Nghịch Lý Trung Tâm Dữ Liệu AI Tại Mỹ: Giáo Viên Nhận Thưởng 50.000 USD, Giá Nhà Tăng Gần 3 Lần Và Nỗi Lo Của Người Dân

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi nhiều khu vực tại Mỹ, nhưng ít nơi nào thể hiện rõ nghịch lý phát triển như Richland Parish, bang Louisiana.

Tại đây, dự án trung tâm dữ liệu khổng lồ của Meta – công ty mẹ của Facebook, Instagram và WhatsApp – đang mang đến những khoản thu ngân sách chưa từng có cho địa phương. Đáng chú ý nhất là việc nhiều giáo viên tại Richland Parish sắp nhận khoản tiền thưởng lên tới hơn 50.000 USD, thậm chí cao hơn mức lương thường niên của không ít người.

Khoản thưởng này đến từ một đạo luật thuế đặc biệt của Louisiana liên quan đến dự án trung tâm dữ liệu mới của Meta. Đây được xem là cú hích lớn đối với ngành giáo dục địa phương, giúp cải thiện thu nhập và tạo động lực cho đội ngũ giáo viên.

Tuy nhiên, đằng sau những con số đầy hấp dẫn là hàng loạt vấn đề kinh tế – xã hội đang khiến nhiều cư dân địa phương lo lắng.

Meta được ưu đãi thuế khổng lồ nhưng vẫn mang lại nguồn thu lớn

Dự án trung tâm dữ liệu của Meta tại Richland Parish được dự báo có tổng vốn đầu tư ít nhất 10 tỷ USD và được xem là trung tâm dữ liệu lớn nhất mà tập đoàn này từng xây dựng.

Theo thỏa thuận với chính quyền địa phương, Meta được hưởng nhiều chính sách ưu đãi thuế đáng kể. Công ty không phải đóng thuế bán hàng của tiểu bang và địa phương đối với các thiết bị phục vụ trung tâm dữ liệu trong thời hạn lên tới 20 năm.

Thay vào đó, Meta chỉ đóng mức thuế bán hàng đặc biệt khoảng 1%, khoản tiền này được chuyển trực tiếp cho Ủy ban Thuế Richland Parish nhằm hỗ trợ hệ thống trường học, lực lượng cảnh sát và các cơ quan công quyền khác.

Dù được hưởng ưu đãi lớn, số tiền Meta đóng góp vẫn mang lại nguồn thu đáng kể. Trong năm tài chính 2024 – 2025, Richland Parish ghi nhận doanh thu thuế bán hàng vượt 21 triệu USD. Riêng khoản thuế liên quan đến dự án Meta được ước tính hơn 22 triệu USD mỗi năm.

Đây là nguồn tài chính có thể thay đổi hoàn toàn diện mạo của một địa phương vốn phụ thuộc chủ yếu vào nông nghiệp.

Khi lợi ích kinh tế đi kèm những hệ lụy khó lường

Không phải tất cả cư dân Richland Parish đều hào hứng với dự án này.

Nhiều người dân cho rằng sự xuất hiện của trung tâm dữ liệu đang tạo ra những thay đổi quá nhanh đối với cộng đồng địa phương.

Dustin Morris, một nông dân sinh sống gần khu vực xây dựng, cho biết ông từng nhận được lời đề nghị mua lại trang trại để phục vụ dự án. Theo ông, đây vừa là cơ hội vừa là thách thức đối với các gia đình sinh sống lâu đời trong khu vực.

Một trong những vấn đề dễ nhận thấy nhất là thị trường bất động sản.

Giá nhà tăng gần gấp ba lần chỉ sau hơn một năm

Theo dữ liệu từ thị trường nhà ở Mỹ, giá bất động sản tại Richland Parish đã tăng mạnh kể từ khi Meta công bố dự án trung tâm dữ liệu vào cuối năm 2024.

Tháng 11/2024, giá bán trung bình của một căn nhà tại khu vực này chỉ khoảng 105.000 USD. Tuy nhiên đến tháng 5/2026, con số này đã tăng lên khoảng 295.000 USD.

Điều đó đồng nghĩa giá nhà đã tăng gần 180% chỉ trong thời gian ngắn, tạo nên áp lực lớn cho những người dân có thu nhập trung bình hoặc thấp.

Nhiều cư dân lo ngại rằng nếu xu hướng này tiếp tục, việc sở hữu nhà ở sẽ ngày càng trở nên khó khăn đối với người dân bản địa.

Trong khi đó, các nhà đầu tư và những người sở hữu đất đai từ trước lại được hưởng lợi lớn nhờ giá trị tài sản tăng mạnh.

Hạ tầng giao thông chịu áp lực chưa từng có

Bên cạnh bất động sản, hệ thống giao thông địa phương cũng đang đối mặt với nhiều thách thức.

Lượng phương tiện phục vụ xây dựng tăng đột biến khiến tình trạng ùn tắc và tai nạn giao thông gia tăng đáng kể.

Theo các báo cáo được công bố, số vụ tai nạn trên các tuyến đường gần công trường trung tâm dữ liệu Meta đã tăng hơn 600%.

Người dân địa phương thường xuyên phản ánh về các đoàn xe tải cỡ lớn hoạt động liên tục, làm gia tăng nguy cơ mất an toàn giao thông cũng như gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Trung tâm dữ liệu AI và bài toán năng lượng khổng lồ

Một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất liên quan đến các trung tâm dữ liệu AI chính là mức tiêu thụ điện năng.

Các chuyên gia cho biết trung tâm dữ liệu của Meta tại Louisiana có thể đạt công suất lên tới 5 GW – tương đương gấp khoảng ba lần nhu cầu điện của thành phố New Orleans.

Để đáp ứng nhu cầu này, bang Louisiana đang xem xét kế hoạch xây dựng thêm 10 nhà máy điện khí đốt mới.

Nếu được triển khai đầy đủ, hệ thống này sẽ tạo ra lượng điện tương đương hơn một nửa tổng công suất phát điện hiện tại của toàn bang.

Tuy nhiên, việc xây dựng thêm các nhà máy điện khí đốt cũng làm dấy lên những lo ngại về môi trường.

Các chuyên gia cảnh báo hoạt động của các nhà máy này có thể làm gia tăng lượng khí thải, ô nhiễm không khí và nguy cơ phát tán các kim loại nặng ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

AI, bất động sản và bài học phát triển bền vững

Trường hợp của Richland Parish phản ánh một thực tế đang diễn ra trên khắp nước Mỹ và nhiều quốc gia khác.

Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang tạo ra nguồn vốn đầu tư khổng lồ, việc làm mới và nguồn thu ngân sách đáng kể. Tuy nhiên, những lợi ích đó cũng đi kèm với áp lực lên thị trường nhà ở, hạ tầng giao thông, môi trường và chất lượng sống của cư dân địa phương.

Bài toán đặt ra cho các nhà hoạch định chính sách là làm thế nào để cân bằng giữa phát triển kinh tế, thu hút đầu tư công nghệ và bảo vệ lợi ích lâu dài của cộng đồng dân cư.

Nếu không có chiến lược quy hoạch phù hợp, những khu vực đón nhận các dự án AI quy mô lớn có thể phải đối mặt với những hệ lụy xã hội tương tự như Richland Parish đang trải qua.