Đánh giá thi hành Luật Đất đai theo 5 nhóm vấn đề lớn: Bước chuẩn bị cho sửa đổi toàn diện năm 2026

Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu rà soát toàn diện Luật Đất đai

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành công văn 3669/BNNMT-QLĐĐ, đề nghị các bộ, ngành và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tiến hành đánh giá toàn diện việc thi hành Luật Đất đai hiện hành.

Mục tiêu của đợt rà soát này là tổng hợp thực tiễn triển khai, chỉ ra những điểm còn bất cập, đồng thời đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai trong năm 2026 theo chương trình xây dựng luật của Quốc hội khóa XVI.

Theo yêu cầu, báo cáo phải được gửi về Bộ trước ngày 30/4/2026 để tổng hợp trình Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, làm cơ sở xây dựng dự thảo Luật sửa đổi trong giai đoạn tiếp theo.

Mục tiêu lớn: hoàn thiện hệ thống pháp luật đất đai trong giai đoạn mới

Việc đánh giá không chỉ dừng ở kỹ thuật pháp lý mà còn nhằm:

• Thể chế hóa chủ trương mới của Đảng về quản lý đất đai
• Tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai
• Đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội
• Cải cách mạnh thủ tục hành chính trong lĩnh vực đất đai

Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho việc điều chỉnh chính sách đất đai theo hướng minh bạch, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn phát triển.

Đánh giá toàn diện từ chính sách đến thực thi

Theo đề cương của Bộ, nội dung đánh giá bao trùm toàn bộ hệ thống quản lý nhà nước về đất đai, bao gồm:

• Ban hành và thực thi văn bản pháp luật
• Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật đất đai
• Quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất
• Thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
• Giao đất, cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất
• Định giá đất và tài chính đất đai
• Cải cách thủ tục hành chính

Đặc biệt, yêu cầu đặt ra là phải phân tích rõ:

• Kết quả đạt được
• Khó khăn, vướng mắc
• Nguyên nhân tồn tại
• Kiến nghị sửa đổi
• Tác động kinh tế, xã hội, môi trường và thủ tục hành chính

Tập trung 5 nhóm vấn đề lớn trong đánh giá Luật Đất đai

1. Thực hiện theo các nghị quyết và văn bản pháp lý liên quan

Nhóm đầu tiên tập trung vào việc đánh giá các quy định liên quan đến Nghị quyết 254/2025/NQ15 và các nghị định hướng dẫn thi hành.

Bao gồm cả việc triển khai các nội dung sửa đổi trong 11 luật và các nghị quyết của Quốc hội có liên quan đến Luật Đất đai. Nội dung đánh giá cần làm rõ:

• Hiệu quả thực thi
• Những điểm chưa phù hợp
• Khó khăn khi áp dụng thực tế
• Đề xuất điều chỉnh nếu cần thiết

2. Phân cấp, phân quyền trong mô hình chính quyền hai cấp

Một trọng tâm lớn là đánh giá cơ chế phân cấp, phân quyền trong quản lý đất đai theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Mục tiêu là:

• Tăng tính chủ động cho địa phương
• Giảm tải thủ tục hành chính trung ương
• Nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra nhiều vấn đề như sự chồng chéo trách nhiệm và năng lực thực thi chưa đồng đều giữa các địa phương.

3. Quản lý đất đai gắn với phát triển kinh tế Nhà nước

Nhóm nội dung này liên quan đến việc thể chế hóa Nghị quyết 79-NQ/TW, tập trung vào:

• Khơi thông nguồn lực từ đất đai
• Bình đẳng giữa các thành phần kinh tế trong tiếp cận đất đai
• Ưu tiên đất cho hạ tầng, công nghiệp, đô thị và nhà ở xã hội
• Thu hồi đất sử dụng sai mục đích hoặc bỏ hoang

Đây là nhóm vấn đề có tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản và phát triển kinh tế dài hạn.

4. Chính sách đất lúa, đất rừng, lấn biển và khoáng sản

Một nội dung quan trọng khác là rà soát các quy định liên quan đến:

• Hạn mức đất lúa
• Quản lý đất lâm nghiệp
• Đất lấn biển
• Đất khai thác khoáng sản

Mục tiêu là đảm bảo cân bằng giữa:

• Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên
• Và nhu cầu tăng trưởng kinh tế, hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn mới

5. Cơ chế điều tiết thị trường đất đai và xử lý dự án tồn đọng

Nhóm cuối cùng tập trung vào các cơ chế:

• Quản lý đất công, đất sau cổ phần hóa và sắp xếp bộ máy
• Đất có yếu tố nước ngoài
• Thuế điều tiết chống đầu cơ đất đai
• Hạn chế tình trạng đất bỏ hoang, lãng phí
• Giải quyết các dự án tồn đọng kéo dài

Đây là nhóm vấn đề mang tính “nút thắt” của thị trường, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng đất và dòng vốn đầu tư.

Ý nghĩa đối với thị trường bất động sản

Việc rà soát và sửa đổi Luật Đất đai được kỳ vọng sẽ:

• Tăng tính minh bạch trong quản lý đất đai
• Giảm tình trạng ách tắc thủ tục dự án
• Tạo điều kiện phát triển thị trường bất động sản ổn định hơn
• Khơi thông nguồn lực đất đai cho nền kinh tế

Đây cũng là yếu tố được giới đầu tư bất động sản đặc biệt quan tâm trong giai đoạn 2025–2026.

Đợt đánh giá thi hành Luật Đất đai lần này mang tính chất nền tảng, không chỉ tổng kết thực tiễn mà còn mở đường cho một giai đoạn cải cách pháp lý quan trọng. Với 5 nhóm vấn đề lớn được tập trung rà soát, việc sửa đổi Luật Đất đai năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong quản lý, sử dụng và khai thác nguồn lực đất đai tại Việt Nam.