Hà Nội đề xuất loạt cơ chế đất đai mới: Gỡ vướng bồi thường, tái định cư và giao đất dịch vụ

Hà Nội xây dựng khung pháp lý mới để thúc đẩy tăng trưởng

Hà Nội đang trong quá trình lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố về các nội dung quan trọng như giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, cũng như chính sách ưu đãi miễn giảm tiền sử dụng đất và cơ chế bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.

Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tháo gỡ các “nút thắt” pháp lý tồn tại lâu nay, đặc biệt trong bối cảnh thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế – xã hội ở mức hai con số trong giai đoạn 2026–2030. Để đạt được điều này, Hà Nội xác định cần đẩy nhanh tiến độ các dự án lớn, có tính lan tỏa cao và đóng vai trò động lực phát triển đô thị.

Tuy nhiên, thực tế triển khai thời gian qua cho thấy nhiều khó khăn liên quan đến cơ chế, chính sách đất đai. Vì vậy, việc ban hành một nghị quyết đồng bộ, rõ ràng được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý vững chắc, giúp cải thiện hiệu quả thực thi và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển lành mạnh.

Bổ sung cơ chế hỗ trợ linh hoạt khi thu hồi đất

Một trong những điểm đáng chú ý trong dự thảo là đề xuất bổ sung cơ chế hỗ trợ linh hoạt khi Nhà nước thu hồi đất.

Theo đó, ngoài các khoản hỗ trợ theo quy định của Luật Đất đai và quyết định của UBND Thành phố, chính quyền cấp xã sẽ được trao quyền chủ động quyết định mức hỗ trợ bổ sung tùy theo điều kiện thực tế từng địa phương.

Cơ chế này cho phép:

• Hỗ trợ bằng tiền để người dân ổn định đời sống
• Đảm bảo có chỗ ở mới phù hợp
• Mức hỗ trợ không vượt quá giá trị bồi thường

Điểm mới này được đánh giá là linh hoạt hơn, sát thực tế hơn so với cơ chế cứng trước đây, góp phần giảm khiếu nại và tạo sự đồng thuận trong quá trình giải phóng mặt bằng.

Chính sách hỗ trợ đặc thù cho khu tập thể cũ

Dự thảo cũng đưa ra quy định riêng đối với các hộ dân đang sinh sống tại khu tập thể cũ chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng có khuôn viên sử dụng riêng trước ngày 15/10/1993.

Cụ thể:

• Hỗ trợ 60% giá trị nhà ở
• Hỗ trợ 60% giá trị đất ở (trong hạn mức)

Ngoài ra, các hộ dân còn được mua 1 căn hộ tái định cư theo giá do Sở Xây dựng xác định. Đây là chính sách mang tính nhân văn, giúp giải quyết tồn tại lịch sử kéo dài nhiều năm tại các khu tập thể cũ.

Mở rộng đối tượng được bố trí tái định cư

Dự thảo cũng đề cập đến các trường hợp đặc biệt, bao gồm cả người Việt Nam định cư ở nước ngoài đang sở hữu nhà ở hợp pháp tại Hà Nội.

Trong các tình huống:

• Thu hồi toàn bộ đất ở nhưng diện tích còn lại không đủ tách thửa
• Thu hồi một phần đất nhưng không đủ điều kiện xây dựng

Người dân vẫn có thể được bồi thường bằng đất ở hoặc mua nhà tái định cư. Điều này góp phần đảm bảo quyền lợi hợp pháp và hạn chế phát sinh tranh chấp.

Xử lý tồn tại trong giao đất dịch vụ, đất ở

Một nội dung quan trọng khác là việc xử lý các tồn tại liên quan đến giao đất dịch vụ và đất ở – vấn đề kéo dài nhiều năm tại các khu vực như Hà Đông, Thanh Oai, Hoài Đức hay Thanh Trì.

Theo đề xuất:

• Áp dụng các chính sách trước đây của tỉnh Hà Tây và các cam kết cũ
• Giải quyết theo từng địa bàn, không mở rộng sang khu vực khác
• Không phát sinh chính sách mới ngoài phạm vi hiện tại

Đồng thời, việc thực hiện phải đảm bảo:

• Công khai, minh bạch
• Công bằng giữa các hộ dân
• Không gây mất ổn định xã hội

Chính quyền cấp xã sẽ chịu trách nhiệm trực tiếp về hồ sơ, đối tượng và tiêu chuẩn giao đất, tránh tình trạng lợi dụng chính sách để trục lợi.

Siết chặt quản lý và xử lý các trường hợp đặc biệt

Dự thảo cũng đề cập đến các trường hợp đã được giao đất vượt hạn mức hoặc không còn trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng vẫn được hưởng chính sách đất dịch vụ trước đây.

Đối với các trường hợp này, UBND Thành phố Hà Nội sẽ xem xét và quyết định cụ thể việc thu tiền sử dụng đất hoặc điều chỉnh chính sách cho phù hợp.

Đây là động thái nhằm đảm bảo công bằng, đồng thời khắc phục những bất cập trong quá khứ.

Tác động đến thị trường bất động sản

Việc hoàn thiện cơ chế đất đai sẽ tạo cú hích lớn cho thị trường bất động sản Hà Nội trong thời gian tới. Những lợi ích có thể thấy rõ bao gồm:

• Đẩy nhanh tiến độ các dự án lớn
• Giảm rủi ro pháp lý cho nhà đầu tư
• Tăng tính minh bạch của thị trường
• Cải thiện nguồn cung nhà ở

Đặc biệt, các khu vực từng vướng mắc về đất dịch vụ, giải phóng mặt bằng sẽ có cơ hội “hồi sinh”, tạo động lực tăng trưởng mới cho toàn thị trường.

Dự thảo Nghị quyết về đất đai của Hà Nội đang mở ra kỳ vọng lớn trong việc tháo gỡ các vướng mắc tồn tại, tạo hành lang pháp lý thông thoáng và minh bạch hơn. Nếu được thông qua, đây sẽ là “chìa khóa” quan trọng giúp thành phố tăng tốc phát triển, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho thị trường bất động sản trong giai đoạn 2026–2030.