Có thể làm đồng thời thủ tục tặng cho và đăng ký biến động đất đai? Quy định mới người dân cần biết

Trong quá trình sử dụng đất, nhiều hộ gia đình gặp tình huống diện tích thực tế thay đổi sau khi đo đạc chính quy nhưng chưa kịp cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Khi phát sinh nhu cầu tặng cho quyền sử dụng đất cho người thân, không ít người băn khoăn liệu phải thực hiện cấp đổi sổ đỏ trước hay có thể làm đồng thời các thủ tục liên quan.

Mới đây, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã có hướng dẫn cụ thể về trường hợp này, giúp làm rõ quy trình thực hiện theo quy định mới của Luật Đất đai 2024.

Thông tin này được đánh giá đặc biệt quan trọng trong bối cảnh công tác đăng ký đất đai, cập nhật biến động và quản lý hồ sơ địa chính đang được siết chặt trên toàn quốc.

Diện tích đất thay đổi sau đo đạc, có được tặng cho ngay?

Theo nội dung phản ánh, gia đình bà Nhanh đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trước đây. Tuy nhiên, sau quá trình đo đạc chính quy, diện tích thửa đất có tăng lên so với giấy chứng nhận cũ.

Điểm đáng chú ý là phần diện tích tăng này không phải do nhận chuyển nhượng thêm quyền sử dụng đất từ người khác mà xuất phát từ việc đo đạc lại theo hồ sơ địa chính mới.

Trong trường hợp này, gia đình bà Nhanh đặt câu hỏi liệu có thể thực hiện ngay thủ tục tặng cho quyền sử dụng đất hay bắt buộc phải cấp đổi Giấy chứng nhận trước rồi mới được thực hiện giao dịch.

Đây là vấn đề rất phổ biến hiện nay bởi nhiều địa phương đang đồng loạt triển khai đo đạc bản đồ địa chính chính quy, dẫn đến việc thay đổi diện tích, kích thước cạnh hoặc ranh giới thửa đất so với giấy tờ cũ.

Điều kiện để được tặng cho quyền sử dụng đất

Theo hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường, người sử dụng đất vẫn có quyền thực hiện thủ tục tặng cho nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định pháp luật.

Cụ thể, Khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai quy định người sử dụng đất được thực hiện các quyền chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp hoặc góp vốn bằng quyền sử dụng đất khi đáp ứng các điều kiện sau:

• Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp
• Đất không có tranh chấp
• Quyền sử dụng đất không bị kê biên để thi hành án
• Không bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời
• Đáp ứng các điều kiện khác theo quy định pháp luật

Như vậy, nếu thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận và không phát sinh tranh chấp hoặc vi phạm pháp lý thì người sử dụng đất vẫn có thể thực hiện thủ tục tặng cho.

Khi nào phải đăng ký biến động đất đai?

Một trong những điểm quan trọng được Bộ Tài nguyên và Môi trường nhấn mạnh là nghĩa vụ đăng ký biến động đất đai khi có thay đổi thông tin thửa đất.

Theo Khoản 1 và Khoản 3 Điều 131 Luật Đất đai 2024, đăng ký đất đai là thủ tục bắt buộc đối với người sử dụng đất.

Việc đăng ký này bao gồm:

• Đăng ký lần đầu
• Đăng ký biến động

Trong đó, theo Điểm d Khoản 1 Điều 133 Luật Đất đai 2024, các trường hợp thay đổi:

• Ranh giới thửa đất
• Mốc giới
• Kích thước các cạnh
• Diện tích
• Số hiệu thửa đất
• Địa chỉ thửa đất

đều thuộc trường hợp phải thực hiện đăng ký biến động đất đai sau khi đã được cấp Giấy chứng nhận.

Điều này đồng nghĩa, nếu diện tích đất thay đổi sau quá trình đo đạc chính quy thì người sử dụng đất bắt buộc phải cập nhật thông tin mới vào hồ sơ địa chính.

Có thể làm đồng thời hai thủ tục

Điểm đáng chú ý nhất trong hướng dẫn lần này là người dân hoàn toàn có thể thực hiện đồng thời thủ tục tặng cho quyền sử dụng đất và thủ tục đăng ký biến động đất đai.

Theo Khoản 6 Điều 18 Nghị định 101/2024/NĐ-CP, trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu thực hiện nhiều thủ tục đăng ký cùng lúc thì cơ quan chức năng có trách nhiệm liên thông để giải quyết.

Điều này giúp người dân không phải thực hiện từng bước riêng lẻ như trước đây, qua đó giảm thời gian đi lại và chi phí hành chính.

Cụ thể, nếu thửa đất có thay đổi diện tích hoặc ranh giới sau đo đạc, người dân có thể:

1. Thực hiện đăng ký biến động đất đai
2. Đồng thời thực hiện thủ tục tặng cho quyền sử dụng đất

Cơ quan giải quyết hồ sơ sẽ phối hợp liên thông với các đơn vị liên quan để xử lý đồng bộ.

Đây được xem là một trong những điểm cải cách thủ tục hành chính đáng chú ý của Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn mới.

Lợi ích khi thực hiện đồng thời thủ tục

Việc cho phép thực hiện đồng thời nhiều thủ tục đất đai mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người dân.

Giảm thời gian xử lý hồ sơ

Người dân không cần hoàn tất thủ tục cấp đổi sổ đỏ rồi mới tiếp tục làm hồ sơ tặng cho.

Hạn chế phát sinh thủ tục chồng chéo

Việc liên thông hồ sơ giúp giảm tình trạng phải bổ sung giấy tờ nhiều lần hoặc đi lại giữa nhiều cơ quan khác nhau.

Tăng tính minh bạch dữ liệu đất đai

Thông tin diện tích, ranh giới và chủ sử dụng được cập nhật đồng bộ trong hệ thống địa chính.

Hỗ trợ quá trình chuyển nhượng, thừa kế

Việc chuẩn hóa hồ sơ đất đai giúp hạn chế tranh chấp và thuận lợi hơn khi thực hiện các giao dịch sau này.

Người dân cần lưu ý gì?

Các chuyên gia pháp lý cho rằng dù quy định mới tạo điều kiện thuận lợi hơn, người dân vẫn cần chú ý một số vấn đề quan trọng.

Kiểm tra kỹ hiện trạng thửa đất

Cần xác định rõ nguyên nhân tăng diện tích là do đo đạc lại hay phát sinh lấn chiếm, chuyển nhượng ngoài hồ sơ.

Hoàn thiện hồ sơ đầy đủ

Hồ sơ thường bao gồm:

• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
• Hồ sơ đo đạc chính quy
• Giấy tờ nhân thân
• Hợp đồng tặng cho công chứng
• Đơn đăng ký biến động

Theo dõi quy hoạch và tranh chấp

Nếu đất thuộc diện quy hoạch hoặc có tranh chấp thì việc giải quyết hồ sơ có thể bị ảnh hưởng.

Thực hiện đúng quy trình công chứng

Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất bắt buộc phải được công chứng hoặc chứng thực theo quy định.

Xu hướng số hóa và liên thông thủ tục đất đai

Việc cho phép giải quyết đồng thời nhiều thủ tục cho thấy xu hướng cải cách mạnh mẽ trong lĩnh vực quản lý đất đai hiện nay.

Cùng với quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia và số hóa hồ sơ địa chính, các thủ tục hành chính liên quan đến sổ đỏ, đăng ký biến động hay chuyển nhượng được kỳ vọng sẽ minh bạch và nhanh chóng hơn trong thời gian tới.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để thị trường bất động sản vận hành ổn định, hạn chế tranh chấp và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.