Hà Nội chuẩn bị gần 23.000 căn hộ tái định cư đến năm 2030: Người dân có thêm cơ hội mua nhà ở xã hội không cần bốc thăm

Trong quá trình triển khai các dự án phát triển hạ tầng, cải tạo chung cư cũ và chỉnh trang đô thị, nhu cầu bố trí chỗ ở cho người dân bị thu hồi đất tại Hà Nội ngày càng tăng. Trước áp lực này, thành phố đang tính toán phương án sử dụng một phần quỹ nhà ở xã hội để phục vụ tái định cư, với tổng nhu cầu dự kiến lên tới 22.957 căn hộ trong giai đoạn đến năm 2030.

Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm chủ động nguồn cung nhà ở, bảo đảm quyền lợi của người dân trong quá trình giải phóng mặt bằng và triển khai các dự án trọng điểm.

Tuy nhiên, bài toán không chỉ nằm ở số lượng căn hộ được quy hoạch mà còn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thành, vị trí bố trí và chất lượng sống tại nơi ở mới. Việc người dân có được chuyển đến khu vực phù hợp, tiếp cận đầy đủ các tiện ích thiết yếu và sớm ổn định cuộc sống hay không mới là yếu tố quyết định hiệu quả của chính sách tái định cư.

Ảnh: Văn Hoàn

Người bị thu hồi đất được mua nhà ở xã hội không cần bốc thăm

Một điểm đáng chú ý trong chính sách mới của Hà Nội là việc mở rộng khả năng tiếp cận nhà ở xã hội đối với những người có nhà ở, quyền sử dụng đất bị thu hồi để thực hiện các dự án thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất.

Theo quy định của Luật Thủ đô năm 2026, được cụ thể hóa tại Nghị quyết số 72/2026/NQ-HĐND ngày 15/6/2026 của HĐND thành phố và Quyết định số 37/2026/QĐ-UBND của UBND thành phố, các đối tượng thuộc diện này được lựa chọn mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội mà không phải tham gia bốc thăm.

Đáng chú ý, người dân cũng không phải đáp ứng các điều kiện thông thường về nhà ở, đối tượng và thu nhập theo quy định của pháp luật về nhà ở khi tiếp cận chính sách này.

Cơ chế trên được kỳ vọng tháo gỡ một trong những khó khăn tồn tại lâu nay trong công tác giải phóng mặt bằng. Thay vì chỉ phụ thuộc vào quỹ nhà tái định cư được xây dựng riêng, thành phố có thể tận dụng nguồn cung nhà ở xã hội để đáp ứng nhu cầu thực tế.

Đối với người dân bị thu hồi đất, đây cũng là cơ hội tiếp cận những căn hộ nằm trong các khu đô thị có hạ tầng tương đối đồng bộ, thay vì phải chờ đợi các dự án nhà tái định cư chuyên biệt.

Hà Nội có 157 dự án nhà ở xã hội với hơn 142.000 căn hộ

Theo báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố đã chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư thực hiện 157 dự án nhà ở xã hội, với tổng quy mô dự kiến 142.242 căn hộ.

Tiến độ triển khai các dự án được phân thành ba nhóm chính:

• 27 dự án: Khoảng 30.060 căn hộ đã khởi công và đang triển khai xây dựng.
• 92 dự án: Khoảng 77.192 căn hộ dự kiến khởi công trong quý IV/2026.
• 38 dự án: Khoảng 34.990 căn hộ dự kiến khởi công trong năm 2027.

Để xác định chính xác nguồn cung có thể sử dụng phục vụ tái định cư, Sở Xây dựng đã rà soát và điều chỉnh danh mục dự án.

Một số dự án đã được bố trí nhà ở xã hội không qua bốc thăm cho người dân thuộc diện giải phóng mặt bằng được đưa ra khỏi danh sách cân đối, gồm Khu nhà ở xã hội Thượng Thanh, ô đất NO1 thuộc Khu đô thị mới Hạ Đình và dự án CT2 tại khu nhà ở điểm X2, phường Lĩnh Nam.

Ngoài ra, dự án tại khu đất ký hiệu 1, xã Ngọc Hồi cũng được loại khỏi danh sách do đã mở bán hết căn hộ. Một số dự án khác được đề xuất đưa ra khỏi danh sách theo dõi tại Chỉ thị số 16.

Sau quá trình rà soát, Hà Nội còn 152 dự án với tổng quy mô 138.219 căn hộ có thể đưa vào phương án cân đối quỹ nhà.

Đây là nguồn lực đáng kể, tuy nhiên không đồng nghĩa toàn bộ số căn hộ đều có thể sử dụng ngay cho mục đích tái định cư. Khả năng đáp ứng còn phụ thuộc vào thời điểm hoàn thành, số lượng căn hộ thực tế và tỷ lệ được phép bố trí theo quy định của thành phố.

Nguồn cung nhà ở xã hội dự kiến tăng mạnh từ năm 2028

Theo tiến độ dự kiến, số lượng căn hộ hoàn thành tại các dự án nhà ở xã hội của Hà Nội sẽ tăng dần trong những năm tới.

Cụ thể, kế hoạch hoàn thành được phân bổ như sau:

Đáng chú ý, năm 2030 dự kiến có tới 75.290 căn hộ được hoàn thành, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn cung của danh mục dự án.

Trong khi đó, năm 2026 chưa có dự án nhà ở xã hội nào thuộc danh sách cân đối này dự kiến hoàn thành.

Điều này cho thấy áp lực bố trí chỗ ở trong ngắn hạn vẫn là vấn đề đáng quan tâm. Thành phố cần có phương án điều phối phù hợp để tránh tình trạng nhu cầu tái định cư phát sinh trước nhưng nguồn cung căn hộ chỉ được bổ sung sau nhiều năm.

Thời điểm hoàn thành từng dự án hiện được ước tính căn cứ vào quy mô và thời gian khởi công hoặc dự kiến khởi công theo báo cáo tiến độ.

Một số dự án nhà ở xã hội được chuẩn bị phục vụ tái định cư

Bên cạnh việc rà soát tổng thể nguồn cung, Hà Nội đang triển khai các phương án cụ thể tại một số dự án nhà ở xã hội nhằm hỗ trợ người dân bị thu hồi đất.

Dự án nhà ở xã hội tại điểm X2, phường Lĩnh Nam

Dự án nhà ở xã hội tại điểm X2, phường Lĩnh Nam do Tổng công ty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội làm chủ đầu tư có quy mô 150 căn hộ dự kiến phục vụ nhu cầu bán, cho thuê và thuê mua.

Thực hiện chủ trương của thành phố, chủ đầu tư đang đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị, sẵn sàng chuyển đổi quỹ căn hộ để phục vụ nhu cầu tái định cư tại các dự án trọng điểm.

Điểm đáng chú ý là dự án được bố trí trong cùng khu đô thị với các công trình nhà ở thương mại. Nhờ đó, cư dân có thể thụ hưởng hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và các dịch vụ thiết yếu được đầu tư đồng bộ.

Đây là yếu tố quan trọng đối với người dân sau khi di dời, bởi tái định cư không đơn thuần là được bố trí một căn hộ mới mà còn phải bảo đảm khả năng tiếp cận trường học, y tế, giao thông, thương mại và các tiện ích phục vụ đời sống.

Ông Ngô Minh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội, cho biết việc chuẩn bị quỹ căn hộ theo định hướng của thành phố đang được chủ đầu tư quan tâm triển khai nhằm đáp ứng yêu cầu bố trí nhà ở cho người dân thuộc diện tái định cư.

Dự án nhà ở xã hội NO1 thuộc Khu đô thị mới Hạ Đình

Một dự án đáng chú ý khác là nhà ở xã hội tại ô đất NO1, Khu đô thị mới Hạ Đình, với quy mô 365 căn hộ.

Tại đây, việc bố trí nhà ở cho các hộ gia đình bị thu hồi đất đang được triển khai theo chính sách hỗ trợ của thành phố.

Đối với những trường hợp bị thu hồi đất nhưng chưa đủ điều kiện được bố trí tái định cư, thành phố tạo điều kiện để người dân mua nhà ở xã hội tại dự án mà không phải đáp ứng các điều kiện thông thường về nhà ở và thu nhập.

Theo thông tin từ dự án, chủ đầu tư đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức bốc thăm hơn 200 căn hộ và ký hợp đồng hơn 100 căn. Các căn hộ chủ yếu phục vụ người dân thuộc diện giải phóng mặt bằng tại các tuyến đường Vành đai 1 và Vành đai 2,5.

Ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Đầu tư phát triển hạ tầng đô thị UDIC, cho biết việc triển khai chính sách hỗ trợ tại dự án góp phần giúp người dân sớm ổn định nơi ở, đồng thời tạo điều kiện để thành phố thực hiện các dự án phát triển hạ tầng.

Chi tiết nhu cầu 22.957 căn hộ tái định cư tại Hà Nội đến năm 2030

Theo phương án cân đối của Sở Xây dựng Hà Nội, tổng nhu cầu tái định cư của thành phố là 22.957 căn hộ trong giai đoạn 2026-2030.

Nhu cầu được phân bổ theo từng năm như sau:

Có thể thấy, năm 2026 là thời điểm có nhu cầu tái định cư cao nhất, với khoảng 6.524 căn hộ. Trong khi đó, nguồn cung nhà ở xã hội mới hoàn thành trong năm này chưa có dự án nào thuộc danh mục cân đối.

Đây là thách thức đáng kể đối với công tác điều phối quỹ nhà, đặc biệt trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai nhiều dự án giao thông, chỉnh trang đô thị và cải tạo chung cư cũ.

Để giải quyết vấn đề, thành phố xây dựng nguyên tắc sử dụng quỹ nhà theo hướng ưu tiên những dự án đã hoàn thành, bảo đảm người dân có thể chuyển đến nơi ở mới ngay khi phát sinh nhu cầu.

Nguyên tắc bố trí nhà tái định cư: Ưu tiên dự án trong bán kính 5-15km

Theo phương án của Sở Xây dựng, việc bố trí nhà tái định cư và nhà ở xã hội phải tuân thủ nguyên tắc chỉ sử dụng các dự án đã hoàn thành tính đến cuối năm bố trí.

Đối với quỹ nhà tái định cư, thành phố sử dụng toàn bộ số căn hộ còn lại. Đối với nhà ở xã hội, tỷ lệ sử dụng tối đa là 80% số căn hộ của mỗi dự án để phục vụ tái định cư.

Bên cạnh đó, thành phố đưa ra các nguyên tắc ưu tiên nhằm hạn chế xáo trộn cuộc sống của người dân.

Thứ nhất, ưu tiên giải quyết nhu cầu tồn đọng. Những trường hợp phát sinh nhu cầu tái định cư từ năm trước nhưng chưa được bố trí sẽ được ưu tiên giải quyết trước nhu cầu mới của năm tiếp theo.

Thứ hai, ưu tiên dự án gần khu vực bị thu hồi đất. Việc lựa chọn địa điểm được thực hiện theo ba bước khoảng cách, gồm bán kính 5km, 10km và 15km. Trong cùng một năm, nhu cầu của một phường được bố trí trong cùng một bước.

Thứ ba, ưu tiên nhà tái định cư trước nhà ở xã hội. Trong từng bước lựa chọn, thành phố sử dụng quỹ nhà tái định cư trước, sau đó mới đến quỹ nhà ở xã hội.

Cách tiếp cận này nhằm hạn chế việc người dân phải chuyển đến những khu vực quá xa nơi ở cũ, gây ảnh hưởng đến công việc, học tập và sinh hoạt thường ngày.

Phương án tạm cư nếu chưa có căn hộ phù hợp

Đối với những trường hợp chưa thể bố trí căn hộ tái định cư vào cuối năm, thành phố dự kiến sắp xếp phương án tạm cư theo nguyên tắc khoảng cách tương tự.

Thứ tự ưu tiên gồm:

• Nhà ở cho thuê do thành phố đầu tư bằng vốn ngân sách, sử dụng toàn bộ số căn hộ theo tiến độ đưa vào sử dụng.
• Nhà ở xã hội do thành phố mua để cho thuê, sử dụng phần căn hộ nằm ngoài tỷ lệ 80% dành cho tái định cư tại các dự án đã hoàn thành.
• Đối với những nhu cầu còn lại, thành phố thực hiện hỗ trợ tiền thuê nhà.

Phương án này được kỳ vọng giúp người dân có chỗ ở trong thời gian chờ bố trí căn hộ chính thức, tránh tình trạng phải tự xoay xở nơi ở sau khi bàn giao mặt bằng.

Hà Nội yêu cầu rà soát tổng thể nguồn cung và nhu cầu tái định cư

Tại cuộc họp về tiến độ thực hiện các dự án nhà ở xã hội và tình hình phát triển nhà ở tái định cư giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn thành phố ngày 20/10, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường đánh giá công tác dự báo nhu cầu và chuẩn bị quỹ nhà tái định cư thời gian qua chưa đáp ứng yêu cầu.

Theo lãnh đạo thành phố, nguồn cung nhà tái định cư chưa thực sự chủ động, trong khi nhu cầu ngày càng gắn chặt với tiến độ thực hiện các dự án phát triển hạ tầng, cải tạo chung cư cũ và chỉnh trang đô thị.

Do đó, các cơ quan liên quan cần rà soát tổng thể nhu cầu, phân loại theo từng nhóm dự án như tái thiết đô thị, cải tạo chung cư cũ, phát triển hạ tầng giao thông và các dự án khác.

Việc dự báo phải cụ thể theo từng năm, địa bàn và hình thức bố trí, bao gồm tái định cư bằng đất ở và căn hộ chung cư.

Trong khi đó, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết các chính sách về bồi thường, giải phóng mặt bằng, đặc biệt là bồi thường về đất, đã có những cơ chế đặc thù. Đối với một số dự án và công trình lớn, trọng điểm, mức hỗ trợ và bồi thường về đất cũng được nâng lên.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận nhà ở tái định cư, đặc biệt là quyền mua nhà, vẫn còn những hạn chế đối với người dân.

Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu rà soát đồng bộ các chương trình, kế hoạch phát triển nhà ở xã hội, nhà ở thương mại và nhà ở tái định cư, bảo đảm phù hợp với nhu cầu thực tế, khả năng cân đối nguồn lực và định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm.

Các chỉ tiêu phát triển nhà ở phải gắn với tiến độ triển khai và thời điểm hoàn thành cụ thể, tránh tình trạng kế hoạch được xây dựng nhưng chậm chuyển hóa thành sản phẩm thực tế.

Thành phố cũng định hướng nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích các doanh nghiệp có năng lực tham gia tạo lập quỹ nhà. Trong đó, phương án mua hoặc thuê nhà ở xã hội để phục vụ tái định cư sẽ được xem xét theo quy định.

Một yêu cầu khác là nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng nhà ở xã hội, nhà ở tái định cư theo hướng đồng bộ với nhà ở thương mại, bảo đảm điều kiện sống của người dân sau khi chuyển đến nơi ở mới.

Sử dụng nhà ở xã hội làm quỹ tái định cư: Giải pháp dài hạn cho đô thị Hà Nội

Việc sử dụng một phần quỹ nhà ở xã hội để phục vụ tái định cư không chỉ là giải pháp bổ sung nguồn cung mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận chính sách phát triển đô thị.

Thay vì tập trung xây dựng những khu nhà tái định cư riêng biệt, thành phố có thể tận dụng các dự án nhà ở xã hội nằm trong những khu đô thị đã được quy hoạch đồng bộ. Cách làm này có khả năng giúp tiết kiệm nguồn lực, đa dạng hóa lựa chọn nhà ở và cải thiện chất lượng sống cho người dân.

Đặc biệt, việc bố trí căn hộ tại những khu vực có hệ thống giao thông, trường học, cơ sở y tế và dịch vụ thương mại tương đối hoàn chỉnh sẽ giúp giảm thiểu những xáo trộn sau khi di dời.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, Hà Nội cần giải quyết đồng thời ba vấn đề.

Một là bảo đảm tiến độ hoàn thành các dự án nhà ở xã hội. Những căn hộ được đưa vào phương án cân đối chỉ thực sự có giá trị khi hoàn thành đúng thời điểm phát sinh nhu cầu.

Hai là lựa chọn vị trí phù hợp, hạn chế tối đa việc người dân phải chuyển đến nơi ở quá xa khu vực sinh sống, làm việc và học tập trước đây.

Ba là bảo đảm chất lượng công trình, hạ tầng và dịch vụ đi kèm. Một căn hộ tái định cư không chỉ cần đáp ứng yêu cầu về diện tích mà còn phải tạo điều kiện để người dân duy trì cuộc sống ổn định lâu dài.

Trong bối cảnh Hà Nội đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, mở rộng không gian đô thị và cải tạo các khu dân cư cũ, chính sách tái định cư có vai trò đặc biệt quan trọng.

Nếu được triển khai đồng bộ, việc kết hợp quỹ nhà ở xã hội với nhà tái định cư sẽ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn giải phóng mặt bằng, thúc đẩy tiến độ các dự án trọng điểm và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Lưu ý biên tập: Các số liệu tiến độ và thời điểm hoàn thành là kế hoạch dự kiến, có thể thay đổi trong quá trình triển khai. Người dân cần đối chiếu thông báo và hướng dẫn chính thức của cơ quan có thẩm quyền để xác định quyền lợi cụ thể.

Nguồn thông tin: Sở Xây dựng Hà Nội; UBND thành phố Hà Nội; các thông tin về tiến độ dự án và phương án cân đối quỹ nhà tái định cư được nêu trong nội dung cung cấp.

Câu hỏi thường gặp về chính sách nhà ở xã hội phục vụ tái định cư tại Hà Nội

1. Người bị thu hồi đất tại Hà Nội có được mua nhà ở xã hội không cần bốc thăm không?

Theo chính sách được đề cập tại Nghị quyết số 72/2026/NQ-HĐND và Quyết định số 37/2026/QĐ-UBND, chủ sở hữu nhà, người sử dụng đất bị thu hồi để thực hiện các dự án thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất được lựa chọn mua, thuê mua hoặc thuê nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm và không phải đáp ứng các điều kiện thông thường về nhà ở, đối tượng và thu nhập.

2. Hà Nội cần bao nhiêu căn hộ tái định cư đến năm 2030?

Theo phương án cân đối của Sở Xây dựng, tổng nhu cầu tái định cư của Hà Nội trong giai đoạn 2026-2030 là 22.957 căn hộ.

3. Những năm nào Hà Nội có nguồn cung nhà ở xã hội lớn?

Theo tiến độ dự kiến, năm 2028 có 18.349 căn hộ hoàn thành, năm 2029 có 34.203 căn và năm 2030 có 75.290 căn. Đây là các mốc dự kiến, phụ thuộc vào tiến độ triển khai thực tế của từng dự án.

4. Người dân được bố trí nhà tái định cư cách nơi ở cũ bao xa?

Thành phố ưu tiên lựa chọn dự án trong các bán kính 5km, 10km và 15km tính từ khu vực giải phóng mặt bằng. Việc bố trí được thực hiện theo từng bước nhằm ưu tiên những địa điểm gần nơi ở cũ.

5. Nếu chưa có căn hộ tái định cư, người dân được hỗ trợ như thế nào?

Thành phố dự kiến sắp xếp chỗ ở tạm thời bằng quỹ nhà cho thuê do ngân sách đầu tư, nhà ở xã hội được thành phố mua để cho thuê. Với những trường hợp còn lại, phương án hỗ trợ tiền thuê nhà sẽ được thực hiện.

6. Có phải toàn bộ căn hộ nhà ở xã hội đều được sử dụng để tái định cư?

Không. Theo phương án cân đối, thành phố sử dụng tối đa 80% số căn hộ của mỗi dự án nhà ở xã hội đã hoàn thành để phục vụ tái định cư. Đối với quỹ nhà tái định cư, thành phố sử dụng toàn bộ số căn hộ còn lại.