Hà Nội ban hành cơ chế đặc thù cải tạo đô thị: Người dân được đề xuất nhà đầu tư, mở rộng quyền tái định cư và mua nhà ở xã hội

Tại kỳ họp thứ tư, HĐND TP Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết về chính sách cải tạo, chỉnh trang đô thị và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ hàng loạt khó khăn kéo dài trong quá trình cải tạo các khu dân cư cũ, khu đô thị xuống cấp và các dự án tái thiết đô thị trên địa bàn Thủ đô.

Nghị quyết bổ sung nhiều cơ chế đặc thù liên quan đến lựa chọn chủ đầu tư, công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xử lý các dự án chậm triển khai. Những quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ để đẩy nhanh tiến độ các dự án chỉnh trang đô thị, góp phần thay đổi diện mạo Hà Nội trong giai đoạn tới.

Ranh giới dự án được điều chỉnh linh hoạt

Theo Nghị quyết, UBND TP Hà Nội sẽ xác lập ranh giới dự án cải tạo chỉnh trang đô thị khi công bố công khai dự án. Tuy nhiên, trong quá trình lập quy hoạch chi tiết, chủ đầu tư có thể đề xuất điều chỉnh phạm vi thực hiện dự án để phù hợp với điều kiện thực tế.

Ranh giới được phê duyệt trong quy hoạch chi tiết sau cùng sẽ trở thành ranh giới chính thức của dự án. Quy định này giúp tăng tính linh hoạt trong quá trình triển khai, hạn chế tình trạng vướng mắc do thay đổi quy hoạch hoặc điều kiện thực tế phát sinh.

Người dân được quyền đề xuất nhà đầu tư thực hiện dự án

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của Nghị quyết là trao thêm quyền chủ động cho người dân trong khu vực dự án.

Theo đó, các chủ sở hữu nhà ở và người sử dụng đất trong phạm vi dự án có thể cùng nhau đề xuất nhà đầu tư thực hiện dự án theo quy hoạch được duyệt. Điều kiện là phải nhận được sự đồng thuận của 100% chủ sở hữu và người sử dụng đất liên quan.

Sau khi thống nhất, người dân có thể đề xuất nhà đầu tư để UBND TP xem xét chấp thuận. Đây được đánh giá là cơ chế mang tính đột phá, giúp nâng cao vai trò của cộng đồng dân cư trong quá trình cải tạo và tái thiết đô thị.

Bên cạnh đó, các nhà đầu tư cũng có thể đăng ký tham gia các dự án nằm trong danh mục được Thành phố công bố hoặc chủ động đề xuất dự án mới để UBND TP xem xét quyết định.

Đối với các dự án cấp bách theo chỉ đạo của Trung ương và Thành phố, Hà Nội được phép áp dụng cơ chế lựa chọn chủ đầu tư trong trường hợp đặc biệt nhằm bảo đảm tiến độ triển khai.

Tăng quyền lợi bồi thường và tái định cư cho người dân

Nghị quyết mới dành nhiều chính sách ưu tiên cho người dân thuộc diện giải phóng mặt bằng.

Đối với các dự án đặc biệt cần triển khai ngay, chủ sở hữu nhà ở và người sử dụng đất có thể được bồi thường tối đa gấp 2 lần so với mức thông thường theo quy định hiện hành.

Riêng các dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ, hệ số K dùng để tính giá trị bồi thường có thể được nâng lên tối đa gấp đôi so với quy định hiện hành của UBND TP Hà Nội.

Đáng chú ý, phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư sẽ được thông qua nếu đạt tối thiểu 75% sự đồng thuận của các chủ sở hữu nhà và người sử dụng đất trong khu vực dự án.

So với nhiều quy định trước đây vốn đòi hỏi tỷ lệ đồng thuận rất cao, quy định mới được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nút thắt lớn nhất trong quá trình cải tạo đô thị tại Hà Nội.

Mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội

Một nội dung nhận được sự quan tâm lớn là chính sách hỗ trợ nhà ở cho người dân bị ảnh hưởng bởi dự án.

Theo Nghị quyết, người dân thuộc diện tái định cư có thể được xem xét bố trí tái định cư tại chỗ nhằm bảo đảm ổn định cuộc sống và giữ gìn cộng đồng dân cư hiện hữu.

Trong trường hợp không có nhu cầu nhận nhà tái định cư, người dân được quyền mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội tại các dự án trên địa bàn Thành phố mà không phải bốc thăm.

Đặc biệt, họ cũng không cần đáp ứng các điều kiện thông thường về nhà ở, đối tượng hay mức thu nhập theo quy định hiện hành.

Không chỉ vậy, những trường hợp bị thu hồi đất nhưng không đủ điều kiện tái định cư và gặp khó khăn về nhà ở cũng được hưởng cơ chế tương tự. Điều này giúp mở rộng đáng kể cơ hội tiếp cận nhà ở cho người dân bị ảnh hưởng bởi các dự án chỉnh trang đô thị.

Siết chặt chế tài với dự án chậm triển khai

Song song với cơ chế ưu đãi, Hà Nội cũng tăng cường chế tài đối với các chủ đầu tư không bảo đảm tiến độ.

Theo quy định mới, nếu sau 12 tháng kể từ ngày được lựa chọn làm chủ đầu tư và sau 3 lần tổ chức lấy ý kiến người dân mà vẫn không đạt được mức đồng thuận tối thiểu 75%, Thành phố có thể thu hồi quyết định lựa chọn chủ đầu tư.

Ngoài ra, nếu nhà đầu tư không khởi công trong vòng 6 tháng kể từ khi hoàn tất các thủ tục hành chính đủ điều kiện xây dựng, UBND TP sẽ xem xét thu hồi chủ trương đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư khác thay thế.

Đây được xem là giải pháp mạnh nhằm hạn chế tình trạng “ôm đất”, giữ dự án kéo dài nhiều năm gây lãng phí nguồn lực và ảnh hưởng đến quyền lợi người dân.

Đẩy nhanh tiến trình cải tạo đô thị Thủ đô

Trong trường hợp cần triển khai dự án cấp bách phục vụ phát triển kinh tế – xã hội nhưng chưa lựa chọn được nhà đầu tư phù hợp, Hà Nội có thể thực hiện thu hồi đất, bồi thường và tái định cư bằng nguồn vốn đầu tư công hoặc tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất.

Điều kiện là phải nhận được sự đồng thuận từ ít nhất hai phần ba số chủ sở hữu nhà ở và người sử dụng đất trong khu vực dự án.

Giới chuyên gia đánh giá Nghị quyết lần này đã tạo ra khuôn khổ pháp lý linh hoạt hơn, giúp tháo gỡ những vướng mắc tồn tại nhiều năm trong công tác cải tạo đô thị và xây dựng lại chung cư cũ tại Hà Nội.

Nếu được triển khai hiệu quả, các cơ chế mới không chỉ góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm mà còn giúp nâng cao chất lượng sống, cải thiện hạ tầng và tạo động lực phát triển bền vững cho Thủ đô trong tương lai.