Đề Xuất Di Dời Ga Hà Nội Về Ngọc Hồi Nóng Trở Lại: Siêu Tổ Hợp Đường Sắt Hơn 20 Năm Chờ Ngày Thành Hình

Đề xuất di dời Ga Hà Nội về khu vực Ngọc Hồi đang trở thành tâm điểm chú ý của dư luận sau khi Vingroup kiến nghị các cơ quan chức năng sớm triển khai phương án này nhằm phục vụ công tác giải phóng mặt bằng cho dự án mở rộng Quốc lộ 1A.

Tuy nhiên, trên thực tế, ý tưởng xây dựng một tổ hợp đường sắt quy mô lớn tại Ngọc Hồi không phải là câu chuyện mới. Dự án đã được nghiên cứu và đưa vào quy hoạch từ hơn 20 năm trước, gắn liền với chiến lược hiện đại hóa mạng lưới đường sắt quốc gia và giảm áp lực giao thông cho khu vực nội đô Hà Nội.

Theo các tài liệu quy hoạch, năm 2004 Thủ tướng Chính phủ đã chấp thuận chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Yên Viên – Ngọc Hồi cùng tổ hợp ga Ngọc Hồi. Đến năm 2008, dự án được phê duyệt giai đoạn đầu và tiếp tục được điều chỉnh trong năm 2017 nhằm phù hợp với định hướng phát triển giao thông mới.

Ngay từ những nghiên cứu ban đầu, Ngọc Hồi đã được xác định là trung tâm đường sắt phía Nam Hà Nội, nơi tập trung nhiều chức năng quan trọng như ga hành khách, ga hàng hóa, depot metro, xưởng đầu máy toa xe, trung tâm bảo trì và bảo dưỡng hạ tầng đường sắt.

Quy hoạch tổ hợp ga đường sắt hiện đại rộng hơn 170 ha

Cuối năm 2014, Hà Nội chính thức công bố quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đối với khu tổ hợp ga Ngọc Hồi.

Theo quy hoạch, tổng diện tích nghiên cứu lên tới hơn 170 ha, trong đó khu vực lõi rộng khoảng 114 ha được bố trí đầy đủ các chức năng của một đầu mối giao thông đường sắt quốc gia hiện đại.

Tổ hợp này không chỉ đóng vai trò ga trung chuyển hành khách mà còn là trung tâm logistics đường sắt, trung tâm bảo dưỡng kỹ thuật và đầu mối kết nối giữa đường sắt quốc gia với hệ thống metro Hà Nội.

Nếu được triển khai đồng bộ, đây sẽ là một trong những tổ hợp đường sắt lớn nhất Việt Nam, đóng vai trò tương tự các ga trung tâm tại nhiều quốc gia phát triển.

Nhiều lần đề xuất di dời Ga Hà Nội khỏi khu vực nội đô

Ý tưởng di dời Ga Hà Nội khỏi trung tâm thành phố đã nhiều lần được các cơ quan chức năng đưa ra trong suốt gần một thập kỷ qua.

Năm 2017, tại Hội nghị sơ kết công tác an toàn giao thông, Thiếu tướng Phạm Xuân Bình, khi đó là Phó Giám đốc Công an TP Hà Nội, đã kiến nghị nghiên cứu di dời tuyến đường sắt liên tỉnh và Ga Hà Nội ra khỏi nội đô nhằm giảm ùn tắc giao thông và nguy cơ tai nạn.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, việc duy trì tuyến đường sắt Bắc – Nam chạy xuyên qua khu vực trung tâm thành phố tạo ra không ít áp lực cho hệ thống giao thông đô thị.

Bên cạnh đó, quỹ đất dọc hành lang đường sắt hiện hữu được xem là nguồn lực rất lớn cho việc phát triển hạ tầng và chỉnh trang đô thị trong tương lai.

Đến năm 2022, Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) tiếp tục đưa ra phương án di dời các hạ tầng đường sắt quốc gia tại Ga Hà Nội và Ga Giáp Bát nhằm phục vụ dự án đường sắt đô thị Yên Viên – Ngọc Hồi.

Theo kế hoạch khi đó, trong thời gian thi công tổ hợp ga Ngọc Hồi, các hoạt động đường sắt quốc gia sẽ tạm thời được chuyển về ga Thường Tín.

Vì sao dự án vẫn chưa thể triển khai?

Dù đã xuất hiện trong quy hoạch nhiều năm, dự án ga Ngọc Hồi vẫn chưa được triển khai đồng bộ.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ các khó khăn liên quan đến nguồn vốn đầu tư rất lớn, thủ tục pháp lý phức tạp và sự phối hợp giữa nhiều cơ quan quản lý khác nhau.

Bên cạnh đó, việc xây dựng một đầu mối đường sắt quy mô quốc gia đòi hỏi phải đồng thời hoàn thiện các tuyến kết nối, hạ tầng kỹ thuật và mạng lưới giao thông đô thị xung quanh.

Chính vì vậy, dự án nhiều lần được điều chỉnh nhưng vẫn chưa thể bước vào giai đoạn triển khai toàn diện.

Đề xuất mới của Vingroup gắn với dự án mở rộng Quốc lộ 1A

Khác với các đề xuất trước đây chủ yếu xuất phát từ nhu cầu phát triển giao thông đường sắt, kiến nghị mới của Vingroup liên quan trực tiếp đến dự án mở rộng Quốc lộ 1A đoạn qua Hà Nội.

Theo doanh nghiệp, dự án mở rộng Quốc lộ 1A đã được khởi công từ ngày 19/5 và cần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng để bảo đảm mục tiêu hoàn thành vào năm 2027.

Đáng chú ý, đoạn đường sắt từ Ga Hà Nội đến Ngọc Hồi hiện nằm song song với Quốc lộ 1A và đi qua khu vực dự kiến mở rộng lên quy mô 16 làn xe.

Tuyến đường này có chiều dài khoảng 36,3 km, đi qua 18 xã, phường với điểm đầu từ nút giao hầm Kim Liên và điểm cuối kết nối khu vực Cầu Giẽ.

Theo quy hoạch, mặt cắt ngang toàn tuyến lên tới 90 m, bao gồm 10 làn xe chính và 6 làn đường song hành.

Đây được xem là một trong những dự án hạ tầng giao thông quan trọng nhất của Hà Nội trong giai đoạn 2025 – 2030.

Chính phủ yêu cầu đánh giá toàn diện các tác động

Trước đề xuất của Vingroup, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc.

Theo đó, Bộ Xây dựng được giao chủ trì phối hợp với UBND TP Hà Nội và các cơ quan liên quan nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các phương án trước khi quyết định.

Các nội dung cần xem xét bao gồm:

• Tác động đến hoạt động vận tải đường sắt.
• Chi phí xã hội phát sinh.
• Nguy cơ ùn tắc giao thông.
• Hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.
• Đời sống và việc làm của người lao động.
• Khả năng kết nối hạ tầng tại khu vực Ngọc Hồi.

Đặc biệt, Chính phủ yêu cầu phải so sánh nhiều phương án đầu tư để lựa chọn giải pháp tối ưu nhất.

Nếu dự án được triển khai theo hình thức đối tác công tư (PPP), việc lựa chọn nhà đầu tư phải bảo đảm công khai, minh bạch và tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật.

Bất động sản Ngọc Hồi có thể hưởng lợi lớn từ siêu dự án hạ tầng

Theo các chuyên gia bất động sản, nếu tổ hợp ga Ngọc Hồi được triển khai đúng quy hoạch, khu vực phía Nam Hà Nội sẽ có cơ hội phát triển mạnh mẽ trong những năm tới.

Lịch sử cho thấy những khu vực được đầu tư hạ tầng giao thông quy mô lớn thường chứng kiến sự gia tăng mạnh về giá trị bất động sản, thu hút dân cư và các hoạt động thương mại, dịch vụ.

Ngọc Hồi hiện sở hữu nhiều lợi thế như vị trí cửa ngõ phía Nam Thủ đô, kết nối thuận lợi với cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, Vành đai 3, Vành đai 4 và các tuyến metro tương lai.

Nếu trở thành đầu mối đường sắt quốc gia mới, khu vực này có thể hình thành các trung tâm logistics, dịch vụ vận tải và các khu đô thị vệ tinh quy mô lớn.

Sau hơn 20 năm nằm trên giấy, tổ hợp ga Ngọc Hồi đang đứng trước cơ hội được tái khởi động mạnh mẽ nhờ nhu cầu phát triển hạ tầng giao thông và mở rộng Quốc lộ 1A. Nếu được triển khai đồng bộ, đây không chỉ là dự án giao thông trọng điểm của Hà Nội mà còn có thể trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, logistics và bất động sản tại khu vực cửa ngõ phía Nam Thủ đô trong nhiều thập kỷ tới.