hiệu cho thấy kết cấu chịu lực chính của công trình không đảm bảo.

Theo đánh giá hiện tại, mặt sân vẫn đảm bảo diện tích và công năng để phục vụ các hoạt động tổ chức sự kiện, vui chơi, giải trí và rèn luyện thể chất.

Trong quá trình thiết kế và thi công, Ban QLDA3 cùng đơn vị tư vấn cũng đã tính đến đặc điểm lún của nền đất đắp. Một số giải pháp được đưa ra nhằm hạn chế ảnh hưởng của hiện tượng lún không đều, trong đó có việc bố trí các dải đất trồng cỏ xen kẽ giữa những dải bê tông xi măng để “mềm hóa” bề mặt quảng trường.

Riêng khu vực lõi trung tâm rộng khoảng 2.400m², do yêu cầu về công năng sử dụng, vẫn được thiết kế và thi công lát đá trên nền bê tông xi măng.

Ban QLDA3 cho biết trong quá trình thi công đã yêu cầu nhà thầu và đơn vị tư vấn giám sát kiểm soát chất lượng từng lớp đất đắp, bảo đảm chiều dày và độ chặt theo đúng yêu cầu thiết kế.

Khu vực bị lún đang được rà soát

Hiện nay, các vị trí xuất hiện lún, nứt đang được Ban QLDA3 phối hợp với đơn vị tư vấn và nhà thầu kiểm tra, theo dõi.

Các bên sẽ đánh giá mức độ và phạm vi lún thực tế, đồng thời đối chiếu với các thông số đã được tính toán trong thiết kế cũng như yêu cầu kỹ thuật của công trình.

Một trong những mục tiêu quan trọng là xác định diễn biến lún theo thời gian. Việc này giúp cơ quan quản lý lựa chọn thời điểm và phương án sửa chữa phù hợp, tránh tình trạng sửa chữa quá sớm nhưng nền đất vẫn tiếp tục lún, dẫn tới phải khắc phục nhiều lần.

Ban QLDA3 cũng cho biết sẽ triển khai các giải pháp cần thiết để đảm bảo an toàn cho người dân trong thời gian quảng trường tiếp tục được khai thác.

Đối với những khu vực đá lát bị ảnh hưởng, phương án sửa chữa, thay thế và hoàn thiện dự kiến được thực hiện trong thời gian bảo hành công trình, sau khi nền đất đạt mức độ ổn định theo yêu cầu kỹ thuật.

Cách tiếp cận này được cho là nhằm hạn chế việc sửa chữa lặp lại, tránh phát sinh lãng phí ngân sách nhưng vẫn bảo đảm chất lượng và khả năng khai thác lâu dài của công trình.

Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa có quy mô ra sao?

Dự án Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa được UBND tỉnh Đắk Nông cũ phê duyệt vào năm 2022 và được UBND tỉnh Lâm Đồng mới phê duyệt điều chỉnh vào đầu năm 2026.

Toàn bộ dự án có diện tích hơn 19ha, tổng mức đầu tư khoảng 400 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách Trung ương và được triển khai trong giai đoạn 2022-2026.

Công trình được định hướng trở thành không gian công cộng quan trọng của Gia Nghĩa, phục vụ nhiều nhóm hoạt động từ văn hóa, thể thao, vui chơi đến các sự kiện thương mại, hội chợ và triển lãm.

Đáng chú ý, Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa được giới thiệu là một trong 5 quảng trường trên cả nước kết hợp trung tâm thương mại, đồng thời được xem là quảng trường có quy mô lớn nhất khu vực Tây Nguyên – Duyên hải Nam Trung Bộ.

Với vị trí và quy mô như vậy, chất lượng công trình, khả năng vận hành lâu dài cũng như việc bảo đảm an toàn cho người dân là những yếu tố đặc biệt được quan tâm.

Lún nền đất đắp có phải là dấu hiệu công trình kém chất lượng?

Không nhất thiết.

Về mặt kỹ thuật, các công trình xây dựng trên nền đất đắp có thể xuất hiện hiện tượng cố kết và lún theo thời gian. Mức độ lún phụ thuộc vào nhiều yếu tố như đặc điểm địa chất, chiều cao nền đắp, tải trọng, độ chặt đất và phương án xử lý nền.

Trong trường hợp Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa, Ban QLDA3 cho biết độ lún của nền đất đắp đã được tính toán từ giai đoạn thiết kế.

Tuy nhiên, điều quan trọng là phải tiếp tục quan trắc, kiểm tra thực tế và so sánh với các thông số thiết kế. Nếu mức độ lún thực tế nằm trong giới hạn dự báo và không ảnh hưởng đến kết cấu chịu lực, đây có thể là diễn biến nằm trong quá trình cố kết của nền.

Ngược lại, nếu xuất hiện lún vượt quá dự báo hoặc có dấu hiệu ảnh hưởng đến kết cấu chính, cơ quan chuyên môn cần đánh giá và đưa ra biện pháp xử lý phù hợp.

Khi nào Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa được sửa chữa?

Theo Ban QLDA3, việc sửa chữa, thay thế đá lát và hoàn thiện các vị trí bị ảnh hưởng sẽ được thực hiện trong thời gian bảo hành, sau khi nền đất đạt mức ổn định cần thiết.

Việc chờ nền ổn định trước khi sửa chữa toàn diện có ý nghĩa quan trọng. Nếu nền tiếp tục lún mà lớp hoàn thiện đã được sửa chữa, nguy cơ tái diễn nứt, gãy đá lát có thể xảy ra, gây tốn kém chi phí và thời gian.

Do đó, cơ quan quản lý đang ưu tiên theo dõi diễn biến lún, đánh giá thực tế và lựa chọn thời điểm khắc phục phù hợp với điều kiện kỹ thuật.

Góc nhìn rộng hơn về chất lượng các công trình hạ tầng công cộng

Câu chuyện tại Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa cho thấy với các dự án hạ tầng quy mô lớn, đặc biệt những công trình có nền đất đắp cao, việc đánh giá chất lượng không nên chỉ dựa vào hiện tượng bề mặt.

Một số biểu hiện như nứt đá lát, bong tróc hoặc lún cục bộ cần được kiểm tra trong mối liên hệ với cấu tạo nền, kết cấu bên dưới và quá trình cố kết theo thời gian.

Điều quan trọng nhất là chủ đầu tư, nhà thầu và đơn vị tư vấn giám sát phải thường xuyên theo dõi, công khai nguyên nhân, đánh giá mức độ ảnh hưởng và có phương án khắc phục khi cần thiết.

Với Quảng trường Trung tâm Gia Nghĩa, việc tiếp tục quan trắc các khu vực có hiện tượng lún, đối chiếu với thông số thiết kế và xử lý trong thời gian bảo hành sẽ là cơ sở để bảo đảm công trình phát huy hiệu quả lâu dài.

Đây cũng là yếu tố cần thiết khi Gia Nghĩa đang hướng tới việc nâng cao chất lượng không gian đô thị, tạo thêm các điểm đến cộng đồng và phát triển hệ thống hạ tầng đồng bộ trong giai đoạn mới.