Hà Nội quy định mới về thu hồi đất khi chưa hoàn thành tái định cư, gắn với loạt dự án hạ tầng trọng điểm

UBND TP. Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 127/2026/QĐ-UBND, quy định trình tự, thủ tục thu hồi đất đối với một số trường hợp được thực hiện theo Luật Thủ đô. Quy định mới đáng chú ý ở việc xác định điều kiện thu hồi đất trong trường hợp dự án chưa hoàn thành bố trí tái định cư, đồng thời đặt yêu cầu về việc bố trí tạm cư hoặc chi trả kinh phí tạm cư trước khi ban hành quyết định thu hồi đất.

Quy định được đưa ra trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, giải ngân vốn đầu tư công và triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn. Trong đó, hàng loạt công trình cầu vượt sông Hồng, đường giao thông và dự án đường sắt đô thị đang cần mặt bằng để bảo đảm tiến độ.

Hà Nội ban hành quy định mới về trình tự thu hồi đất

Theo Quyết định số 127/2026/QĐ-UBND, UBND TP. Hà Nội quy định trình tự, thủ tục thu hồi đất đối với các trường hợp thuộc điểm b và điểm c khoản 1 Điều 24 Luật Thủ đô, thực hiện theo khoản 3 Điều 24 Luật Thủ đô số 02/2026/QH16.

Quy định hướng tới một số nhóm dự án đặc thù, bao gồm dự án đầu tư công theo pháp luật về đầu tư công, các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư sử dụng vốn ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác của địa phương.

Ngoài ra, phạm vi áp dụng còn bao gồm các dự án đầu tư theo pháp luật về đầu tư cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Đảng ủy Chính phủ và Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố.

Một nhóm khác là việc thu hồi đất vùng phụ cận đường bộ, nhà ga, đề-pô đường sắt đô thị được thực hiện đồng thời với việc thu hồi đất để đầu tư xây dựng mới trục đường bộ, đường sắt đô thị hoặc mở rộng trục đường bộ hiện có theo quy hoạch.

Điều này có ý nghĩa đáng chú ý trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai nhiều dự án giao thông lớn, đòi hỏi một lượng lớn mặt bằng và liên quan tới quyền sử dụng đất của người dân, tổ chức trên địa bàn.

Trường hợp chưa hoàn thành tái định cư được quy định thế nào?

Một nội dung đáng chú ý trong Quyết định 127/2026/QĐ-UBND là quy định đối với trường hợp dự án chưa hoàn thành việc bố trí tái định cư.

Theo đó, UBND cấp có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi đất sau khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được phê duyệt và đã hoàn thành bố trí tạm cư hoặc chi trả kinh phí tạm cư.

Quy định này đặt việc bảo đảm chỗ ở tạm thời hoặc kinh phí tạm cư của người bị thu hồi đất vào mối liên hệ trực tiếp với quá trình ban hành quyết định thu hồi đất.

Nói cách khác, trong trường hợp chưa hoàn thành bố trí tái định cư, việc thực hiện tạm cư hoặc chi trả kinh phí tạm cư là một điều kiện được quy định trước khi cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi đất theo trường hợp nêu trên.

Đây là nội dung có ý nghĩa đối với cả cơ quan thực hiện dự án và người sử dụng đất, bởi công tác giải phóng mặt bằng thường là một trong những khâu có ảnh hưởng lớn tới tiến độ các dự án hạ tầng.

Những đối tượng nào chịu tác động của quy định?

Quyết định của UBND TP. Hà Nội áp dụng đối với các cơ quan nhà nước thực hiện nhiệm vụ quản lý đất đai trên địa bàn Thành phố.

Bên cạnh đó, người sử dụng đất, các cơ quan, tổ chức và cá nhân khác có liên quan cũng thuộc phạm vi áp dụng.

Trình tự, thủ tục thu hồi đất về cơ bản được thực hiện theo quy định của pháp luật đất đai và các quy định pháp luật liên quan.

Trong quá trình triển khai, các cơ quan có thẩm quyền cần bảo đảm việc thực hiện đúng quy trình, công khai và minh bạch, đặc biệt trong các khâu liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và tạm cư.

Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn

Theo Quyết định 127/2026/QĐ-UBND, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội có trách nhiệm hướng dẫn UBND các xã, phường thực hiện các nội dung được quy định.

Trong quá trình tổ chức thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc hoặc pháp luật có thay đổi, các cơ quan liên quan phải kịp thời tổng hợp và báo cáo UBND Thành phố để xem xét sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế quyết định cho phù hợp.

UBND các xã, phường có trách nhiệm tổ chức thực hiện bảo đảm công bằng, công khai và đúng quy định.

Việc phân định trách nhiệm giữa cơ quan cấp thành phố và cấp xã, phường được kỳ vọng giúp quá trình triển khai thống nhất hơn, nhất là khi công tác thu hồi đất ngày càng gắn với các dự án đầu tư công quy mô lớn.

Giải phóng mặt bằng trở thành yếu tố quan trọng với đầu tư công

Quy định mới được ban hành trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công và triển khai nhiều công trình hạ tầng chiến lược.

Theo báo cáo tình hình kinh tế – xã hội tháng 8 và 8 tháng đầu năm 2026 của Hà Nội, công tác giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn tiếp tục duy trì đà tăng.

Trong 8 tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước do địa phương quản lý đạt khoảng 89.923 tỷ đồng, tăng 77,3% so với cùng kỳ và tương đương 52,6% kế hoạch năm.

Trong đó, cấp Thành phố thực hiện khoảng 58.624 tỷ đồng, gấp 2,6 lần cùng kỳ và đạt 57,5% kế hoạch.

Ở cấp xã, vốn đầu tư thực hiện đạt khoảng 31.299 tỷ đồng, tăng 11,1% và hoàn thành 45,3% kế hoạch.

Những con số này cho thấy quy mô đầu tư công của Hà Nội đang được đẩy mạnh, đồng thời đặt ra yêu cầu phải bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng để các dự án có thể chuyển sang giai đoạn thi công.

Hà Nội tăng tốc triển khai 7 dự án cầu qua sông Hồng

Một trong những nhóm công trình hạ tầng được Hà Nội tập trung triển khai là các dự án cầu qua sông Hồng.

Thành phố đang tăng tốc thực hiện 7 dự án cầu, trong đó một số dự án đã bước vào giai đoạn thi công các hạng mục quan trọng.

Đối với cầu Tứ Liên và cầu Trần Hưng Đạo, một số nội dung liên quan tới phá dỡ công trình và di chuyển hạ tầng kỹ thuật vẫn đang được thực hiện.

Trong khi đó, cầu Thượng Cát cần giải phóng mặt bằng bổ sung khoảng 1,147 ha do điều chỉnh dự án.

Những yêu cầu về mặt bằng cho thấy công tác thu hồi đất và giải phóng mặt bằng có mối liên hệ trực tiếp với tiến độ triển khai các công trình giao thông lớn.

Tiến độ cầu Hồng Hà và cầu Mễ Sở

Theo báo cáo, dự án cầu Hồng Hà đang triển khai nhiều hạng mục xây dựng. Khối lượng thực hiện gồm khoảng 798/941 cọc khoan nhồi, 28/70 bệ trụ, 23/70 thân trụ và hoàn thành 27/450 dầm Super-T.

Đối với cầu Mễ Sở, dự án đã thực hiện khoảng 360/596 cọc khoan nhồi, 15 bệ trụ, hoàn thành 5 thân trụ và 13 dầm Super-T.

Các con số này cho thấy một số dự án cầu đã chuyển mạnh sang giai đoạn thi công xây dựng, nhưng tiến độ tổng thể vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và tổ chức thi công.

Thu hồi đất và tái định cư có vai trò thế nào với dự án hạ tầng?

Đối với những dự án đường bộ, cầu, đường sắt đô thị hoặc các công trình công cộng có quy mô lớn, phạm vi xây dựng thường liên quan đến nhiều thửa đất và nhiều nhóm người sử dụng đất.

Do đó, giải phóng mặt bằng không chỉ là quá trình xác định diện tích đất cần thu hồi mà còn liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và ổn định đời sống của người dân.

Nếu công tác này kéo dài, dự án có thể chưa thể bàn giao đầy đủ mặt bằng cho nhà thầu.

Ngược lại, nếu các thủ tục được thực hiện đúng quy định, công khai và đồng bộ, dự án có điều kiện chuyển sang thi công thuận lợi hơn.

Quy định về trường hợp chưa hoàn thành bố trí tái định cư nhưng đã hoàn thành bố trí tạm cư hoặc chi trả kinh phí tạm cư vì vậy có thể được nhìn trong tổng thể bài toán bảo đảm mặt bằng cho các dự án cấp thiết, đồng thời gắn với yêu cầu bảo đảm quyền lợi của người bị thu hồi đất theo quy định.

Tác động tới thị trường bất động sản Hà Nội

Các dự án hạ tầng lớn thường tạo ra những thay đổi đáng chú ý đối với không gian đô thị.

Khi cầu mới, đường mới hoặc tuyến đường sắt đô thị được hoàn thành, khả năng kết nối giữa các khu vực có thể được cải thiện. Điều này có thể tạo điều kiện cho sự phát triển của các khu dân cư, thương mại, dịch vụ và các khu đô thị mới.

Tuy nhiên, tác động của hạ tầng tới bất động sản không phải lúc nào cũng diễn ra ngay lập tức.

Giá trị của một khu đất còn phụ thuộc vào quy hoạch sử dụng đất, mật độ dân cư, tiện ích, khả năng tiếp cận giao thông, nguồn cung và nhu cầu thị trường.

Đặc biệt, nhà đầu tư cần phân biệt giữa dự án mới ở giai đoạn chuẩn bị, dự án đã có quyết định đầu tư, dự án đang giải phóng mặt bằng và dự án đã bước vào thi công.

Thông tin về một công trình hạ tầng không nên được sử dụng đơn lẻ để đánh giá giá trị của một bất động sản.

Hạ tầng Hà Nội và bài toán cân bằng giữa tiến độ, pháp lý và tái định cư

Việc ban hành Quyết định 127/2026/QĐ-UBND diễn ra trong thời điểm Hà Nội đang đẩy mạnh đầu tư công và triển khai nhiều công trình hạ tầng quy mô lớn.

Một mặt, Thành phố cần bảo đảm tiến độ các dự án giao thông chiến lược, đặc biệt những dự án có vai trò kết nối các khu vực đô thị đang phát triển.

Mặt khác, quá trình thu hồi đất phải gắn với việc thực hiện các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và tạm cư.

Trong trường hợp chưa thể hoàn thành ngay việc bố trí tái định cư, quy định về bố trí tạm cư hoặc chi trả kinh phí tạm cư là một nội dung cần được các cơ quan thực hiện dự án lưu ý.

Đối với thị trường bất động sản, những thay đổi về hạ tầng và quy hoạch tại Hà Nội tiếp tục là thông tin được quan tâm. Tuy nhiên, việc đánh giá cơ hội tại từng khu vực cần dựa trên thông tin quy hoạch chính thức, tiến độ thực tế của dự án, pháp lý đất đai và nhu cầu thị trường thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng từ một công trình hạ tầng.

Trong những tháng cuối năm 2026, khi giải ngân đầu tư công tiếp tục được thúc đẩy và nhiều dự án cầu, đường, đường sắt đô thị bước vào các giai đoạn thi công mới, công tác giải phóng mặt bằng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng.

Việc thực hiện thu hồi đất công khai, đúng trình tự, bảo đảm quyền lợi của người sử dụng đất và đồng thời đáp ứng yêu cầu tiến độ dự án sẽ là yếu tố quan trọng để Hà Nội chuyển nguồn vốn đầu tư công thành các công trình hạ tầng cụ thể, qua đó tạo thêm động lực cho quá trình phát triển đô thị trong những năm tới.

Những câu hỏi về thu hồi đất khi chưa hoàn thành tái định cư

Quyết định 127/2026/QĐ-UBND của Hà Nội quy định về vấn đề gì?

Quyết định quy định trình tự, thủ tục thu hồi đất đối với một số trường hợp thuộc điểm b và điểm c khoản 1 Điều 24 Luật Thủ đô, theo khoản 3 Điều 24 Luật Thủ đô số 02/2026/QH16.

Nếu dự án chưa bố trí xong tái định cư thì có được ban hành quyết định thu hồi đất?

Theo quy định được nêu trong quyết định, trường hợp dự án chưa hoàn thành việc bố trí tái định cư, UBND cấp có thẩm quyền ban hành quyết định thu hồi đất sau khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được phê duyệt và đã hoàn thành bố trí tạm cư hoặc chi trả kinh phí tạm cư.

Những dự án nào thuộc phạm vi quy định?

Quy định bao gồm một số dự án đầu tư công, dự án PPP sử dụng vốn ngân sách địa phương hoặc nguồn vốn hợp pháp khác, một số dự án đầu tư cần triển khai ngay theo chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền và việc thu hồi đất vùng phụ cận đường bộ, nhà ga, đề-pô đường sắt đô thị trong các trường hợp được quy định.

Ai chịu trách nhiệm hướng dẫn thực hiện?

Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn UBND các xã, phường triển khai quy định.

Vì sao quy định này đáng chú ý với các dự án hạ tầng?

Giải phóng mặt bằng và thu hồi đất là những khâu quan trọng đối với tiến độ dự án. Quy định rõ trình tự và điều kiện thực hiện có thể hỗ trợ quá trình tổ chức mặt bằng cho các công trình thuộc phạm vi áp dụng.