Đất nông nghiệp chưa có sổ đỏ có được bồi thường khi thu hồi? Quy định mới nhất theo Luật Đất đai 2024

Trong thực tế, nhiều hộ gia đình và cá nhân đang sử dụng đất nông nghiệp ổn định nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ). Khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất để phục vụ quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội, câu hỏi được nhiều người quan tâm là: Đất nông nghiệp chưa có sổ đỏ có được bồi thường hay không?

Đây cũng là nội dung được ông Vĩnh gửi câu hỏi tới cơ quan quản lý đất đai. Theo trả lời của Cục Quản lý đất đai thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc bồi thường sẽ phụ thuộc vào nguồn gốc sử dụng đất, thời điểm sử dụng đất và điều kiện cụ thể theo quy định của Luật Đất đai 2024 cùng các văn bản hướng dẫn liên quan.

Bài viết dưới đây sẽ giúp người dân hiểu rõ các trường hợp được bồi thường, hỗ trợ đối với đất nông nghiệp chưa có Giấy chứng nhận theo quy định pháp luật mới nhất.

Điều kiện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất theo Luật Đất đai 2024

Theo Điều 95 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình và cá nhân đang sử dụng đất không phải đất thuê trả tiền hàng năm sẽ được xem xét bồi thường nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Các trường hợp đủ điều kiện bồi thường bao gồm:

• Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
• Có quyết định giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất;
• Có giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất làm căn cứ cấp sổ đỏ;
• Nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất hợp pháp nhưng chưa hoàn tất thủ tục đăng ký;
• Được sử dụng đất theo hợp đồng thế chấp xử lý nợ hoặc kết quả đấu giá hợp pháp.

Điểm đáng chú ý trong Luật Đất đai 2024 là mở rộng thêm nhiều trường hợp chưa có sổ đỏ nhưng vẫn được xem xét bồi thường nếu đáp ứng điều kiện thực tế sử dụng đất ổn định.

Đất nông nghiệp chưa có sổ đỏ vẫn có thể được bồi thường

Nghị định 88/2024/NĐ-CP đã quy định rõ nhiều trường hợp đất nông nghiệp chưa có giấy tờ vẫn được bồi thường khi thu hồi.

1. Đất không có giấy tờ nhưng đủ điều kiện cấp sổ đỏ

Nếu hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định và đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận theo Điều 138 Luật Đất đai 2024 thì vẫn được bồi thường.

Đây là quy định rất quan trọng bởi trên thực tế có nhiều thửa đất canh tác lâu năm nhưng chưa hoàn tất thủ tục pháp lý.

Ví dụ:

• Đất khai hoang sử dụng ổn định;
• Đất sử dụng liên tục, không tranh chấp;
• Có xác nhận của địa phương về quá trình sử dụng đất.

Trong trường hợp này, diện tích được bồi thường sẽ không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp theo quy định pháp luật.

2. Đất có vi phạm trước ngày 1/7/2014 nhưng sử dụng ổn định

Một số trường hợp người dân sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 1/7/2014 nhưng vẫn sử dụng ổn định, phù hợp quy hoạch và được xem xét cấp Giấy chứng nhận thì vẫn có thể được bồi thường.

Quy định này nhằm giải quyết các tồn đọng lịch sử về đất đai kéo dài nhiều năm tại nhiều địa phương.

Tuy nhiên, diện tích được bồi thường cũng bị giới hạn theo hạn mức giao đất nông nghiệp.

3. Đất giao không đúng thẩm quyền vẫn được xem xét bồi thường

Theo Nghị định 88/2024/NĐ-CP, trường hợp đất được giao trái thẩm quyền nhưng người dân đã sử dụng ổn định trước ngày 1/7/2014 thì vẫn có thể được bồi thường.

Ngoài ra, trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền từ ngày 1/7/2014 đến trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực mà người dân có giấy tờ chứng minh đã nộp tiền sử dụng đất cũng được xem xét.

Đây là quy định tháo gỡ cho nhiều trường hợp đất được giao bởi xã, hợp tác xã hoặc đơn vị không đúng thẩm quyền trong quá khứ.

Đất nông nghiệp sử dụng trước năm 2004 được xử lý thế nào?

Một trong những điểm đáng chú ý của Luật Đất đai 2024 là quy định riêng đối với đất nông nghiệp đã sử dụng ổn định trước ngày 1/7/2004.

Nếu hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng chưa đủ điều kiện cấp sổ đỏ thì vẫn được xem xét bồi thường hoặc hỗ trợ.

Cụ thể:

• Nếu diện tích thu hồi vượt hạn mức được bồi thường thì phần vượt vẫn có thể được xem xét hỗ trợ;
• Đất tự khai hoang sử dụng ổn định có thể được bồi thường theo hạn mức do UBND cấp tỉnh quy định;
• Phần diện tích không đủ điều kiện bồi thường sẽ được địa phương xem xét hỗ trợ khác tùy từng dự án.

Quy định này giúp bảo vệ quyền lợi cho người dân sản xuất nông nghiệp lâu năm nhưng chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

Hình thức bồi thường khi thu hồi đất nông nghiệp

Theo Điều 96 Luật Đất đai 2024, khi đủ điều kiện bồi thường, hộ gia đình và cá nhân có thể được bồi thường bằng:

• Đất nông nghiệp khác;
• Tiền;
• Đất có mục đích sử dụng khác;
• Nhà ở.

Việc lựa chọn hình thức bồi thường sẽ căn cứ vào quỹ đất tại địa phương và phương án bồi thường được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Người dân cần làm gì để bảo vệ quyền lợi khi bị thu hồi đất?

Để đảm bảo quyền lợi khi Nhà nước thu hồi đất, người dân nên:

Chuẩn bị hồ sơ chứng minh quá trình sử dụng đất

Bao gồm:

• Biên lai nộp thuế;
• Giấy xác nhận của địa phương;
• Giấy tờ mua bán, chuyển nhượng;
• Hồ sơ kê khai đăng ký đất đai;
• Giấy tờ về khai hoang hoặc canh tác ổn định.

Kiểm tra quy hoạch và nguồn gốc đất

Nguồn gốc sử dụng đất là yếu tố quan trọng quyết định việc được bồi thường hay hỗ trợ.

Chủ động làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận

Dù pháp luật đã mở rộng trường hợp chưa có sổ đỏ vẫn được bồi thường, tuy nhiên việc có Giấy chứng nhận vẫn là cơ sở pháp lý quan trọng nhất giúp đảm bảo quyền lợi.

Những lưu ý quan trọng về hạn mức bồi thường

Pháp luật hiện hành quy định việc bồi thường đất nông nghiệp thường gắn với hạn mức giao đất.

Điều này đồng nghĩa:

• Không phải toàn bộ diện tích đang sử dụng đều chắc chắn được bồi thường;
• Phần vượt hạn mức có thể chỉ được hỗ trợ;
• UBND cấp tỉnh sẽ quyết định mức hỗ trợ cụ thể tùy tình hình địa phương.

Do đó, người dân cần theo dõi kỹ phương án bồi thường của từng dự án để đảm bảo quyền lợi hợp pháp.

Luật Đất đai 2024 và Nghị định 88/2024/NĐ-CP đã mở rộng đáng kể quyền lợi cho người dân sử dụng đất nông nghiệp chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Nhiều trường hợp sử dụng đất ổn định, khai hoang, nhận chuyển nhượng hoặc được giao đất không đúng thẩm quyền trước đây nay vẫn có thể được xem xét bồi thường hoặc hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.

Tuy nhiên, để đảm bảo quyền lợi tốt nhất, người dân cần chủ động hoàn thiện hồ sơ pháp lý, lưu giữ giấy tờ liên quan và theo dõi sát các quy định mới của pháp luật đất đai.

Câu hỏi về bồi thường đất nông nghiệp chưa có sổ đỏ