Ôm đất vàng ven biển rồi bỏ hoang 15 năm: Người dân Kỳ Xuân khốn khó vì thiếu lối ra biển

Từng được kỳ vọng trở thành điểm nhấn du lịch ven biển tại Hà Tĩnh, Dự án Khu du lịch sinh thái biển Kỳ Xuân tại xã Kỳ Xuân nay lại trở thành ví dụ điển hình của tình trạng “ôm đất vàng rồi để hoang”.

Sau hơn 15 năm kể từ ngày được phê duyệt, phần lớn diện tích đất ven biển vẫn chưa được triển khai đúng mục tiêu ban đầu. Không chỉ gây lãng phí tài nguyên đất đai, dự án kéo dài còn khiến hàng trăm hộ dân địa phương rơi vào cảnh khó khăn khi mất lối xuống biển – nơi gắn liền với sinh kế hàng ngày.

Câu chuyện tại Kỳ Xuân đang đặt ra nhiều vấn đề về hiệu quả sử dụng đất, trách nhiệm của chủ đầu tư và sự cân bằng lợi ích giữa phát triển du lịch với quyền mưu sinh chính đáng của người dân.

Dự án du lịch biển quy mô lớn được kỳ vọng từ năm 2011

Năm 2011, UBND tỉnh Hà Tĩnh ban hành Quyết định số 4190/QĐ-UBND phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 cho Dự án Khu du lịch sinh thái biển Kỳ Xuân tại thôn Cao Thắng, xã Kỳ Xuân.

Dự án do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Hà Quỳnh làm chủ đầu tư, với tổng diện tích lên tới 6,84ha nằm tại khu vực ven biển có vị trí đẹp và tiềm năng phát triển du lịch lớn.

Theo quy hoạch ban đầu, dự án bao gồm nhiều hạng mục như khách sạn 5 tầng, khu dịch vụ trung tâm, nhà hàng ven biển, bể bơi, khu biệt thự nghỉ dưỡng cùng hệ thống hạ tầng phục vụ du lịch biển.

Mục tiêu đặt ra là khai thác hiệu quả cảnh quan tự nhiên, phát triển du lịch bền vững, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tạo việc làm và thúc đẩy kinh tế – xã hội địa phương.

Thời điểm đó, xã Kỳ Xuân thuộc diện địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn nên được hưởng nhiều chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư.

Doanh nghiệp được miễn giảm tiền thuê đất nhưng dự án vẫn “đắp chiếu”

Theo Nghị định số 142/2005/NĐ-CP của Chính phủ cùng các văn bản hướng dẫn của tỉnh Hà Tĩnh thời điểm năm 2011, các dự án đầu tư vào du lịch sinh thái và hạ tầng du lịch thuộc nhóm ngành được Nhà nước khuyến khích.

Trên cơ sở đó, chủ đầu tư dự án đã được miễn tiền thuê đất 3 năm trong giai đoạn xây dựng cơ bản, sau đó tiếp tục được miễn thêm 7 năm kể từ khi dự án đi vào hoạt động.

Đây là chính sách hỗ trợ đáng kể nhằm giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp trong giai đoạn đầu khai thác.

Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, sau 15 năm kể từ khi được giao đất, dự án vẫn triển khai rất chậm. Chủ đầu tư mới chỉ xây dựng một số hạng mục nhỏ trên diện tích hạn chế, trong khi phần lớn quỹ đất ven biển vẫn bị bỏ hoang.

Cỏ mọc um tùm, nhiều khu vực không được sử dụng đúng mục đích, gây lãng phí lớn về tài nguyên đất đai và làm mất đi cơ hội phát triển du lịch của địa phương.

Người dân thiếu lối xuống biển, sinh kế bị ảnh hưởng nghiêm trọng

Không chỉ là câu chuyện lãng phí đất, hệ lụy lớn nhất của dự án “treo” kéo dài chính là tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Tại xã Kỳ Xuân, hàng trăm hộ dân ở các thôn Nguyễn Huệ, Cao Thắng, Xuân Thắng, Thắng Lợi và Quang Trung vẫn sống chủ yếu bằng nghề biển. Họ tập kết thuyền thúng tại khu vực bãi Nhỏ và phụ thuộc hoàn toàn vào việc tiếp cận bãi biển để đánh bắt hải sản.

Tuy nhiên, khu vực dự án gần như bao trùm toàn bộ bãi tắm chính của địa phương.

Theo phản ánh của người dân, dù sở hữu bãi biển đẹp và thuận lợi nhất, khu vực này nhiều năm qua bị bỏ hoang, chỉ trồng dứa dại và quây kín bằng cổng, hàng rào, khiến người dân không có đường dân sinh hợp lý để xuống biển.

Ông Phan Sơn Hải, Trưởng thôn Cao Thắng cho biết người dân phải đi vòng qua khu vực dự án để ra biển đánh bắt, gây nhiều bất tiện trong vận chuyển hải sản cũng như neo đậu tàu thuyền, đặc biệt vào mùa mưa bão.

Việc thiếu lối xuống biển không chỉ ảnh hưởng đến công việc mà còn đe dọa trực tiếp đến nguồn sống lâu dài của ngư dân.

Thiếu bãi tắm công cộng, mất cơ hội phát triển cộng đồng ven biển

Theo ông Đường Hồng Minh, Trưởng thôn Xuân Thắng, ngoài khó khăn trong hoạt động đánh bắt, địa phương còn mất đi cơ hội phát triển không gian sinh hoạt cộng đồng ven biển.

Dù có tiềm năng lớn về du lịch biển, khu vực này hiện không có bãi tắm công cộng, thiếu không gian sinh hoạt chung cho người dân và khách du lịch.

Trong khi đó, phần đất ven biển bị quây kín bởi hàng rào và cây trồng càng làm hạn chế việc đi lại, tiếp cận biển của cộng đồng địa phương.

Ông Minh cho rằng trong quá trình quy hoạch và giao đất thực hiện dự án, việc bố trí đường dân sinh xuống biển chưa được tính toán hợp lý, dẫn đến những bất cập kéo dài suốt nhiều năm qua.

Đây là bài học lớn trong quy hoạch sử dụng đất ven biển khi phát triển du lịch cần đi cùng với quyền tiếp cận không gian công cộng của người dân bản địa.

Chính quyền địa phương kiến nghị mở đường dân sinh xuống biển

Trước thực trạng trên, người dân xã Kỳ Xuân đã nhiều lần kiến nghị điều chỉnh quy hoạch, đề xuất mở tuyến đường đấu nối từ tuyến đường quốc phòng ven biển LX03 xuống biển để phục vụ nhu cầu đi lại, sản xuất và sinh hoạt.

Lãnh đạo UBND xã Kỳ Xuân cho biết dự án hiện mới chỉ triển khai một số hạng mục nhỏ, trong khi phần lớn diện tích mặt hướng biển vẫn đang bỏ hoang.

Chính quyền địa phương đã làm việc với doanh nghiệp, đồng thời báo cáo và kiến nghị lên cấp có thẩm quyền nhằm tìm phương án xử lý phù hợp, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa nhà đầu tư và người dân.

Việc mở lối dân sinh xuống biển được xem là giải pháp cấp thiết nhằm tháo gỡ khó khăn trước mắt cho ngư dân, đồng thời tạo nền tảng phát triển bền vững cho khu vực ven biển Kỳ Xuân.

Cần xử lý dứt điểm tình trạng “ôm đất vàng rồi để hoang”

Câu chuyện tại Kỳ Xuân không phải trường hợp cá biệt mà phản ánh thực trạng phổ biến ở nhiều địa phương: giao đất vàng cho dự án lớn nhưng triển khai chậm, kéo dài nhiều năm, gây lãng phí tài nguyên và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân cư.

Trong bối cảnh quỹ đất ven biển ngày càng có giá trị, việc sử dụng hiệu quả và công bằng nguồn tài nguyên này cần được đặt lên hàng đầu.

Nếu dự án không đủ năng lực triển khai, cần có biện pháp rà soát, xử lý dứt điểm để tránh tình trạng đất bị “găm giữ” kéo dài.

Quan trọng hơn, mọi quy hoạch phát triển cần đảm bảo lợi ích cộng đồng, nhất là với những khu vực mà sinh kế người dân phụ thuộc trực tiếp vào biển.