Thủ tướng yêu cầu điều chuyển vốn khỏi dự án giao thông giải ngân chậm, không lùi tiến độ nếu thiếu lý do chính đáng

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Văn bản số 497/TB-VPCP ngày 24/9/2026, thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại cuộc họp đánh giá tiến độ thực hiện và giải ngân các công trình, dự án trọng điểm trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Theo kết luận, năm 2026 Chính phủ và Thủ tướng đã ưu tiên bố trí hơn 255.000 tỷ đồng cho các công trình, dự án giao thông trọng điểm. Tuy nhiên, đến thời điểm báo cáo, các dự án mới giải ngân hơn 95.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 38%, thấp hơn đáng kể so với mức gần 50% của cả nước. Một số dự án có tỷ lệ giải ngân dưới 30%, thậm chí dưới 5%.

Trong bối cảnh thời gian thực hiện kế hoạch vốn năm 2026 không còn nhiều, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung xử lý từng điểm nghẽn, đồng thời sử dụng kết quả giải ngân làm một trong những căn cứ quan trọng khi bố trí vốn đầu tư công trong các năm tiếp theo.

Hơn 255.000 tỷ đồng vốn cho các dự án giao thông trọng điểm

Năm 2026, nguồn lực dành cho các công trình, dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải được bố trí ở mức rất lớn, trên 255.000 tỷ đồng.

Đây là nguồn vốn được kỳ vọng tạo động lực cho việc phát triển hạ tầng giao thông, kết nối vùng, giảm chi phí logistics và mở rộng không gian phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Bộ Tài chính được nêu tại cuộc họp, đến nay các công trình, dự án trọng điểm ngành giao thông mới giải ngân khoảng 95.000 tỷ đồng, đạt khoảng 38% kế hoạch.

Tỷ lệ này thấp hơn mức giải ngân trung bình của cả nước, hiện ở gần 50%. Đáng chú ý, tình trạng giải ngân không đồng đều giữa các dự án khá rõ rệt. Có dự án được bố trí nguồn vốn lớn nhưng tỷ lệ thực hiện dưới 30%, trong khi một số dự án có tỷ lệ giải ngân dưới 5%.

Khoảng cách giữa số vốn được bố trí và số vốn thực tế giải ngân đặt ra yêu cầu phải rà soát cụ thể nguyên nhân ở từng dự án, thay vì chỉ tập trung vào con số tổng thể.

Yêu cầu xử lý vướng mắc theo nguyên tắc rõ trách nhiệm

Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính, căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động làm việc trực tiếp với các địa phương để rà soát tình hình triển khai.

Các cơ quan phải xác định rõ nguyên nhân khiến từng dự án chậm giải ngân, từ đó đưa ra phương án xử lý có tính khả thi và hiệu quả.

Một nguyên tắc được nhấn mạnh là vướng mắc ở cấp nào thì cấp đó phải giải quyết, tránh tình trạng né tránh trách nhiệm hoặc đùn đẩy giữa các cơ quan.

Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án giải ngân chậm sang những dự án có khả năng giải ngân tốt hơn, qua đó hạn chế tình trạng vốn đã được bố trí nhưng không thể đưa vào nền kinh tế theo đúng kế hoạch.

Đối với nguồn vốn đầu tư công, việc điều chuyển không chỉ nhằm cải thiện tỷ lệ giải ngân trong ngắn hạn mà còn hướng tới sử dụng nguồn lực ngân sách hiệu quả hơn.

Kiên quyết không lùi tiến độ nếu không có lý do chính đáng

Đối với các công trình, dự án trọng điểm giao thông vận tải, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương với vai trò cơ quan chủ quản hoặc cơ quan có thẩm quyền phải triển khai nghiêm các chỉ đạo về thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Mục tiêu được đặt ra là hoàn thành 100% kế hoạch vốn được giao.

Đặc biệt, các cơ quan không được tự ý lùi, kéo dài hoặc điều chỉnh tiến độ dự án nếu không có lý do khách quan, chính đáng.

Trong trường hợp dự án chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan, cơ quan quản lý phải làm rõ trách nhiệm và đưa ra phương án xử lý.

Yêu cầu này đặt trọng tâm vào trách nhiệm của cơ quan chủ quản, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan trong quá trình triển khai. Thay vì chỉ điều chỉnh kế hoạch khi dự án gặp khó khăn, các bên phải chủ động nhận diện vướng mắc và xử lý từ sớm.

Tăng cường kiểm tra trực tiếp tại công trường

Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Thường trực, Bộ trưởng Bộ Xây dựng cùng lãnh đạo các bộ, ngành tăng cường kiểm tra, đôn đốc tiến độ thực hiện dự án.

Các dự án đang chậm tiến độ nhưng có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026 sẽ được ưu tiên kiểm tra thực tế trước Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026.

Mục tiêu của việc kiểm tra hiện trường là xác định cụ thể nguyên nhân, đồng thời xây dựng phương án và lộ trình xử lý các khó khăn từ nay đến cuối năm đối với từng dự án.

Cách tiếp cận này giúp chuyển trọng tâm từ việc theo dõi báo cáo sang kiểm tra thực tế tiến độ thi công, giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, năng lực nhà thầu và các thủ tục liên quan.

Vốn có thể được điều chuyển sang dự án giải ngân tốt hơn

Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng được yêu cầu kiên quyết thực hiện thủ tục điều chuyển vốn từ các dự án chậm giải ngân, không đáp ứng tiến độ sang những dự án có khả năng giải ngân tốt hơn hoặc chuyển vào khoản chưa phân bổ.

Đáng chú ý, kết quả giải ngân sẽ được xem là một tiêu chí quan trọng khi bố trí kế hoạch vốn đầu tư công cho những năm tiếp theo.

Điều này tạo ra yêu cầu lớn hơn đối với các cơ quan quản lý dự án. Việc được bố trí vốn trong kế hoạch đầu tư công không chỉ phụ thuộc vào nhu cầu đầu tư mà còn gắn với khả năng tổ chức thực hiện và giải ngân trên thực tế.

Bộ Tài chính đồng thời được giao nghiên cứu phương án tạm ứng vốn ngân sách Trung ương cho các địa phương để ưu tiên thực hiện những dự án có khả năng giải ngân tốt.

Cùng với đó là yêu cầu rà soát kỹ kế hoạch huy động trái phiếu Chính phủ, xây dựng lộ trình và khối lượng phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước.

Không chạy theo tiến độ mà bỏ qua chất lượng công trình

Bên cạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, Thủ tướng cũng nhấn mạnh nguyên tắc không vì tiến độ mà bỏ qua chất lượng và an toàn.

Trong quá trình thực hiện dự án, các bộ, ngành và địa phương phải tuân thủ đầy đủ quy trình, thủ tục, tiêu chuẩn kỹ thuật và các yêu cầu về an toàn theo quy định pháp luật.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với các công trình giao thông quy mô lớn, có thời gian khai thác dài và liên quan trực tiếp đến an toàn của người dân.

Thủ tướng cũng yêu cầu đánh giá tổng thể hiệu quả đầu tư của dự án trên nhiều phương diện, bao gồm chính trị, kinh tế – xã hội, tài chính và hiệu quả sử dụng vốn.

Như vậy, mục tiêu không chỉ là giải ngân hết số vốn được bố trí mà còn phải bảo đảm nguồn vốn tạo ra công trình có chất lượng, đáp ứng mục tiêu đầu tư và mang lại hiệu quả trong quá trình khai thác.

Đẩy nhanh các dự án đang chuẩn bị đầu tư

Đối với những dự án giao thông đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện thủ tục, xử lý vướng mắc và đẩy nhanh quá trình chuẩn bị.

Một trong những dự án được đề cập là đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam.

Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng rà soát cụ thể nhu cầu và khả năng giải ngân của dự án, từ đó báo cáo cấp có thẩm quyền phương án điều hòa hoặc điều chỉnh giảm kế hoạch vốn đã bố trí nếu cần thiết theo đề nghị của Bộ Xây dựng.

Trong khi đó, các địa phương có tuyến đường sắt tốc độ cao đi qua phải đẩy nhanh việc xây dựng khu tái định cư và giải phóng mặt bằng.

Đây là những công việc có tính chất nền tảng, bởi tiến độ giải phóng mặt bằng và tái định cư có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng triển khai các bước tiếp theo của dự án.

Chuẩn bị tiêu chuẩn, quy chuẩn cho đường sắt tốc độ cao

Bộ Xây dựng được yêu cầu khẩn trương rà soát, xây dựng và công bố hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và định mức kinh tế – kỹ thuật nếu có liên quan đến đường sắt tốc độ cao.

Bên cạnh đó, Bộ phải lựa chọn tổ hợp nhà thầu tư vấn quốc tế có năng lực và kinh nghiệm để lập báo cáo nghiên cứu khả thi.

Một đơn vị hoặc tổ chức có đủ năng lực cũng sẽ được lựa chọn để thẩm tra công tác lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án.

Việc chuẩn bị kỹ các tiêu chuẩn kỹ thuật và hồ sơ nghiên cứu được đặt trong yêu cầu bảo đảm chất lượng, tính khả thi và hiệu quả đầu tư của một dự án hạ tầng có quy mô rất lớn.

Các tuyến giao thông lớn tại Hà Nội và phía Nam được yêu cầu đẩy nhanh

Đối với 2 tuyến đường sắt đô thị Hà Nội, cao tốc Hòa Lạc – Hòa Bình và cao tốc Bắc – Nam phía Đông mở rộng theo hình thức PPP, các cơ quan liên quan được yêu cầu đẩy nhanh thủ tục đầu tư, xử lý các vướng mắc để sớm triển khai và giải ngân vốn.

Đây là nhóm dự án có ý nghĩa quan trọng đối với kết nối vùng và năng lực vận tải trong tương lai.

Riêng các dự án đang thực hiện đầu tư, yêu cầu trọng tâm là đẩy nhanh thi công, giải ngân và giải quyết dứt điểm các vấn đề về mặt bằng.

Trong đó có Dự án thành phần 2.2 thuộc dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 – Vùng Thủ đô Hà Nội và Dự án thành phần 6 – bồi thường, hỗ trợ tái định cư đoạn qua Bình Dương, nay thuộc TPHCM, của Dự án Vành đai 3 TPHCM.

Các địa phương được yêu cầu tăng cường phối hợp, huy động tối đa nguồn lực và bảo đảm giải ngân hết kế hoạch vốn năm 2026 đối với các dự án này.

Sân bay Long Thành phải hoàn thiện đồng bộ trong năm 2026

Sân bay Long Thành giai đoạn 1 cũng nằm trong nhóm dự án được yêu cầu tập trung xử lý tiến độ.

Các đơn vị liên quan phải xác định cụ thể từng hạng mục cần hoàn thành trong năm 2026 nhằm bảo đảm khả năng khai thác đồng bộ.

Các địa phương được yêu cầu đẩy nhanh việc cấp phép, nâng công suất các mỏ vật liệu để ưu tiên phục vụ những dự án trọng điểm.

Một yêu cầu đáng chú ý khác là hoàn tất bàn giao mặt bằng trong tháng 10/2026.

Việc xác định rõ từng hạng mục và mốc thời gian nhằm tránh tình trạng một số hạng mục hoàn thành nhưng chưa thể đưa vào khai thác đồng bộ do các hạng mục liên quan chưa đáp ứng yêu cầu.

Các dự án hoàn thành năm 2026 phải coi là nhiệm vụ trọng tâm

Đối với những dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026, các bộ, ngành và địa phương phải coi đây là nhiệm vụ trọng tâm.

Cơ quan chủ quản phải đôn đốc nhà thầu bảo đảm tiến độ thi công. Trong trường hợp cần kéo dài thời gian do yêu cầu kỹ thuật hoặc nguyên nhân khách quan, tiến độ phải được lập lại và báo cáo cấp có thẩm quyền.

Đối với các dự án dự kiến hoàn thành năm 2027 theo nghị quyết của Quốc hội, Bộ Xây dựng, Bộ Quốc phòng và các địa phương là cơ quan chủ quản phải rà soát tiến độ từng dự án, từng gói thầu.

Các nhà thầu được yêu cầu huy động tối đa nguồn lực để đẩy nhanh thi công, đồng thời bảo đảm chất lượng theo cam kết.

Hạ tầng giao thông và tác động đến thị trường bất động sản

Việc thúc đẩy giải ngân các dự án giao thông trọng điểm không chỉ liên quan đến đầu tư công mà còn có ý nghĩa đối với quá trình phát triển đô thị và thị trường bất động sản.

Những tuyến đường vành đai, cao tốc, đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao và sân bay lớn khi được hoàn thiện có thể cải thiện khả năng kết nối giữa các khu vực.

Về nguyên tắc, hạ tầng giao thông tốt hơn có thể tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, logistics, thương mại và phát triển các khu đô thị mới.

Tuy nhiên, tác động đến giá bất động sản tại từng khu vực không diễn ra đồng nhất và không thể chỉ dựa vào việc một dự án giao thông được bố trí vốn. Giá trị thực tế còn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thành, khả năng khai thác, quy hoạch sử dụng đất, nguồn cung bất động sản, nhu cầu ở thực và nhiều yếu tố thị trường khác.

Do đó, người mua và nhà đầu tư cần phân biệt giữa thông tin dự án được bố trí vốn, tiến độ giải ngân, tiến độ thi công và thời điểm công trình thực sự đưa vào khai thác.

Giải ngân trở thành thước đo quan trọng đối với các dự án giao thông

Văn bản 497/TB-VPCP ngày 24/9 cho thấy yêu cầu đối với các dự án giao thông trọng điểm trong những tháng cuối năm 2026 không chỉ là tiếp tục triển khai mà phải đẩy nhanh tiến độ, tháo gỡ vướng mắc và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đã được bố trí.

Với hơn 255.000 tỷ đồng kế hoạch vốn, việc giải ngân khoảng 38% cho thấy còn một khối lượng vốn lớn cần được triển khai trong thời gian còn lại của năm. Trong đó, các dự án có tỷ lệ giải ngân thấp sẽ chịu áp lực rà soát và điều chuyển vốn nếu không cải thiện khả năng thực hiện.

Việc điều chuyển vốn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các chủ đầu tư và cơ quan chủ quản trong việc chuẩn bị mặt bằng, thủ tục, vật liệu, nhà thầu và kế hoạch thi công.

Đáng chú ý, Chính phủ đồng thời đặt yêu cầu cân bằng giữa tiến độ, giải ngân và chất lượng công trình. Một dự án được giải ngân nhanh nhưng không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn hoặc hiệu quả đầu tư không đáp ứng đầy đủ mục tiêu đặt ra.

Trong thời gian tới, các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2026 sẽ tiếp tục được theo dõi sát, trong khi những dự án hướng tới mốc hoàn thành năm 2027 cũng phải rà soát từng gói thầu và huy động nguồn lực phù hợp.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chỉ đạo Bộ Xây dựng, các bộ, cơ quan liên quan và địa phương chủ động phối hợp để rà soát, xử lý nhanh và triệt để các khó khăn, vướng mắc phát sinh theo đúng thẩm quyền và quy định pháp luật.

Một số câu hỏi thường gặp

Năm 2026 có bao nhiêu vốn được bố trí cho các dự án giao thông trọng điểm?

Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ưu tiên bố trí hơn 255.000 tỷ đồng cho các công trình, dự án trọng điểm trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Các dự án giao thông trọng điểm đã giải ngân bao nhiêu?

Theo báo cáo của Bộ Tài chính được nêu tại cuộc họp, các dự án đã giải ngân khoảng hơn 95.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 38%, thấp hơn mức gần 50% của cả nước.

Có phải dự án giải ngân chậm sẽ bị cắt vốn?

Chủ trương được nêu trong kết luận là kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án giải ngân chậm, không đáp ứng tiến độ sang những dự án có khả năng giải ngân tốt hơn hoặc chuyển vào khoản chưa phân bổ.

Các dự án giao thông có được phép lùi tiến độ?

Thủ tướng yêu cầu không lùi, kéo dài hoặc điều chỉnh tiến độ nếu không có lý do khách quan, chính đáng. Nếu chậm do nguyên nhân chủ quan, cơ quan quản lý phải làm rõ trách nhiệm và có giải pháp xử lý.

Việc đẩy nhanh tiến độ có ảnh hưởng đến chất lượng công trình không?

Yêu cầu của Chính phủ là không vì tiến độ mà bỏ qua chất lượng. Các dự án phải tuân thủ đầy đủ quy trình, thủ tục, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu an toàn theo quy định.

Những dự án nào được nhấn mạnh trong kết luận?

Kết luận đề cập nhiều nhóm dự án, trong đó có đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, các tuyến đường sắt đô thị Hà Nội, cao tốc Hòa Lạc – Hòa Bình, cao tốc Bắc – Nam phía Đông mở rộng theo PPP, Vành đai 4 – Vùng Thủ đô, Vành đai 3 TPHCM và sân bay Long Thành giai đoạn 1.

Nguồn tham khảo: Văn phòng Chính phủ, Báo Điện tử Chính phủ và các thông tin được công bố ngày 24/9/2026 về Văn bản số 497/TB-VPCP.