Ba hố đen tài chính khiến đế chế Evergrande sụp đổ: Bài học đắt giá từ Hứa Gia Ấn

Sự trỗi dậy và sụp đổ của Evergrande: Từ đỉnh cao đến vực sâu

Nhắc đến những biến động lớn của thị trường bất động sản Trung Quốc trong thập kỷ qua, không thể bỏ qua câu chuyện của Hứa Gia Ấn và China Evergrande Group. Từ một doanh nhân khởi nghiệp trong ngành thép, ông đã xây dựng nên một đế chế bất động sản khổng lồ với tốc độ tăng trưởng chóng mặt.

Tuy nhiên, chính chiến lược mở rộng quá nhanh, phụ thuộc vào đòn bẩy tài chính và đầu tư dàn trải đã khiến Evergrande rơi vào khủng hoảng nợ nghiêm trọng. Đặc biệt, ba dự án lớn từng được kỳ vọng là “át chủ bài” lại trở thành những “hố đen” tài chính, góp phần trực tiếp kéo tập đoàn này đến bờ vực sụp đổ.

Hành trình từ công nhân thép đến tỷ phú bất động sản

Sinh năm 1958 tại Hà Nam, Hứa Gia Ấn từng có xuất phát điểm rất bình dị. Sau khi tốt nghiệp ngành luyện kim, ông làm việc tại nhà máy thép trước khi chuyển hướng sang kinh doanh tại Thâm Quyến vào đầu những năm 1990.

Năm 1996, ông thành lập Evergrande tại Quảng Châu, tập trung vào phát triển nhà ở giá rẻ. Nhờ chiến lược mua đất giá thấp, xoay vòng vốn nhanh, công ty nhanh chóng mở rộng trên toàn quốc. Đến năm 2009, Evergrande niêm yết tại Hồng Kông, huy động hàng tỷ USD và bước vào giai đoạn tăng trưởng bùng nổ.

Đỉnh cao đến vào năm 2017 khi tổng tài sản tập đoàn đạt khoảng 1,76 nghìn tỷ nhân dân tệ, đưa Hứa Gia Ấn trở thành người giàu nhất Trung Quốc thời điểm đó.

Ba dự án “đốt tiền” lớn nhất của Evergrande

1. Evergrande Ocean Flower Island – Tham vọng du lịch hóa thành thảm họa

Dự án Đảo Hoa Biển từng được quảng bá là tổ hợp du lịch nghỉ dưỡng đẳng cấp thế giới với tổng vốn đầu tư lên tới 81 tỷ nhân dân tệ. Quy mô cải tạo đất lên đến 7,8 km², biến nơi đây thành một “Dubai thu nhỏ” của Trung Quốc.

Tuy nhiên, dự án nhanh chóng vấp phải hàng loạt vấn đề:

• Vi phạm quy định về môi trường và lấn biển trái phép
• Bị cơ quan chức năng xử phạt hàng trăm triệu nhân dân tệ
• Bị yêu cầu dừng thi công và phá dỡ nhiều công trình

Đỉnh điểm là năm 2022, chính quyền yêu cầu phá dỡ 39 tòa nhà, khiến dự án thiệt hại hàng trăm tỷ nhân dân tệ. Từ biểu tượng tham vọng, Ocean Flower Island trở thành “di sản thất bại” lớn nhất của Evergrande.

2. Evergrande New Energy Vehicle Group – Giấc mơ xe điện đốt tiền không lối thoát

Trong làn sóng xe điện toàn cầu, Evergrande quyết định lấn sân sang lĩnh vực này từ năm 2018 với tham vọng cạnh tranh cùng Tesla.

Hãng đã tung ra thương hiệu Hengchi, đầu tư hàng chục tỷ nhân dân tệ vào nhà máy và nghiên cứu. Tuy nhiên:

• Lỗ 27,6 tỷ nhân dân tệ năm 2021
• Tổng lỗ lũy kế vượt 110 tỷ nhân dân tệ
• Sản lượng cực thấp (chỉ hơn 1.300 xe giao năm 2022)
• Chi phí sản xuất cao, không có lợi nhuận

Đến năm 2024, nhiều nhà máy phải dừng hoạt động, tài sản bị thanh lý để trả nợ.

3. Guangzhou FC – Đầu tư bóng đá nhưng không sinh lời

Evergrande mua lại Guangzhou FC năm 2010 và nhanh chóng biến đội bóng này thành thế lực hàng đầu châu Á. Đội từng vô địch AFC Champions League và sở hữu nhiều ngôi sao đắt giá.

Tuy nhiên, đằng sau ánh hào quang là bài toán tài chính:

• Chi phí chuyển nhượng và lương cầu thủ cực lớn
• Lỗ hơn 7 tỷ nhân dân tệ trong giai đoạn 2013–2019
• Tổng đầu tư lên tới 17 tỷ nhân dân tệ
• Nợ lương và nguy cơ xuống hạng

Đây là ví dụ điển hình cho việc đầu tư ngoài ngành thiếu kiểm soát.

Khủng hoảng nợ và phản ứng dây chuyền

Khủng hoảng của Evergrande bùng phát từ năm 2020 khi chính phủ Trung Quốc áp dụng chính sách “ba lằn ranh đỏ” nhằm kiểm soát nợ doanh nghiệp bất động sản.

Hệ quả:

• Vỡ nợ trái phiếu quốc tế năm 2021
• Lỗ hơn 812 tỷ nhân dân tệ giai đoạn 2021–2022
• Tổng nợ lên tới 2,4 nghìn tỷ nhân dân tệ
• Bị tòa án Hồng Kông ra lệnh thanh lý năm 2024

Đến năm 2025, cổ phiếu Evergrande bị hủy niêm yết, đánh dấu sự kết thúc của một đế chế từng đứng đầu thị trường.

Bài học lớn cho ngành bất động sản

Câu chuyện của Evergrande để lại nhiều bài học quan trọng:

• Không mở rộng quá nhanh bằng đòn bẩy tài chính cao
• Cần kiểm soát dòng tiền chặt chẽ
• Tránh đầu tư dàn trải ngoài lĩnh vực cốt lõi
• Tuân thủ quy định môi trường và pháp lý

Đây cũng là lời cảnh báo cho các doanh nghiệp bất động sản tại các thị trường đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

Sự sụp đổ của Evergrande không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp, mà còn là lời cảnh tỉnh cho toàn ngành bất động sản toàn cầu. Những sai lầm trong chiến lược, quản trị và kiểm soát rủi ro đã khiến một đế chế hàng đầu phải trả giá đắt.

Trong bối cảnh thị trường ngày càng biến động, phát triển bền vững và quản trị tài chính chặt chẽ sẽ là chìa khóa sống còn cho mọi doanh nghiệp.