Đẩy nhanh đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam: Chính phủ siết tiến độ, mở “đại công trường” hạ tầng 67 tỷ USD

Chính phủ khóa XVI tăng tốc hạ tầng: Trọng tâm đường sắt tốc độ cao

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 – phiên họp đầu tiên của nhiệm kỳ mới, Lê Minh Hưng đã đưa ra loạt chỉ đạo quan trọng nhằm thúc đẩy các dự án hạ tầng quy mô lớn, đặc biệt là lĩnh vực đường sắt.

Trong đó, điểm nhấn đáng chú ý là yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị đầu tư cho Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, cùng các tuyến kết nối với Trung Quốc. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm nâng cấp hệ thống giao thông quốc gia, đồng thời tạo động lực tăng trưởng kinh tế dài hạn.

Song song, Chính phủ cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm khác như sân bay Long Thành, Gia Bình và kịp thời tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu xây dựng cho các địa phương.

Siết tiến độ, rõ trách nhiệm: Không còn “đùn đẩy”

Trước đó, dưới sự điều hành của Phạm Gia Túc, các bộ, ngành và địa phương đã được yêu cầu triển khai đồng bộ các nhiệm vụ liên quan đến dự án đường sắt.

Thông điệp xuyên suốt là:

• Đảm bảo tiến độ – chất lượng – hiệu quả đầu tư
• Thực hiện đúng thẩm quyền
• Chấm dứt tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm

Đặc biệt, công tác giải phóng mặt bằng sẽ được triển khai ngay khi Bộ Xây dựng bàn giao hồ sơ và mốc giới. Đây là bước then chốt nhằm tránh tình trạng chậm tiến độ như nhiều dự án trước đây.

Hoàn thiện thể chế và tiêu chuẩn: Tiệm cận quốc tế

Một trong những yêu cầu quan trọng là hoàn thiện hành lang pháp lý cho hệ thống đường sắt.

Bộ Xây dựng cùng các bộ, ngành liên quan được giao:

• Rà soát, sửa đổi luật và quy định liên quan
• Xây dựng cơ chế quản lý, vận hành và khai thác
• Đảm bảo phù hợp với thực tiễn Việt Nam

Trong khi đó, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn cho:

• Đường sắt tốc độ cao
• Đường sắt khổ tiêu chuẩn
• Đường sắt đô thị

Đáng chú ý, bộ tiêu chuẩn cho đường sắt đô thị phải hoàn thành trong tháng 6/2026, nhằm đảm bảo tính thống nhất và khả năng kết nối toàn hệ thống.

Nhân lực và công nghệ: Yếu tố quyết định thành công

Không chỉ dừng lại ở hạ tầng, Chính phủ đặc biệt nhấn mạnh yếu tố con người và công nghệ.

Các đơn vị như Tổng công ty Đường sắt Việt Nam và doanh nghiệp liên quan được yêu cầu:

• Xây dựng kế hoạch đào tạo nhân lực
• Gắn đào tạo với nhu cầu thực tế
• Chuẩn bị nguồn lực vận hành dài hạn

Đồng thời, việc lựa chọn đối tác quốc tế sẽ đi kèm điều kiện bắt buộc là chuyển giao công nghệ, nhằm giúp Việt Nam từng bước làm chủ hệ thống đường sắt hiện đại.

Huy động vốn 67 tỷ USD: Bài toán lớn nhưng khả thi

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đã được Quốc hội thông qua với tổng vốn sơ bộ khoảng 1,7 triệu tỷ đồng (tương đương 67 tỷ USD).

Để triển khai, Bộ Xây dựng được giao:

• Huy động vốn ODA và viện trợ quốc tế
• Kết hợp các nguồn lực hợp pháp khác
• Bố trí chi phí đào tạo trong từng dự án

Ngoài ra, hệ thống định mức, đơn giá cũng sẽ được rà soát và điều chỉnh nhằm:

• Phù hợp thực tế
• Tối ưu chi phí
• Tăng hiệu quả khai thác lâu dài

Quy mô “siêu dự án” Bắc – Nam

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam có quy mô đặc biệt lớn:

• Chiều dài: 1.541 km
• Điểm đầu: Ga Ngọc Hồi (Hà Nội)
• Điểm cuối: Ga Thủ Thiêm (TP.HCM)
• Tốc độ thiết kế: 350 km/h
• Số ga: 23 ga (trong đó có 5 ga hàng hóa)
• Đi qua: 15 tỉnh, thành phố

Dự kiến, Bộ Xây dựng sẽ hoàn tất lựa chọn đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi ngay trong quý II/2026.

Tác động tới bất động sản và phát triển đô thị

Việc triển khai tuyến đường sắt tốc độ cao không chỉ là câu chuyện giao thông mà còn có tác động sâu rộng đến thị trường bất động sản.

Các khu vực dọc tuyến sẽ:

• Gia tăng giá trị đất đai
• Thu hút đầu tư hạ tầng – đô thị
• Hình thành các cực tăng trưởng mới

Chính vì vậy, các địa phương đã được yêu cầu chủ động quy hoạch từ sớm để tận dụng tối đa lợi ích kinh tế mà dự án mang lại.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam không chỉ là công trình giao thông mang tính biểu tượng mà còn là “đòn bẩy” chiến lược cho tăng trưởng kinh tế, phát triển đô thị và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Việc Chính phủ siết tiến độ, hoàn thiện thể chế và chuẩn bị nguồn lực cho thấy quyết tâm lớn trong việc biến dự án 67 tỷ USD này thành hiện thực. Nếu triển khai thành công, đây sẽ là bước ngoặt quan trọng đưa hạ tầng Việt Nam tiến gần hơn với chuẩn mực quốc tế.