Loạt nhà siêu mỏng, siêu méo mọc lên trên tuyến đường Lĩnh Nam, Hà Nội

Dự án nâng cấp, mở rộng đường Lĩnh Nam là một trong những công trình giao thông đáng chú ý tại khu vực phía Nam Hà Nội. Dự án được TP Hà Nội chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2013, tuy nhiên quá trình triển khai kéo dài do gặp nhiều khó khăn, đặc biệt liên quan đến nguồn vốn và công tác giải phóng mặt bằng.

Đến năm 2025, một trong những nút thắt quan trọng về vốn được tháo gỡ khi HĐND TP Hà Nội thông qua việc sử dụng 700 tỷ đồng từ nguồn cải cách tiền lương kết dư để ứng trước phục vụ công tác giải phóng mặt bằng. Đây được xem là động lực đáng kể giúp dự án có điều kiện đẩy nhanh tiến độ sau nhiều năm chậm triển khai.

Dự án được khởi công vào cuối năm 2025, với tổng chiều dài khoảng 3,4 km, kéo dài từ nút giao Tam Trinh đến khu vực nút giao với đê Nguyễn Khoái. Trong đó, đoạn từ ngã ba phố Vĩnh Hưng đến đê Nguyễn Khoái dài khoảng 2,2 km, nằm trên hướng tuyến Vành đai 2,5 và có vai trò quan trọng trong việc kết nối giao thông giữa nhiều khu vực của Hà Nội.

Theo kế hoạch, công trình dự kiến hoàn thành vào năm 2027.

Tuyến đường 2.860 tỷ đồng được mở rộng lên 22,5-40 m

Dự án mở rộng đường Lĩnh Nam có tổng mức đầu tư khoảng 2.860 tỷ đồng. Theo quy hoạch, mặt cắt tuyến đường sẽ được mở rộng lên khoảng 22,5-40 m, quy mô từ 4-6 làn xe.

Không chỉ mở rộng phần đường dành cho phương tiện, dự án còn được triển khai đồng bộ với nhiều hạng mục hạ tầng kỹ thuật như hệ thống thoát nước, chiếu sáng, cây xanh và các công trình phụ trợ khác. Tổng diện tích đất phục vụ dự án khoảng 9,8 ha.

Việc hoàn thiện tuyến đường được kỳ vọng góp phần cải thiện năng lực lưu thông tại khu vực Lĩnh Nam – Vĩnh Hưng, đồng thời tăng khả năng kết nối với các tuyến giao thông lớn của thành phố.

Sau thời gian triển khai, dự án hiện bước vào giai đoạn thi công cao điểm. Công tác giải phóng mặt bằng cơ bản hoàn tất, tạo điều kiện để các nhà thầu tập trung triển khai những hạng mục còn lại. Nếu tiến độ được duy trì theo kế hoạch, toàn tuyến sẽ được hoàn thiện và đưa vào khai thác trong năm 2027.

Tuy nhiên, bên cạnh tác động tích cực về hạ tầng giao thông, quá trình mở đường cũng để lại một vấn đề đáng chú ý: nhiều thửa đất còn lại sau giải phóng mặt bằng có diện tích rất nhỏ, hình dạng bất thường, tạo nên những căn nhà được gọi là “siêu mỏng, siêu méo”.

814 hộ dân và 33 tổ chức bị ảnh hưởng bởi dự án

Theo thông tin được cung cấp, dự án tác động đến 814 hộ dân cùng 33 tổ chức trên địa bàn 5 phường gồm Vĩnh Tuy, Tương Mai, Vĩnh Hưng, Hoàng Mai và Lĩnh Nam.

Sau khi bàn giao phần diện tích nằm trong phạm vi thực hiện dự án, nhiều hộ dân tiến hành cải tạo, sửa chữa và hoàn thiện phần nhà đất còn lại để tiếp tục sử dụng.

Đáng chú ý, tại một số vị trí, diện tích đất còn lại sau giải phóng mặt bằng bị thu hẹp đáng kể. Những thửa đất này không chỉ nhỏ về diện tích mà còn có hình dạng rất bất thường, chẳng hạn dạng tam giác, hình thang hoặc có chiều sâu cực ngắn.

Thay vì bỏ trống, một số chủ đất đã tận dụng phần diện tích còn lại để dựng khung, quây tôn, xây tường hoặc cải tạo thành công trình phục vụ sinh hoạt và kinh doanh.

Ghi nhận dọc tuyến đường Lĩnh Nam cho thấy xuất hiện nhiều căn nhà có mặt tiền hẹp, chiều sâu ngắn. Một số công trình được sửa chữa tương đối kiên cố và có nhiều tầng.

Có căn nhà được mô tả có hình tam giác, mặt tiền kéo dài khoảng 7 m nhưng chiều sâu chỉ khoảng 1,5 m. Nếu quan sát từ góc nghiêng, công trình gần như chỉ là một dải nhà rất mỏng, không gian bên trong cực kỳ hạn chế.

Một số căn nhà siêu nhỏ khác được tận dụng làm mặt bằng kinh doanh, trong đó có các quán ăn và điểm bán hàng nhỏ. Điều này giúp chủ đất tiếp tục khai thác phần diện tích còn lại nhưng đồng thời cũng đặt ra câu hỏi về an toàn xây dựng, mỹ quan đô thị và khả năng quản lý trật tự xây dựng trên tuyến đường mới.

Gia đình chỉ còn 17 m2 đất sau giải phóng mặt bằng

Một trường hợp đặc biệt đáng chú ý là gia đình ông Phạm Văn Mộ, 80 tuổi, trú tại phường Hoàng Mai.

Sau khi bàn giao phần đất phục vụ dự án, diện tích đất còn lại của gia đình ông chỉ khoảng 17 m2. Với diện tích hạn chế, gia đình phải dựng tạm khung vách và làm thêm một gác xép nhỏ để có nơi sinh hoạt và ngủ nghỉ.

Không gian sống vốn đã chật hẹp lại gặp thêm nhiều khó khăn khi hệ thống điện, nước và truyền hình cáp tại khu vực bị cắt. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hàng ngày.

Cả hai vợ chồng ông Mộ đều đã cao tuổi và có nhiều bệnh tật. Việc phải sử dụng cầu thang chật hẹp để lên xuống gác xép khiến cuộc sống càng thêm bất tiện.

Trong hoàn cảnh đó, gia đình mong muốn cơ quan chức năng xem xét thu hồi nốt phần diện tích đất còn lại, đồng thời có cơ chế hỗ trợ và bố trí tái định cư phù hợp để sớm ổn định cuộc sống.

Đây cũng là vấn đề lớn đặt ra trong quá trình triển khai các dự án mở đường tại khu vực đô thị đông dân cư: sau khi Nhà nước thu hồi phần đất cần thiết cho dự án, phần đất còn lại của người dân phải được xử lý như thế nào để vừa bảo đảm quyền lợi hợp pháp, vừa tránh hình thành những công trình không phù hợp với quy hoạch?

Quy định đối với đất siêu mỏng, siêu méo

Việc các căn nhà siêu mỏng, siêu méo xuất hiện sau giải phóng mặt bằng không phải là vấn đề mới tại Hà Nội. Đây là hệ quả có thể phát sinh khi một phần thửa đất bị thu hồi để mở đường nhưng diện tích còn lại không còn phù hợp với điều kiện xây dựng thông thường.

Theo nội dung được cung cấp, đối với những lô đất còn lại sau giải phóng mặt bằng có diện tích dưới 15 m2 và tiếp giáp đường phố, nguyên tắc là không được xây dựng.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt nhằm bảo đảm cảnh quan và hoàn chỉnh tuyến phố, việc xây dựng có thể được xem xét nếu lô đất đáp ứng các điều kiện nhất định. Chẳng hạn, các cạnh của thửa đất phải từ 3 m trở lên, đủ điều kiện bố trí công năng, chỉ có một mặt tiền và nằm giữa hai nhà đủ điều kiện xây dựng.

Nếu được xem xét cho phép tồn tại, công trình phải bảo đảm yêu cầu về tầng cao, chiều cao và kiến trúc mặt tiền, đồng thời phải hợp khối với các công trình liền kề, không tạo ra mặt bên hướng ra phía ngoài.

Đối với lô đất có diện tích trên 15 m2 nhưng có một cạnh nhỏ hơn 3 m, theo thông tin được nêu, chỉ được xây dựng một tầng và chiều cao công trình dưới 4,5 m.

Những quy định này cho thấy việc xử lý nhà siêu mỏng, siêu méo không đơn giản chỉ là câu chuyện “có đất thì được xây”. Diện tích, kích thước cạnh, vị trí thửa đất, khả năng kết nối với công trình lân cận và yêu cầu về kiến trúc đô thị đều có thể trở thành những yếu tố cần được xem xét.

Hà Nội nghiên cứu hướng xử lý các trường hợp không còn đủ điều kiện tồn tại

Một điểm đáng chú ý trong quá trình xử lý các khu đất nhỏ, méo mó sau giải phóng mặt bằng là cơ chế pháp lý đối với những trường hợp không còn đủ điều kiện để tiếp tục tồn tại.

Theo Thông báo kết luận số 723 ngày 8/8 của Văn phòng UBND TP Hà Nội được nêu trong nội dung, Sở Tư pháp được giao rà soát, nghiên cứu các quy định liên quan đến việc xử lý những trường hợp không còn đủ điều kiện tồn tại sau khi Nhà nước thu hồi đất.

Căn cứ Luật Thủ đô số 02/2026, Sở Tư pháp có trách nhiệm tham mưu UBND TP Hà Nội xây dựng quy định đối với các trường hợp phát sinh trong quá trình thu hồi đất để triển khai những dự án phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh và lợi ích công cộng.

Trong thời gian chờ các quy định mới, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các xã, phường tăng cường tuyên truyền, vận động người dân thực hiện hợp thửa, hợp khối đối với những trường hợp phù hợp.

Đồng thời, cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra và kiểm soát trật tự xây dựng, tránh tình trạng các mảnh đất nhỏ, hẹp trở thành nơi phát sinh thêm nhà siêu mỏng, siêu méo, làm ảnh hưởng đến cảnh quan và diện mạo đô thị.

Vì sao cần xử lý dứt điểm nhà siêu mỏng, siêu méo?

Về góc độ quản lý đô thị, những thửa đất có hình dạng bất thường có thể tạo ra nhiều vấn đề.

Thứ nhất là mỹ quan đô thị. Khi một tuyến đường mới được mở rộng, những công trình có mặt tiền quá hẹp hoặc hình dạng méo mó có thể tạo cảm giác thiếu đồng bộ, đặc biệt khi các công trình liền kề có quy mô và kiến trúc khác nhau.

Thứ hai là an toàn và chất lượng công trình. Những khu đất có chiều sâu quá ngắn thường khó tổ chức không gian hợp lý, ảnh hưởng đến việc bố trí cầu thang, phòng ở, hệ thống điện nước và các yêu cầu kỹ thuật khác.

Thứ ba là khả năng phát sinh xây dựng tự phát. Nếu không được kiểm soát, những khu đất nhỏ có thể tiếp tục được cải tạo, cơi nới hoặc sử dụng sai mục đích, tạo thêm áp lực cho công tác quản lý trật tự xây dựng.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, mỗi thửa đất cũng gắn với quyền và lợi ích của người sử dụng đất. Không phải mọi trường hợp đều có thể đơn giản thu hồi mà không tính đến phương án bồi thường, hỗ trợ hoặc tái định cư phù hợp.

Vì vậy, giải pháp hiệu quả cần cân bằng giữa quyền lợi của người dân, yêu cầu pháp luật, an toàn công trình và mục tiêu chỉnh trang đô thị.

Hợp thửa, hợp khối có thể là một trong những hướng giải quyết

Trong bối cảnh nhiều thửa đất bị chia cắt sau khi thực hiện dự án mở đường, hợp thửa hoặc hợp khối với các hộ liền kề có thể là một phương án đáng được xem xét.

Nếu nhiều mảnh đất nhỏ có thể kết hợp thành một khu đất có kích thước và hình dạng phù hợp, việc xây dựng sẽ thuận lợi hơn, đồng thời giúp tạo ra mặt phố đồng bộ.

Tuy nhiên, phương án này phụ thuộc vào sự đồng thuận của các chủ sử dụng đất, tình trạng pháp lý của từng thửa đất và quy hoạch cụ thể tại khu vực. Do đó, không thể áp dụng một cách máy móc cho tất cả các trường hợp.

Đối với những gia đình chỉ còn lại diện tích quá nhỏ và không bảo đảm điều kiện sinh hoạt, việc nghiên cứu thu hồi phần đất còn lại, hỗ trợ hoặc bố trí tái định cư cũng là vấn đề cần được cơ quan chức năng xem xét trên từng trường hợp.

Dự án đường Lĩnh Nam có thể tạo cú hích cho khu vực phía Nam Hà Nội

Ở góc độ phát triển hạ tầng, việc mở rộng đường Lĩnh Nam được kỳ vọng mang lại những thay đổi đáng kể cho khu vực.

Tuyến đường được mở rộng sẽ tăng năng lực lưu thông, cải thiện kết nối giữa Lĩnh Nam, Vĩnh Hưng, Tam Trinh và khu vực đê Nguyễn Khoái. Khi hạ tầng giao thông được hoàn thiện, khả năng tiếp cận các khu dân cư, khu thương mại và các tuyến đường lớn cũng được cải thiện.

Đối với thị trường bất động sản, hạ tầng giao thông thường là một trong những yếu tố có ảnh hưởng đáng kể đến khả năng khai thác và giá trị của bất động sản. Tuy nhiên, mức độ tác động thực tế còn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thành dự án, kết nối đồng bộ với các tuyến đường khác, quy hoạch khu vực và diễn biến cung cầu.

Đặc biệt, người mua nhà đất quanh các tuyến đường đang mở rộng cần kiểm tra kỹ ranh giới quy hoạch, diện tích đất còn lại sau giải phóng mặt bằng, giấy tờ pháp lý và khả năng xây dựng trước khi quyết định giao dịch.

Bài toán phía trước: mở đường phải đi cùng chỉnh trang đô thị

Dự án mở rộng đường Lĩnh Nam là công trình có quy mô lớn, được kỳ vọng tạo ra bước chuyển về hạ tầng giao thông cho khu vực phía Nam Hà Nội. Việc dự án được tháo gỡ một phần khó khăn về vốn, đẩy mạnh giải phóng mặt bằng và bước vào giai đoạn thi công cao điểm là tín hiệu tích cực đối với tiến độ công trình.

Dù vậy, sự xuất hiện của hàng loạt thửa đất nhỏ, hẹp và công trình siêu mỏng, siêu méo cho thấy một bài toán khác cũng cần được giải quyết song song với việc mở đường.

Một tuyến đường mới không chỉ cần bảo đảm mặt cắt giao thông mà còn cần một diện mạo đô thị đồng bộ, an toàn và bền vững. Do đó, việc thu hồi phần đất còn lại, hợp thửa, hợp khối hoặc cho phép xây dựng phải được xem xét trên cơ sở từng trường hợp cụ thể.

Quan trọng hơn, quá trình xử lý cần bảo đảm sự hài hòa giữa lợi ích công cộng và quyền lợi chính đáng của người sử dụng đất. Đây sẽ là yếu tố quyết định để những dự án mở đường lớn như Lĩnh Nam không chỉ giải quyết bài toán giao thông mà còn góp phần tạo dựng một không gian đô thị văn minh, đồng bộ hơn cho Hà Nội.

Lĩnh Nam

Nhà siêu mỏng, siêu méo là gì?

Đây là cách gọi phổ biến đối với những công trình được xây dựng trên các thửa đất còn lại có diện tích nhỏ hoặc hình dạng bất thường sau khi thực hiện các dự án giao thông, chỉnh trang đô thị. Các thửa đất này thường có chiều sâu rất ngắn, cạnh không đều hoặc hình dạng tam giác, hình thang.

Đất còn lại sau mở đường có được xây nhà không?

Không phải trường hợp nào cũng được xây dựng. Việc xây dựng phụ thuộc vào diện tích, kích thước các cạnh, vị trí thửa đất, quy hoạch và các điều kiện về xây dựng, kiến trúc. Người dân nên kiểm tra trực tiếp với cơ quan quản lý có thẩm quyền trước khi sửa chữa hoặc xây mới.

Đất dưới 15 m2 có được xây dựng không?

Theo nội dung được cung cấp, các lô đất còn lại sau giải phóng mặt bằng có diện tích dưới 15 m2 và tiếp giáp đường phố không được xây dựng, nhưng có thể có trường hợp đặc biệt được xem xét nhằm bảo đảm cảnh quan và hoàn chỉnh tuyến phố nếu đáp ứng các điều kiện cụ thể.

Người dân chỉ còn một phần đất rất nhỏ sau giải phóng mặt bằng phải làm gì?

Người dân nên kiểm tra chính xác diện tích và ranh giới đất còn lại, tình trạng pháp lý, điều kiện xây dựng và phương án xử lý của cơ quan chức năng. Với những trường hợp diện tích còn lại quá nhỏ hoặc không còn đủ điều kiện sử dụng, có thể kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét phương án thu hồi, hợp thửa, hợp khối, hỗ trợ hoặc tái định cư theo quy định áp dụng cho từng trường hợp.

Dự án đường Lĩnh Nam dự kiến hoàn thành khi nào?

Theo thông tin trong nội dung được cung cấp, dự án dự kiến hoàn thiện và đưa vào khai thác trong năm 2027.