Hà Nội đề xuất khai thác quỹ đất bãi sông: Cơ hội mới cho nông nghiệp sinh thái và du lịch trải nghiệm

Hà Nội tính “đánh thức” quỹ đất bãi sông hàng chục nghìn ha

UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố về việc quản lý và khai thác quỹ đất nông nghiệp tại khu vực bãi sông, bãi nổi. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tận dụng nguồn tài nguyên đất đai còn nhiều tiềm năng nhưng chưa được khai thác hiệu quả.

Theo thống kê, trên địa bàn thành phố hiện có hai hệ thống sông chính là sông Hồng và sông Thái Bình, cùng với 7 con sông lớn nhỏ và hệ thống sông nội đô. Tổng diện tích khu vực lòng sông và bãi sông lên tới khoảng 36.266ha, tập trung chủ yếu tại hệ thống sông Hồng và sông Đuống.

Nếu được khai thác hợp lý, đây sẽ là nguồn lực lớn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của Thủ đô, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu phát triển nông nghiệp sạch, du lịch sinh thái ngày càng tăng.

Điều kiện khai thác đất bãi sông: Không dễ “tận dụng”

Dự thảo Nghị quyết đưa ra nhiều điều kiện cụ thể nhằm đảm bảo việc sử dụng đất bãi sông diễn ra an toàn, bền vững và không ảnh hưởng đến hệ thống đê điều.

Đối với đất sản xuất nông nghiệp và nông nghiệp sinh thái

• Diện tích tối thiểu: từ 1.000m² trở lên
• Vị trí: nằm ngoài phạm vi bảo vệ đê điều, thủy lợi, không thuộc khu vực sạt lở hoặc ngập lụt thường xuyên

Người sử dụng đất được phép xây dựng các công trình phục vụ trực tiếp sản xuất, nhưng bị giới hạn diện tích:

• Từ 1.000 – 5.000m²: tối đa 10m² công trình
• Trên 5.000 – 10.000m²: tối đa 15m²
• Trên 10.000m²: tối đa 20m²

Các công trình này chỉ được xây dựng 1 tầng, cao không quá 4m, không có tầng hầm, kết cấu bán kiên cố, dễ tháo dỡ. Ngoài ra, có thể lắp đặt nhà màng, nhà lưới bằng vật liệu thân thiện môi trường, không được xây tường bao hay san lấp, tôn cao bãi sông.

Mở rộng mô hình: Nông nghiệp kết hợp du lịch, giáo dục trải nghiệm

Một điểm đáng chú ý trong dự thảo là cho phép khai thác đất bãi sông để phát triển mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch và giáo dục trải nghiệm – xu hướng đang phát triển mạnh tại nhiều địa phương.

Điều kiện áp dụng:

• Diện tích tối thiểu: từ 10.000m² trở lên
• Có phương án sử dụng đất và thiết kế công trình cụ thể
• Tổng diện tích xây dựng không vượt quá 5% diện tích khu đất

Công trình được phép xây dựng:

• 1 tầng, cao không quá 6m
• Không có tầng hầm
• Sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, dễ tháo dỡ

Đây là cơ hội lớn để phát triển các mô hình farmstay, nông trại giáo dục, du lịch trải nghiệm ven sông – vừa tạo giá trị kinh tế, vừa bảo tồn cảnh quan tự nhiên.

Quy trình xin sử dụng đất và thời hạn khai thác

Các cá nhân, tổ chức có nhu cầu sử dụng đất bãi sông cần thực hiện thủ tục hành chính rõ ràng:

• Hộ gia đình, cá nhân: nộp hồ sơ tại UBND cấp xã
• Tổ chức hoặc dự án liên xã: nộp hồ sơ tại Sở Nông nghiệp và Môi trường

Sau khi thẩm định:

• Chủ tịch UBND TP Hà Nội sẽ quyết định đối với tổ chức hoặc dự án liên xã
• Chủ tịch UBND cấp xã quyết định đối với hộ gia đình, cá nhân

Thời hạn cho thuê đất tối đa: 20 năm

Dự kiến, nội dung này sẽ được HĐND thành phố xem xét và thông qua tại kỳ họp giữa tháng 5 tới.

Tác động đa chiều: Cơ hội và thách thức

Việc khai thác quỹ đất bãi sông mang lại nhiều lợi ích:

• Tận dụng tài nguyên đất chưa sử dụng hiệu quả
• Phát triển nông nghiệp sạch, bền vững
• Thúc đẩy du lịch sinh thái, giáo dục trải nghiệm

Tuy nhiên, chính sách này cũng đặt ra không ít thách thức:

• Quản lý chặt chẽ để tránh xây dựng trái phép
• Đảm bảo an toàn đê điều, phòng chống lũ lụt
• Cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường

Chính sách khai thác đất bãi sông của Hà Nội cho thấy sự chuyển hướng trong tư duy quy hoạch: từ bảo tồn thụ động sang khai thác có kiểm soát. Đây là bước đi phù hợp trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, quỹ đất ngày càng hạn hẹp.

Nếu được triển khai đúng cách, mô hình này không chỉ giúp gia tăng giá trị đất đai mà còn mở ra hướng phát triển mới cho nông nghiệp đô thị – một lĩnh vực giàu tiềm năng nhưng chưa được khai thác hết.