Đề xuất Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM: Cú hích thể chế để bứt phá thành trung tâm kinh tế toàn cầu

TP.HCM cần “luật riêng” để bứt phá trong kỷ nguyên mới

Ngày 4/4/2026, hội thảo tham vấn chuyên gia về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt do UBND TP.HCM phối hợp với Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức đã thu hút nhiều ý kiến từ các nhà khoa học, chuyên gia kinh tế hàng đầu.

Tại sự kiện, các chuyên gia đồng thuận rằng TP.HCM đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải xây dựng một khuôn khổ pháp lý hoàn toàn mới – đủ mạnh, đủ linh hoạt và mang tính đột phá – để tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế quốc gia trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Cơ chế cũ không còn phù hợp với quy mô phát triển mới

Theo Đỗ Phú Trần Tình, các cơ chế đặc thù áp dụng cho TP.HCM thời gian qua chủ yếu mang tính “chữa cháy”, được ban hành theo từng giai đoạn nhằm giải quyết các vấn đề trước mắt.

Dù đã mang lại kết quả nhất định, nhưng những cơ chế này:

• Thiếu tính đồng bộ và dài hạn
• Chỉ giải quyết từng vấn đề riêng lẻ
• Không còn phù hợp với quy mô phát triển hiện tại

Đặc biệt, sau quá trình mở rộng và sáp nhập, TP.HCM hiện có dư địa phát triển lớn hơn rất nhiều, đòi hỏi một hệ thống pháp lý tương xứng.

Định vị lại TP.HCM – Trung tâm điều phối nguồn lực quốc gia

Một trong những đề xuất đáng chú ý là việc định vị lại vai trò của TP.HCM trong nền kinh tế.

Theo ông Đỗ Phú Trần Tình, thành phố cần được tổ chức như:

“Trung tâm điều phối các nguồn lực chiến lược của vùng và quốc gia”

Điều này có nghĩa TP.HCM không chỉ là nơi tạo ra tăng trưởng, mà còn là nơi:

• Hội tụ dòng vốn đầu tư
• Thu hút nhân lực chất lượng cao
• Phát triển công nghệ và dữ liệu
• Phân bổ nguồn lực theo chiến lược

Trong bối cảnh quy mô kinh tế đã đạt ngưỡng lớn, tăng trưởng không còn phụ thuộc vào mở rộng đầu vào, mà nằm ở hiệu quả phân bổ nguồn lực – vai trò mà TP.HCM hoàn toàn có thể đảm nhận.

Mục tiêu tăng trưởng hai con số và yêu cầu thể chế mới

Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong giai đoạn tới. Để đạt được điều này, các trung tâm kinh tế lớn như TP.HCM cần được trao quyền tương xứng.

Theo các chuyên gia, nếu không có cơ chế đặc thù đủ mạnh:

• TP.HCM sẽ khó khai thác hết tiềm năng
• Khả năng cạnh tranh quốc tế bị hạn chế
• Tốc độ tăng trưởng có thể chững lại

Do đó, Luật Đô thị đặc biệt không chỉ phục vụ TP.HCM mà còn đóng vai trò lan tỏa cho toàn vùng Nam Bộ và nền kinh tế quốc gia.

Đột phá về cơ chế tài chính – “chìa khóa” của mọi cải cách

Huỳnh Thanh Điền cho rằng để trở thành đô thị toàn cầu, TP.HCM cần chuyển từ “quản lý ngân sách” sang “kiến tạo tài chính phát triển”.

Các đề xuất trọng tâm gồm:

1. Tăng quyền tự chủ tài khóa

Cho phép TP.HCM chủ động hơn trong thu – chi ngân sách, giảm phụ thuộc vào Trung ương.

2. Đổi mới cơ chế tài chính đất đai

Khai thác hiệu quả tài sản công, tạo nguồn lực đầu tư hạ tầng.

3. Phát triển thị trường tài chính đô thị

Huy động vốn từ nhiều nguồn, bao gồm cả quốc tế.

Cần thiết lập các thiết chế tài chính hiện đại

Một điểm nhấn quan trọng khác là yêu cầu xây dựng bộ máy quản trị tài chính hiện đại.

Theo TS Huỳnh Thanh Điền, TP.HCM cần:

• Thành lập cơ quan quản lý tài chính đô thị
• Xây dựng quỹ đầu tư phát triển
• Thành lập đơn vị quản lý tài sản công chuyên nghiệp
• Ứng dụng công nghệ và dữ liệu trong quản trị

Những thiết chế này sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều phối nguồn lực và đảm bảo tính minh bạch.

“Nút thắt” lớn nhất: Thiếu cơ chế tài chính vượt trội

Nguyễn Kỳ Phùng nhấn mạnh rằng tài chính chính là “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay.

Ông cho rằng:

• Nếu không có nguồn lực tài chính mạnh, mọi cơ chế khác sẽ khó triển khai
• TP.HCM muốn cạnh tranh quốc tế cần công cụ tài chính linh hoạt
• Luật Đô thị đặc biệt phải đặt trọng tâm vào tài chính

Đây được xem là yếu tố quyết định để TP.HCM chuyển mình thành đô thị đặc biệt đúng nghĩa.

Tác động đến thị trường bất động sản và đầu tư

Việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt nếu được thông qua sẽ tạo ra những tác động lớn:

Đối với bất động sản

• Gia tăng giá trị đất tại các khu vực trung tâm
• Thúc đẩy phát triển các dự án quy mô lớn
• Tăng tính minh bạch và ổn định thị trường

Đối với nhà đầu tư

• Mở ra nhiều cơ hội đầu tư mới
• Thu hút dòng vốn quốc tế
• Tăng khả năng sinh lời dài hạn

Việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là bước đi chiến lược để thành phố bứt phá trong giai đoạn mới.

Nếu được triển khai hiệu quả, đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp TP.HCM:

• Khẳng định vị thế trung tâm kinh tế khu vực
• Thu hút dòng vốn toàn cầu
• Trở thành đô thị cạnh tranh quốc tế

Đồng thời, tạo ra động lực tăng trưởng lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế Việt Nam trong những năm tới.