Khu tập thể cũ Hà Nội xuống cấp: Người dân nép sát tường vẫn lo vữa rơi

Giữa một Hà Nội đang thay đổi từng ngày với những khu đô thị hiện đại và các tòa nhà cao tầng mọc lên nhanh chóng, vẫn tồn tại những khu tập thể được xây dựng từ cách đây hơn nửa thế kỷ. Những dãy nhà 3 tầng cũ kỹ, tường bạc màu, trần bong tróc và nhiều vị trí xuống cấp vẫn là nơi sinh sống của hàng trăm hộ dân.

Tại khu tập thể trên đường Lê Hồng Phong, phường Hà Đông, Hà Nội, người dân đã quen với cuộc sống trong những căn hộ nhỏ, những cầu thang cũ và các mảng tường đã in đậm dấu vết thời gian. Nhưng điều khiến họ lo lắng nhất hiện nay không phải là sự chật chội mà là những nguy cơ mất an toàn từ công trình đã xuống cấp.

Đặc biệt, tại một số khu vực cầu thang và hành lang, người dân thậm chí phải nép sát vào tường mỗi khi đi qua vì lo ngại vữa hoặc các mảng vật liệu cũ có thể rơi xuống.

Khu tập thể gần 200 căn hộ giữa đô thị đang phát triển

Khu tập thể trên đường Lê Hồng Phong gồm 4 dãy nhà A, B, C và D với tổng cộng 193 căn hộ, hiện có khoảng 600 người sinh sống.

Trong đó, các dãy A, B và C được xây dựng từ năm 1970, còn dãy D hoàn thành vào năm 1985.

Như vậy, nhiều công trình trong khu tập thể đã tồn tại khoảng nửa thế kỷ.

Từ một khu nhà ở phục vụ nhu cầu của người dân trong những giai đoạn trước, khu tập thể hiện nằm giữa một đô thị đang phát triển nhanh. Những công trình cao tầng, đường sá và các khu dân cư mới ngày càng xuất hiện nhiều hơn, khiến những dãy nhà 3 tầng mái ngói cũ trở nên tương phản rõ nét với diện mạo đô thị xung quanh.

Tuy nhiên, phía sau vẻ ngoài cũ kỹ ấy vẫn là cuộc sống của hàng trăm người.

Lối đi chung, cầu thang, khoảng sân nhỏ giữa các dãy nhà vẫn được sử dụng hàng ngày. Trẻ em vui chơi, người lớn trò chuyện và các gia đình tiếp tục sinh hoạt như bao khu dân cư khác.

Điều khác biệt là cơ sở vật chất tại đây đã xuống cấp đáng kể sau hàng chục năm sử dụng.

Tường bong tróc, trần nhà xuống cấp

Dấu vết thời gian có thể dễ dàng nhận thấy tại nhiều vị trí trong khu tập thể.

Tường nhà bạc màu, nhiều mảng bị bong tróc. Một số vị trí xuất hiện tình trạng thấm nước, lộ gạch hoặc lớp vữa đã mục.

Ở những khu vực dùng chung, tình trạng xuống cấp càng khiến cư dân lo lắng bởi đây là nơi mọi người phải đi lại hàng ngày.

Cầu thang là một trong những vị trí khiến người dân đặc biệt quan tâm.

Bà Doãn Thục Nghĩa, 84 tuổi, đã sống 39 năm tại căn hộ tầng 3, dãy D2. Do căn hộ nằm ở đầu dãy, gia đình bà đã tận dụng hành lang phía trước và phần hiên phía sau để mở rộng không gian phòng khách và bếp.

Căn hộ được sửa chữa thường xuyên để phù hợp với nhu cầu sinh hoạt, nhưng việc sửa chữa riêng từng căn hộ không thể giải quyết tình trạng xuống cấp của những khu vực dùng chung.

Điều bà Nghĩa lo lắng nhất là khu vực cầu thang.

Đây là phần kết nối các tầng và được hàng trăm cư dân sử dụng mỗi ngày. Khi trần, tường và lớp vữa xuất hiện dấu hiệu hư hỏng, nguy cơ mất an toàn trở thành vấn đề mà người dân không thể chủ động xử lý bằng việc sửa chữa riêng trong căn hộ.

“Nép sát tường” để tránh vữa rơi

Một cư dân sinh sống tại khu tập thể cho biết mỗi lần đi qua đoạn cầu thang xuống cấp, người dân thường cố gắng nép sát vào tường và đi thật nhanh.

Cảm giác lo lắng không đến từ một sự cố đã xảy ra mà từ nguy cơ có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

“Mỗi lần đi qua đoạn cầu thang đó, chúng tôi đều nép sát vào tường. Nếu chẳng may có mảng vữa rơi xuống thì đứng sát tường cũng đỡ hơn. Biết là phải tránh nhưng lúc nào chúng tôi cũng nơm nớp lo, chỉ còn cách đi thật nhanh qua đó”, một người dân chia sẻ.

Câu chuyện này phản ánh một thực tế phổ biến tại nhiều khu tập thể, chung cư cũ ở Hà Nội: người dân vẫn phải sống trong công trình đã xuống cấp trong thời gian chờ phương án cải tạo, xây dựng lại.

Vấn đề không chỉ nằm ở chất lượng của từng căn hộ mà còn ở toàn bộ hệ thống kết cấu, hành lang, cầu thang, mái, tường bao và các hạng mục sử dụng chung.

Cơi nới để thích nghi với cuộc sống hiện đại

Một đặc điểm dễ nhận thấy tại khu tập thể là nhiều hộ dân đã cơi nới không gian sống.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ diện tích căn hộ ban đầu khá hạn chế, trong khi nhu cầu sinh hoạt của các gia đình ngày càng tăng.

Những phần hành lang, hiên hoặc khoảng không gian phía trước và phía sau căn hộ được tận dụng để mở rộng phòng khách, bếp hoặc khu sinh hoạt.

Việc cơi nới giúp các gia đình có thêm diện tích sử dụng nhưng đồng thời cũng cho thấy một vấn đề lớn hơn: những căn hộ được thiết kế từ nhiều thập kỷ trước không còn hoàn toàn phù hợp với nhu cầu sinh hoạt hiện tại.

Tuy nhiên, những phần mở rộng này không thể che lấp tình trạng xuống cấp của công trình.

Dù một gia đình có thể sửa sang căn hộ của mình, họ vẫn không thể tự giải quyết các vấn đề liên quan đến kết cấu và hạ tầng chung của toàn khu.

Đó là lý do cải tạo chung cư cũ luôn là bài toán phức tạp, cần sự tham gia của cơ quan quản lý, chủ đầu tư và cộng đồng cư dân.

Vì sao người dân vẫn muốn ở lại?

Điều đáng chú ý là dù khu tập thể đã xuống cấp, không phải tất cả cư dân đều muốn rời đi.

Nhiều gia đình vẫn mong muốn tiếp tục gắn bó với nơi ở đã tồn tại trong nhiều thập kỷ.

Lý do khá rõ ràng.

Khu tập thể có vị trí thuận tiện, gần trường học, chợ và các dịch vụ thiết yếu. Mạng lưới sinh hoạt cộng đồng cũng đã hình thành ổn định qua nhiều năm.

Đối với những người lớn tuổi, việc chuyển sang một nơi ở hoàn toàn mới có thể tạo ra nhiều xáo trộn.

Một căn hộ mới có thể hiện đại hơn, nhưng không nhất thiết có thể thay thế ngay lập tức mạng lưới quan hệ hàng xóm, thói quen sinh hoạt và khả năng tiếp cận các tiện ích quen thuộc.

Đây chính là một trong những lý do bài toán cải tạo chung cư cũ cần tính đến yếu tố xã hội, thay vì chỉ đơn thuần nhìn từ góc độ xây dựng.

Hình ảnh khu tập thể cũ giữa những tòa nhà cao tầng

Nhìn từ trên cao, những dãy nhà 3 tầng với mái ngói cũ nằm lọt giữa khu vực đô thị đang phát triển.

Xung quanh là nhiều công trình cao tầng và những khu dân cư mới.

Sự tương phản này cho thấy tốc độ đô thị hóa của Hà Nội trong nhiều thập kỷ qua.

Những khu tập thể từng là hình ảnh của một giai đoạn phát triển đô thị giờ đây đã trở thành những công trình cần được đánh giá lại về chất lượng, an toàn và khả năng đáp ứng nhu cầu dân cư.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để cải tạo mà vẫn bảo đảm quyền lợi của những người đang sinh sống tại đây.

Hà Nội có hơn 2.160 nhà chung cư cũ

Theo thông tin từ Sở Xây dựng Hà Nội được dẫn trong nội dung, thành phố hiện có hơn 2.160 nhà chung cư cũ.

Đây là một khối lượng công việc rất lớn nếu đặt trong yêu cầu cải tạo và xây dựng lại theo tiêu chuẩn hiện đại.

Hà Nội đặt mục tiêu khởi công 9 dự án cải tạo chung cư cũ trong năm 2026, trong đó có khu tập thể 3 tầng trên đường Lê Hồng Phong, phường Hà Đông.

Nếu kế hoạch được triển khai đúng tiến độ, đây sẽ là bước chuyển quan trọng đối với hàng trăm cư dân đang sinh sống tại khu tập thể.

Tuy nhiên, cải tạo chung cư cũ không chỉ là câu chuyện phá bỏ công trình cũ và xây dựng một tòa nhà mới.

Các vấn đề về quy hoạch, mật độ xây dựng, quyền lợi của cư dân, phương án tái định cư, tài chính dự án, lựa chọn chủ đầu tư và tiến độ thực hiện đều cần được giải quyết đồng bộ.

Cải tạo chung cư cũ: Bài toán không chỉ nằm ở xây dựng

Một dự án cải tạo chung cư cũ thành công cần cân bằng nhiều yếu tố.

Thứ nhất là an toàn cho người dân. Những công trình có dấu hiệu xuống cấp nghiêm trọng cần được kiểm định và có phương án xử lý phù hợp.

Thứ hai là quyền lợi của cư dân. Người dân đã sinh sống lâu năm tại đây cần được thông tin rõ ràng về phương án di dời, tái định cư và căn hộ sau cải tạo.

Thứ ba là hiệu quả kinh tế của dự án. Nhà đầu tư cần có bài toán tài chính khả thi để dự án có thể triển khai và hoàn thành.

Cuối cùng là quy hoạch đô thị.

Một khu tập thể cũ khi được cải tạo không chỉ tạo ra những căn hộ mới mà còn có thể trở thành cơ hội để cải thiện hạ tầng, không gian công cộng, cây xanh, giao thông và các tiện ích phục vụ cư dân.

Chờ một diện mạo mới cho khu tập thể đã tồn tại nửa thế kỷ

Sau hàng chục năm tồn tại, khu tập thể trên đường Lê Hồng Phong không chỉ là những dãy nhà cũ với tường bong tróc hay những cầu thang đã xuống cấp.

Đó còn là nơi lưu giữ lịch sử của một cộng đồng dân cư, nơi nhiều thế hệ đã sinh sống, trưởng thành và tạo dựng cuộc sống.

Nhưng thời gian cũng đặt ra giới hạn đối với những công trình được xây dựng từ những năm 1970.

Khi những mảng vữa có nguy cơ rơi xuống, người dân phải nép sát vào tường để đi qua cầu thang, câu chuyện cải tạo không còn đơn thuần là làm đẹp đô thị. Đó trước hết là vấn đề an toàn và chất lượng sống.

Trong bối cảnh Hà Nội tiếp tục đô thị hóa nhanh, cải tạo chung cư cũ sẽ ngày càng trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng của thị trường bất động sản và quy hoạch đô thị.

Nếu các dự án được triển khai đồng bộ, minh bạch và bảo đảm quyền lợi cư dân, những khu tập thể cũ có thể được hồi sinh với diện mạo mới, hiện đại hơn nhưng vẫn giữ được sự kết nối cộng đồng vốn đã hình thành qua nhiều thập kỷ.

Với khu tập thể trên đường Lê Hồng Phong, người dân hiện vẫn tiếp tục cuộc sống thường ngày trong khi chờ dự án cải tạo được triển khai.

Điều họ mong muốn có lẽ không chỉ là một căn hộ mới, mà còn là một nơi ở an toàn, ổn định và phù hợp với cuộc sống của nhiều thế hệ cư dân đã gắn bó với khu tập thể này.