Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng: 11 công viên, đại lộ 8-10 làn và yêu cầu an toàn phòng chống lũ

Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng đang được Hà Nội tiếp tục lấy ý kiến nhằm hoàn thiện định hướng phát triển một trong những không gian quan trọng nhất của Thủ đô. Theo các nội dung được trình bày tại hội nghị, đồ án điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000 không chỉ nhằm phục vụ một dự án giao thông riêng lẻ mà hướng tới tổ chức lại toàn bộ không gian đô thị hai bên sông theo tầm nhìn dài hạn.

Trọng tâm của định hướng mới là đưa sông Hồng trở thành trục xanh trung tâm, không gian sinh thái, văn hóa, sáng tạo, thương mại, dịch vụ và đô thị của Hà Nội. Tuy nhiên, quá trình phát triển phải đặt trong yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hành lang thoát lũ, an toàn đê điều, hạ tầng kỹ thuật và đời sống của người dân đang sinh sống trong khu vực.

Một trong những nguyên tắc đáng chú ý được đưa ra là “điều kiện đi trước quyền phát triển”, tức việc khai thác không gian ven sông phải dựa trên các điều kiện về an toàn, hạ tầng, thủy lực và quy hoạch thay vì phát triển đô thị trước rồi mới bổ sung các điều kiện kiểm soát.

Quy hoạch sông Hồng hướng tới tầm nhìn 100 năm của Hà Nội

Phát biểu tại hội nghị, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội Đào Duy Hưng cho biết mục tiêu lớn của Đồ án Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5000 là cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm.

Theo định hướng này, quy hoạch sông Hồng không được nhìn nhận đơn thuần như một dự án giao thông hay chỉnh trang một số khu vực ven sông. Đây là bài toán tổ chức lại không gian đô thị, kết hợp giữa phát triển kinh tế, hạ tầng, cảnh quan, sinh thái và an toàn phòng chống lũ.

Đồ án được xây dựng trên các nhóm giá trị xuyên suốt gồm an toàn phòng, chống lũ; sinh thái; hạ tầng; chuyển đổi chức năng; phát triển kinh tế, văn hóa và văn minh đô thị.

Cùng với đồ án quy hoạch, Hà Nội cũng đang hình thành các chương trình và dự án liên quan như chủ trương đầu tư Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, hệ thống giao thông, công viên và các khu đô thị sinh thái.

Điều này khiến yêu cầu phối hợp giữa quy hoạch và đầu tư trở nên đặc biệt quan trọng. Các dự án phát triển không thể tách rời khả năng thoát lũ và an toàn đê điều của khu vực.

Không được làm suy giảm khả năng thoát lũ

Một trong những nguyên tắc cốt lõi của quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là bảo đảm an toàn phòng, chống lũ.

Theo ông Đào Duy Hưng, đồ án phải tuân thủ Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, đồng thời bảo đảm tính thống nhất của cấu trúc không gian hai bên sông.

Đặc biệt, quy hoạch không được làm suy giảm khả năng thoát lũ, không lấn chiếm hành lang lũ và hành lang đê. Các giải pháp phát triển đô thị cũng phải hài hòa với việc bảo vệ mặt nước, cảnh quan sông và đáp ứng các yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

Định hướng này cho thấy phát triển đô thị ven sông được đặt trong một hệ thống điều kiện kiểm soát tương đối chặt chẽ.

Thay vì tư duy chỉ xác định đất nào có thể xây dựng, sau đó mới xử lý vấn đề hạ tầng và an toàn, quy hoạch mới đặt điều kiện về thủy lực, thoát lũ, giao thông và hạ tầng lên trước khi xem xét quyền phát triển.

Đây cũng là lý do nguyên tắc “điều kiện đi trước quyền phát triển” được nhấn mạnh trong quá trình điều chỉnh quy hoạch.

Sông Hồng sẽ trở thành trục xanh và không gian trung tâm của Thủ đô

Theo kết quả được trình bày, một trong những định hướng quan trọng nhất của đồ án là xác định sông Hồng trở thành trục xanh trung tâm, đồng thời là trục văn hóa, sáng tạo, kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Hà Nội.

Sông Hồng vì vậy không chỉ được xem như một hành lang xanh sinh thái mà còn được định vị là không gian chiến lược trong cấu trúc đô thị tương lai.

Mục tiêu là đưa đô thị hướng ra sông thông qua hệ thống đại lộ cảnh quan, cầu, giao thông công cộng, công viên và các không gian đô thị tích hợp với mặt nước.

Nếu được triển khai theo định hướng này, không gian hai bên sông sẽ có sự thay đổi đáng kể về chức năng. Sông Hồng không còn đơn thuần là ranh giới tự nhiên giữa các khu vực đô thị mà trở thành một phần trung tâm trong cấu trúc phát triển của Hà Nội.

Tuy nhiên, việc biến sông Hồng thành một không gian đô thị quan trọng cũng đặt ra yêu cầu rất lớn về kiểm soát mật độ xây dựng, giao thông, môi trường và an toàn phòng chống lũ.

Hà Nội dự kiến hình thành 11 công viên với khoảng 3.500ha

Một điểm đáng chú ý trong định hướng quy hoạch là việc kiến tạo hệ thống công viên sinh thái quy mô lớn.

Theo nội dung được trình bày, đồ án định hướng khoảng 11 công viên với tổng diện tích khoảng 3.500ha.

Các công viên này không chỉ có chức năng tạo không gian xanh cho đô thị mà còn được gắn với cảnh quan, thoát lũ và chức năng chứa nước sinh thái.

Nếu được thực hiện đồng bộ, hệ thống công viên có thể đóng vai trò quan trọng trong việc tạo không gian mở ven sông, tăng khả năng tiếp cận mặt nước của người dân và hình thành các khu vực sinh thái trong cấu trúc đô thị.

Đồng thời, việc kết hợp chức năng công viên với thoát nước và chứa nước cũng cho thấy quy hoạch đang hướng tới mô hình sử dụng đất đa chức năng, trong đó không gian xanh không chỉ phục vụ cảnh quan mà còn hỗ trợ khả năng thích ứng với các rủi ro tự nhiên.

Quỹ đất ven sông sẽ được khai thác có chọn lọc

Một nội dung khác được nhấn mạnh là việc khai thác quỹ đất ven sông không thực hiện theo hướng phát triển đô thị đại trà.

Các khu vực ven sông sẽ được xem xét dựa trên điều kiện địa hình, thủy lực và yêu cầu an toàn phòng, chống lũ.

Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình đô thị hóa hai bên sông. Những khu vực có điều kiện phù hợp có thể được nghiên cứu phát triển, trong khi các khu vực có rủi ro cao hoặc ảnh hưởng tới khả năng thoát lũ phải được kiểm soát.

Theo định hướng của đồ án, mục tiêu là giảm thiểu tai biến thiên nhiên cũng như những tác động tiêu cực có thể phát sinh từ quá trình phát triển hạ tầng.

Như vậy, quy hoạch sông Hồng không đặt mục tiêu tối đa hóa diện tích xây dựng mà hướng tới việc khai thác quỹ đất có chọn lọc, phù hợp với điều kiện thực tế của từng khu vực.

Khu dân cư hiện hữu sẽ được giữ lại, chỉnh trang và cấu trúc lại

Một trong những vấn đề được người dân đặc biệt quan tâm tại hội nghị là số phận của các khu dân cư, làng xóm hiện hữu trong phạm vi quy hoạch.

Người dân đề nghị làm rõ khu vực nào được giữ lại, khu vực nào phải di dời và khái niệm “chỉnh trang”, “chỉnh trang chọn lọc” được áp dụng như thế nào.

Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Minh Tâm, đối với những khu vực làng xóm hiện hữu được giữ lại, về lâu dài vẫn cần có các bước quy hoạch chi tiết, cải tạo và chỉnh trang.

Điều này có nghĩa việc giữ lại một khu dân cư không đồng nghĩa với việc giữ nguyên hiện trạng lâu dài.

Các khu vực này sẽ được nghiên cứu để đầu tư hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật và bổ sung các thiết chế cần thiết phục vụ đời sống người dân.

Đặc biệt, yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy và các tiêu chuẩn quy hoạch cũng sẽ được tính đến trong quá trình tổ chức lại cấu trúc khu dân cư.

Mục tiêu là tạo ra môi trường sống an toàn và đầy đủ tiện ích hơn thay vì chỉ đơn thuần giữ nguyên các khu làng xóm hiện hữu.

Đại lộ cảnh quan sông Hồng dự kiến có 8-10 làn xe

Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng là một trong những thành phần quan trọng của cấu trúc phát triển mới.

Theo thông tin được Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Minh Tâm chia sẻ, dựa trên tính toán về nhu cầu sử dụng, dân số, tăng trưởng và số lượng phương tiện, trục đại lộ được dự báo có quy mô khoảng 8 đến 10 làn xe.

Đây được xác định là trục đường chính của thành phố trong cấu trúc quy hoạch.

Tại một số đoạn tuyến đi trùng với đê, phương án được đề cập là sử dụng một phần đường đê hiện có để đưa vào cấu trúc mặt cắt ngang tổng thể, qua đó hạn chế việc mở rộng.

Cách tiếp cận này nhằm cân bằng giữa yêu cầu phát triển giao thông và việc hạn chế tác động không cần thiết tới hệ thống đê hiện hữu.

Bãi Mê Linh, Long Biên – Bồ Đề, Tứ Liên, Lĩnh Nam được nghiên cứu khai thác

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, một số khu vực bãi sông có khả năng khai thác như bãi Mê Linh, bãi Long Biên – Bồ Đề, bãi Tứ Liên và bãi Lĩnh Nam sẽ phải bảo đảm kết nối với các tuyến đường và cầu qua sông.

Các tuyến đường này không chỉ phục vụ giao thông mà còn được sử dụng như một giải pháp phân chia chức năng sử dụng đất và tổ chức hoạt động đô thị.

Tại từng vị trí, cao độ cũng sẽ được tính toán và lựa chọn phù hợp.

Điều này cho thấy việc tổ chức không gian ven sông phải gắn chặt với mạng lưới giao thông. Khi các khu vực mới được phát triển, khả năng kết nối với hai bờ sông, các cây cầu và mạng lưới giao thông hiện hữu sẽ là một trong những yếu tố quyết định hiệu quả khai thác.

Tái định cư là vấn đề được người dân đặc biệt quan tâm

Bên cạnh quy hoạch giao thông và công viên, chính sách tái định cư là nội dung nhận được nhiều ý kiến tại hội nghị.

Người dân đề nghị thành phố công khai sớm chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với những trường hợp phải di dời. Đồng thời, nhiều ý kiến mong muốn được tái định cư tại chỗ nhằm hạn chế xáo trộn đời sống và bảo đảm sinh kế.

Người dân cũng đề nghị quan tâm tới việc bảo tồn các nghĩa trang cổ, di tích lịch sử và không gian văn hóa hiện hữu trong khu vực.

Theo ông Đào Minh Tâm, thành phố hiện đã chấp thuận về mặt chủ trương với 8 vị trí đất ở tại các xã, phường lân cận trong khu vực dự án đô thị sông Hồng để nghiên cứu phục vụ tái định cư.

Thời gian tới, các cơ quan chức năng sẽ phối hợp với địa phương để xác định ranh giới, quy mô và giải pháp quy hoạch cụ thể, trong đó có việc lập quy hoạch chi tiết làm cơ sở đầu tư xây dựng.

Các khu tái định cư dự kiến sẽ được công bố công khai và thực hiện các bước lập, thẩm định, phê duyệt theo quy định trước khi thông báo tới người dân.

Quan điểm “người dân phải có đời sống mới trước khi di dời”

Một trong những định hướng đáng chú ý của đồ án là tái thiết khu dân cư phải đi cùng bảo đảm chất lượng sống.

Theo nội dung được trình bày, quá trình chỉnh trang, tái thiết, di dời và tái định cư cần bảo đảm người dân có đời sống mới trước khi thực hiện di dời.

Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt đối với các khu dân cư hiện hữu ven sông, bởi việc di chuyển không chỉ liên quan đến chỗ ở mà còn liên quan tới công việc, trường học, giao thông, sinh hoạt cộng đồng và các mối quan hệ xã hội.

Nếu các khu tái định cư được đầu tư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, quá trình chuyển đổi có thể giảm bớt những xáo trộn đối với người dân.

An toàn đê điều và phòng chống lũ vẫn là yêu cầu cao nhất

Tại hội nghị, vấn đề an toàn phòng chống lũ và đê điều nhận được nhiều sự quan tâm.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Minh Tâm cho biết các cơ quan chuyên môn và đơn vị tư vấn độc lập đã nghiên cứu, đánh giá các vấn đề liên quan đến an toàn phòng chống lũ cũng như tác động của đồ án khi triển khai.

Các mô hình tính toán đã được đơn vị tư vấn và tư vấn thẩm tra rà soát, đánh giá nhằm bảo đảm các giải pháp quy hoạch đáp ứng yêu cầu an toàn.

Thành phố tiếp tục yêu cầu các cơ quan chức năng đánh giá và đề xuất những giải pháp khả thi, đồng bộ và bền vững trong tương lai.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc các phương án phát triển đô thị ven sông sẽ phải trải qua quá trình đánh giá kỹ lưỡng trước khi triển khai trên thực tế.

Quy hoạch sông Hồng có thể tạo ra diện mạo mới cho Hà Nội

Nếu được triển khai đồng bộ, định hướng quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng có thể tạo ra những thay đổi đáng kể đối với cấu trúc đô thị Hà Nội.

Không gian ven sông có thể được tổ chức lại với hệ thống công viên lớn, giao thông kết nối, đại lộ cảnh quan, các khu đô thị sinh thái và những không gian văn hóa được tích hợp với mặt nước.

Tuy nhiên, giá trị của quy hoạch không chỉ nằm ở số lượng công viên hay quy mô tuyến đường. Thành công của dự án sẽ phụ thuộc rất lớn vào khả năng cân bằng giữa phát triển đô thị và bảo đảm an toàn.

Bên cạnh đó, việc tái thiết khu dân cư, bảo vệ di sản, bảo đảm sinh kế và thực hiện chính sách tái định cư minh bạch cũng là những yếu tố quyết định sự đồng thuận của người dân.

Theo định hướng được trình bày, Hà Nội muốn chuyển từ cách tiếp cận quản lý bãi sông sang chủ động kiến tạo không gian sông Hồng, biến khu vực này thành một phần quan trọng trong cấu trúc phát triển dài hạn của Thủ đô.

Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng đang được đặt trong một tầm nhìn dài hạn, với mục tiêu biến sông Hồng thành trục xanh trung tâm, không gian văn hóa, sáng tạo, kinh tế và đô thị của Hà Nội.

Đồ án dự kiến hình thành hệ thống 11 công viên với tổng diện tích khoảng 3.500ha, phát triển đại lộ cảnh quan với quy mô dự báo 8-10 làn xe, đồng thời tổ chức lại các khu dân cư, làng xóm hiện hữu và nghiên cứu các khu vực tái định cư.

Tuy nhiên, nguyên tắc xuyên suốt vẫn là không đánh đổi an toàn phòng chống lũ và đê điều để lấy phát triển đô thị. Việc khai thác quỹ đất ven sông phải dựa trên điều kiện địa hình, thủy lực, hạ tầng và khả năng bảo đảm an toàn.

Đối với người dân, những câu hỏi về ranh giới giữ lại, chỉnh trang, di dời, bồi thường và tái định cư vẫn là những nội dung cần tiếp tục được làm rõ trong quá trình hoàn thiện đồ án.

Nếu được triển khai theo đúng định hướng, quy hoạch sông Hồng có thể trở thành một trong những nền tảng quan trọng để Hà Nội tổ chức lại không gian đô thị, hướng thành phố ra sông và hình thành một biểu tượng mới của Thủ đô văn minh, hiện đại nhưng vẫn gắn với cảnh quan, sinh thái và bản sắc lịch sử.

Câu hỏi thường gặp về quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng

1. Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng nhằm mục tiêu gì?

Mục tiêu là cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn 100 năm, đồng thời tổ chức lại không gian hai bên sông theo hướng kết hợp phát triển đô thị, giao thông, công viên, sinh thái, kinh tế và an toàn phòng chống lũ.

2. Hà Nội dự kiến có bao nhiêu công viên trong khu vực quy hoạch?

Theo nội dung được trình bày tại hội nghị, đồ án hướng tới hệ thống 11 công viên với tổng diện tích khoảng 3.500ha. Các công viên được gắn với cảnh quan, sinh thái, thoát lũ và chức năng chứa nước.

3. Đại lộ cảnh quan sông Hồng dự kiến có bao nhiêu làn xe?

Theo tính toán được công bố tại hội nghị, trục đại lộ được dự báo có khoảng 8-10 làn xe, tùy theo từng đoạn và điều kiện tổ chức không gian.

4. Các khu làng xóm hiện hữu có được giữ nguyên không?

Những khu vực được giữ lại sẽ tiếp tục được nghiên cứu quy hoạch chi tiết, cải tạo và chỉnh trang. Hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật, thiết chế phục vụ cộng đồng và yêu cầu phòng cháy chữa cháy sẽ được bổ sung nhằm nâng cao chất lượng sống.

5. Thành phố đã có phương án tái định cư chưa?

Theo thông tin được nêu tại hội nghị, thành phố đã chấp thuận về mặt chủ trương với 8 vị trí đất tại các xã, phường lân cận trong khu vực dự án để nghiên cứu phục vụ tái định cư. Ranh giới, quy mô và phương án cụ thể sẽ tiếp tục được xác định và thực hiện theo quy trình quy hoạch.

6. Quy hoạch có ảnh hưởng đến an toàn phòng chống lũ không?

An toàn phòng chống lũ và đê điều được xác định là yêu cầu quan trọng hàng đầu. Các mô hình tính toán đã được đơn vị tư vấn và tư vấn thẩm tra rà soát, đánh giá. Các giải pháp quy hoạch phải bảo đảm không làm suy giảm khả năng thoát lũ và đáp ứng yêu cầu an toàn trong quá trình khai thác, sử dụng.