Khơi thông nguồn lực đất đai tại An Giang: Hơn 7.600 vụ việc được tòa án giải quyết, gần 21.000 tỷ đồng giá trị đất được giải tỏa

Tại Hội nghị “Khơi thông nguồn lực đất đai tại An Giang – Vai trò của cơ quan xét xử” diễn ra sáng 27/8, lãnh đạo tỉnh An Giang nhấn mạnh yêu cầu tháo gỡ các điểm nghẽn trong quản lý, sử dụng và giải quyết tranh chấp đất đai, qua đó tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn 2026-2030.

Hội nghị do UBND tỉnh và TAND tỉnh An Giang tổ chức, với sự tham gia của đại diện các cơ quan xét xử, cơ quan hành chính và chính quyền địa phương.

Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Thanh Phong, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh An Giang, cho rằng đất đai là một nguồn lực đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển kinh tế – xã hội. Khi những vướng mắc về đất đai được giải quyết, nguồn lực bị đình trệ có thể được đưa trở lại thị trường, phục vụ đầu tư, sản xuất, kinh doanh và ổn định đời sống người dân.

Tuy nhiên, thực tế quản lý và sử dụng đất tại địa phương cho thấy vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Những khó khăn nổi bật tập trung vào công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, xử lý vi phạm hành chính về đất đai và tổ chức thực hiện các quyết định hành chính.

Đây cũng là những lĩnh vực thường xuyên phát sinh khiếu kiện, tranh chấp và các vụ án hành chính, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan hành chính và cơ quan xét xử.

Hơn 7.600 vụ việc đất đai được tòa án An Giang thụ lý, giải quyết

Một trong những con số đáng chú ý được đưa ra tại hội nghị là khối lượng vụ việc liên quan đến đất đai mà hệ thống tòa án tại An Giang phải xử lý trong những năm qua.

Theo thông tin tại hội nghị, từ tháng 10/2023 đến tháng 6/2026, TAND các cấp tỉnh An Giang đã thụ lý và giải quyết hơn 7.600 vụ việc liên quan đến đất đai.

Đáng chú ý, án hành chính liên quan trực tiếp đến đất đai chiếm khoảng 82%. Tỷ lệ này cho thấy đất đai đang là một trong những lĩnh vực tạo ra áp lực rất lớn đối với hoạt động xét xử hành chính tại địa phương.

Thông qua hoạt động xét xử, gần 1.500 ha đất đã được giải tỏa, với tổng giá trị ước tính gần 21.000 tỷ đồng. Đồng thời, quyền lợi và quyền sử dụng đất hợp pháp của hơn 5.000 người dân được xác lập.

Những con số trên cho thấy vai trò của tòa án không chỉ dừng lại ở việc giải quyết tranh chấp giữa các cá nhân, tổ chức. Hoạt động xét xử còn có tác động trực tiếp đến quá trình giải phóng nguồn lực đất đai đang bị vướng mắc bởi tranh chấp, khiếu kiện hoặc những vấn đề pháp lý kéo dài.

Khi quyền sử dụng đất được xác định rõ ràng, các dự án có thể tiếp tục triển khai, người dân có cơ sở ổn định tài sản và doanh nghiệp có thêm điều kiện thực hiện kế hoạch đầu tư.

Phú Quốc đối mặt bài toán giải phóng mặt bằng quy mô lớn

Tại hội nghị, thực tế ở Phú Quốc được đưa ra như một ví dụ điển hình về những khó khăn trong quá trình khơi thông nguồn lực đất đai.

Ông Ngô Minh Trí, Phó Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc, cho biết địa phương hiện có 327 dự án đầu tư còn hiệu lực, với tổng diện tích sử dụng đất hơn 10.700 ha và tổng vốn đăng ký trên 503.200 tỷ đồng.

Trong số này, có 260 dự án đang triển khai hoặc chuẩn bị đầu tư, sử dụng hơn 9.000 ha đất.

Đặc biệt, liên quan đến công tác chuẩn bị cho APEC 2027, Phú Quốc có 21 dự án, trong đó 16 dự án cần thực hiện giải phóng mặt bằng với tổng diện tích hơn 1.000 ha.

Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi quá trình xác định nguồn gốc đất, kiểm kê, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải được thực hiện đồng bộ.

Tuy nhiên, công tác này tại Phú Quốc vẫn gặp nhiều khó khăn do đặc thù địa bàn đảo cũng như lịch sử quản lý đất đai qua nhiều giai đoạn.

Một trong những nguyên nhân là hồ sơ, giấy tờ và quá trình sử dụng đất của người dân có thể hình thành từ nhiều thời kỳ, trong khi chính sách đất đai liên tục được điều chỉnh. Khi quy định thay đổi, việc xác định căn cứ pháp lý và phương án bồi thường, hỗ trợ có thể trở nên phức tạp hơn.

Đối với các dự án quy mô lớn, chỉ một số trường hợp chưa giải quyết được cũng có thể ảnh hưởng đến tiến độ bàn giao mặt bằng và triển khai toàn bộ dự án.

Nguồn gốc đất phức tạp khiến án hành chính tăng nhanh

Bà Phạm Thị Kim Thoa, Chánh án TAND Khu vực 2 – An Giang, cho biết số lượng án hành chính tại đơn vị tăng nhanh, trong đó phần lớn các vụ án có liên quan đến đất đai.

Từ tháng 10/2025 đến tháng 8/2026, đơn vị này đã thụ lý 239 vụ án hành chính, giải quyết được 118 vụ và còn 121 vụ đang tiếp tục được xem xét.

Điểm đáng chú ý là nhiều vụ án có nguồn gốc đất rất phức tạp.

Có trường hợp đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; có trường hợp chuyển nhượng bằng giấy viết tay; hồ sơ địa chính bị thiếu hoặc thất lạc. Ngoài ra, còn phát sinh những tình huống như đất nông nghiệp có nhà ở, đất rừng hoặc đất do Nhà nước quản lý nhưng người dân đã sinh sống trong thời gian dài.

Đây là những trường hợp đòi hỏi cơ quan xét xử phải nghiên cứu kỹ quá trình hình thành, quản lý và sử dụng đất qua nhiều thời kỳ.

Một mảnh đất có thể trải qua nhiều lần chuyển nhượng, thay đổi người sử dụng hoặc thay đổi hiện trạng trước khi phát sinh tranh chấp. Trong khi đó, hồ sơ địa chính của các thời kỳ trước không phải lúc nào cũng đầy đủ.

Điều này khiến việc xác định nguồn gốc đất, quá trình sử dụng và quyền lợi hợp pháp của các bên trở thành một trong những khâu phức tạp nhất.

Hồ sơ cung cấp chậm có thể khiến phiên tòa phải hoãn

Một điểm nghẽn khác được đề cập tại hội nghị là việc cung cấp hồ sơ, tài liệu và chứng cứ liên quan đến đất đai.

Theo phản ánh, nhiều tài liệu do cơ quan hành chính quản lý nhưng chưa được cung cấp kịp thời cho tòa án. Có trường hợp hồ sơ chỉ được gửi đến sau khi tòa án đã mở phiên xét xử lần đầu.

Khi các tài liệu quan trọng xuất hiện muộn, tòa án có thể phải hoãn phiên xét xử để có thời gian nghiên cứu, xác minh và bảo đảm việc giải quyết vụ án khách quan, đầy đủ.

Hệ quả là thời gian giải quyết vụ án kéo dài, trong khi người dân và doanh nghiệp phải tiếp tục chờ đợi.

Trong các vụ việc liên quan đến đất đai, thời gian thường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi tài sản tranh chấp có thể có giá trị lớn và liên quan trực tiếp đến chỗ ở, hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc tiến độ dự án.

Do đó, việc phối hợp, chia sẻ dữ liệu và cung cấp hồ sơ giữa cơ quan hành chính với tòa án được xem là một trong những giải pháp cần được ưu tiên.

Cần minh bạch hơn trong định giá đất

Tại hội nghị, ông Lê Thanh Phong, Thẩm phán TAND Tối cao, đề nghị TAND hai cấp tỉnh An Giang tiếp tục nâng cao chất lượng xét xử, đồng thời tăng cường phối hợp với các cơ quan hành chính để giải quyết những điểm nghẽn trong tranh chấp và khiếu kiện đất đai.

Theo ông, tòa án không chỉ thực hiện chức năng giải quyết các tranh chấp cụ thể mà thông qua hoạt động xét xử còn có thể góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội.

Một vấn đề được đặc biệt lưu ý là tính minh bạch trong định giá đất.

Việc xác định giá đất cần dựa trên cơ sở khoa học, dữ liệu đầy đủ và phương pháp phù hợp. Đồng thời, cần phân biệt rõ giữa việc xác định giá đất cụ thể với các cơ chế về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Đây là vấn đề có ý nghĩa quan trọng bởi giá đất là một trong những yếu tố dễ phát sinh khiếu nại trong quá trình Nhà nước thu hồi đất.

Khi người dân cho rằng giá trị bồi thường chưa phản ánh phù hợp giá trị quyền sử dụng đất hoặc quyền lợi của mình, tranh chấp và khiếu kiện có thể phát sinh.

Một hệ thống dữ liệu đất đai đầy đủ, minh bạch và có khả năng kiểm chứng sẽ góp phần giảm bớt khoảng cách thông tin giữa người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Số hóa dữ liệu đất đai để giảm tranh chấp

Một trong những giải pháp được đề xuất là đẩy mạnh số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai liên thông.

Theo đề xuất tại hội nghị, dữ liệu đất đai cần được kết nối với các cơ sở dữ liệu liên quan như thuế, quy hoạch và môi trường.

Khi dữ liệu được liên thông, cơ quan quản lý có thể nhanh chóng kiểm tra lịch sử sử dụng đất, thông tin quy hoạch, nghĩa vụ tài chính và các dữ liệu liên quan khác.

Đối với tòa án, hệ thống dữ liệu đồng bộ sẽ giúp quá trình thu thập và kiểm tra chứng cứ thuận lợi hơn. Người dân và doanh nghiệp cũng có thể được hưởng lợi khi thông tin về quyền sử dụng đất minh bạch hơn.

Về lâu dài, số hóa dữ liệu đất đai không chỉ phục vụ giải quyết tranh chấp mà còn có thể góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thị trường bất động sản, quy hoạch đô thị và thu hút đầu tư.

Khơi thông đất đai không chỉ là câu chuyện của riêng ngành tòa án

Phát biểu tại hội nghị, ông Thái Rết, Chánh án TAND tỉnh An Giang, cho biết ngành tòa án sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng để tập trung giải quyết những vướng mắc thực tiễn mà người dân và doanh nghiệp đang chờ được tháo gỡ.

Theo ông, hội nghị là bước đầu trong quá trình phối hợp xử lý những khó khăn, vướng mắc liên quan đến đất đai. Mục tiêu cuối cùng là tiếp tục khơi thông nguồn lực đất đai để phục vụ phát triển.

Điều này cho thấy bài toán đất đai tại An Giang cần một cách tiếp cận liên ngành. Tòa án có vai trò giải quyết tranh chấp và kiểm soát tính hợp pháp của các quyết định, hành vi hành chính; cơ quan quản lý nhà nước có trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ, thực hiện chính sách và tổ chức quản lý đất đai; chính quyền địa phương lại đóng vai trò trực tiếp trong công tác vận động, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Nếu một mắt xích hoạt động chưa đồng bộ, quá trình giải quyết có thể bị kéo dài.

Ngược lại, khi các cơ quan cùng chia sẻ dữ liệu, thống nhất phương thức phối hợp và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh, nguồn lực đất đai có thể được đưa vào khai thác hiệu quả hơn.

Tác động đối với thị trường bất động sản An Giang và Phú Quốc

Việc tháo gỡ các vướng mắc đất đai có ý nghĩa đáng kể đối với thị trường bất động sản.

Đối với người dân, quyền sử dụng đất được xác lập rõ ràng giúp giảm rủi ro pháp lý và tạo điều kiện khai thác tài sản.

Đối với doanh nghiệp, việc giải phóng mặt bằng đúng tiến độ giúp các dự án có thể triển khai theo kế hoạch, giảm chi phí phát sinh do kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư.

Đối với địa phương, đất đai được đưa vào sử dụng hiệu quả có thể tạo thêm nguồn lực cho phát triển hạ tầng, dịch vụ, du lịch và sản xuất kinh doanh.

Đặc biệt tại Phú Quốc, nơi đang có hàng trăm dự án đầu tư và nhiều công trình liên quan đến APEC 2027, tiến độ giải phóng mặt bằng sẽ là một trong những yếu tố quan trọng quyết định khả năng triển khai dự án.

Tuy nhiên, quá trình này cũng cần bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân. Phát triển hạ tầng và thu hút đầu tư chỉ có thể tạo hiệu quả bền vững khi đi cùng với chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư minh bạch và phù hợp.

Khơi thông đất đai để tạo động lực tăng trưởng giai đoạn 2026-2030

Những số liệu được đưa ra tại Hội nghị “Khơi thông nguồn lực đất đai tại An Giang – Vai trò của cơ quan xét xử” cho thấy quy mô của bài toán đất đai tại địa phương là rất lớn.

Hàng nghìn vụ việc được tòa án giải quyết, hàng nghìn người dân liên quan đến quyền sử dụng đất và hàng chục nghìn tỷ đồng giá trị đất được giải tỏa cho thấy việc xử lý các vướng mắc pháp lý có thể tạo ra tác động trực tiếp đến nền kinh tế.

Trong thời gian tới, An Giang sẽ cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan hành chính và cơ quan xét xử, đồng thời nâng cao chất lượng hồ sơ địa chính, minh bạch hóa quá trình định giá và đẩy nhanh số hóa dữ liệu.

Đặc biệt, với những dự án quy mô lớn tại Phú Quốc và các địa bàn có tốc độ phát triển cao, việc giải quyết sớm các điểm nghẽn về đất đai sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với tiến độ đầu tư và phát triển hạ tầng.

Khơi thông nguồn lực đất đai vì vậy không chỉ là nhiệm vụ của một cơ quan hay một ngành. Đây là yêu cầu tổng thể nhằm bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, môi trường đầu tư ổn định và hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai, từ đó tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế – xã hội An Giang trong giai đoạn 2026-2030.

Câu hỏi thường gặp về khơi thông nguồn lực đất đai tại An Giang

Vì sao đất đai được xem là nguồn lực quan trọng đối với An Giang?

Đất đai là nền tảng để triển khai nhiều hoạt động kinh tế như sản xuất, đầu tư, phát triển đô thị, hạ tầng, du lịch và dịch vụ. Khi các tranh chấp hoặc vướng mắc pháp lý được giải quyết, những nguồn lực đang bị đình trệ có thể được đưa trở lại sử dụng.

An Giang có bao nhiêu vụ việc liên quan đến đất đai được tòa án giải quyết?

Theo thông tin được công bố tại hội nghị, từ tháng 10/2023 đến tháng 6/2026, TAND các cấp tỉnh An Giang đã thụ lý, giải quyết hơn 7.600 vụ việc liên quan đến đất đai. Trong đó, án hành chính liên quan trực tiếp đến đất đai chiếm khoảng 82%.

Hoạt động xét xử đã tác động như thế nào đến nguồn lực đất đai?

Thông qua hoạt động xét xử, gần 1.500 ha đất được giải tỏa với giá trị ước tính gần 21.000 tỷ đồng. Đồng thời, quyền lợi và quyền sử dụng đất hợp pháp của hơn 5.000 người dân được xác lập.

Vì sao các vụ án đất đai thường kéo dài?

Một nguyên nhân là nguồn gốc và quá trình sử dụng đất phức tạp, đặc biệt đối với những trường hợp chưa có giấy chứng nhận, chuyển nhượng bằng giấy viết tay hoặc hồ sơ địa chính thiếu, thất lạc. Việc cung cấp hồ sơ, chứng cứ chậm cũng có thể khiến quá trình xét xử kéo dài.

Phú Quốc đang có bao nhiêu dự án đầu tư còn hiệu lực?

Theo thông tin tại hội nghị, Phú Quốc hiện có 327 dự án đầu tư còn hiệu lực, tổng diện tích sử dụng đất hơn 10.700 ha và tổng vốn đăng ký hơn 503.200 tỷ đồng.

Giải pháp nào có thể giúp hạn chế tranh chấp đất đai?

Các giải pháp được đề xuất gồm nâng cao chất lượng quản lý đất đai, minh bạch hóa định giá, cung cấp hồ sơ kịp thời cho tòa án, tăng cường phối hợp giữa cơ quan hành chính và cơ quan xét xử, đồng thời đẩy mạnh số hóa và liên thông cơ sở dữ liệu đất đai với dữ liệu thuế, quy hoạch và môi trường.