Người Mỹ ngày càng chật vật trả nợ nhà, nợ xe: Tín hiệu cảnh báo mới cho nền kinh tế Mỹ

Nền kinh tế Mỹ vẫn đang duy trì đà tăng trưởng, thị trường chứng khoán hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo và tỷ lệ thất nghiệp chưa tăng mạnh. Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực đó đang xuất hiện một tín hiệu đáng chú ý: ngày càng nhiều người Mỹ gặp khó khăn trong việc thanh toán các khoản vay mua nhà và ô tô.

Báo cáo mới nhất về Nợ và Tín dụng Hộ gia đình của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York cho thấy tỷ lệ người vay chậm thanh toán các khoản nợ quan trọng đang tăng lên. Đáng chú ý, một số chỉ số đã đạt mức cao nhất trong nhiều năm, cho thấy áp lực tài chính đang tập trung ngày càng lớn vào một bộ phận hộ gia đình.

Tỷ lệ chậm trả nợ thế chấp cao nhất trong hơn một thập kỷ

Theo dữ liệu mới được Fed New York công bố, trong quý II, tỷ lệ người Mỹ chậm thanh toán khoản vay thế chấp ít nhất 30 ngày đã lên mức cao hơn bất kỳ quý nào kể từ năm 2015.

Đây là một chỉ báo đáng quan tâm bởi khoản vay mua nhà thường là nghĩa vụ tài chính lớn nhất của nhiều hộ gia đình Mỹ. Khi người vay bắt đầu chậm thanh toán khoản thế chấp, điều đó có thể phản ánh tình trạng ngân sách gia đình đang chịu áp lực đáng kể.

Đáng chú ý hơn, tình trạng khó khăn không chỉ xuất hiện ở thị trường nhà ở.

Trong cùng quý, tỷ lệ người vay ô tô rơi vào tình trạng chậm trả nghiêm trọng, được xác định là quá hạn từ 90 ngày trở lên, cũng lên mức cao nhất kể từ năm 2010.

Điều này khiến thị trường tín dụng tiêu dùng trở thành một trong những khu vực cần được theo dõi sát trong thời gian tới.

Nợ vay mua ô tô trở thành tín hiệu cảnh báo

Các chuyên gia tài chính tiêu dùng cho rằng sự gia tăng nợ quá hạn đối với khoản vay mua ô tô đặc biệt đáng chú ý.

Matt Schulz, nhà phân tích tài chính tiêu dùng tại LendingTree, nhận định nhiều người Mỹ thường cố gắng duy trì khoản thanh toán xe hơi ngay cả khi tài chính gặp khó khăn.

Lý do khá đơn giản: đối với hàng triệu người, ô tô không chỉ là tài sản tiêu dùng mà còn là phương tiện thiết yếu để đi làm, đưa đón con cái và duy trì cuộc sống hàng ngày.

Do đó, khi một người bắt đầu không thể trả khoản vay mua xe đúng hạn, mức độ khó khăn tài chính có thể đã tương đối nghiêm trọng.

Áp lực còn có thể gia tăng khi giá nhiên liệu tăng. Chi phí sở hữu ô tô không chỉ bao gồm tiền trả khoản vay mà còn có xăng, bảo hiểm, bảo dưỡng và sửa chữa.

Nếu thu nhập không tăng tương ứng với các chi phí này, ngân sách của những hộ gia đình có thu nhập thấp và trung bình sẽ ngày càng bị thu hẹp.

Nền kinh tế Mỹ đang thể hiện rõ hình chữ K

Điểm đáng chú ý trong báo cáo của Fed New York là nền kinh tế Mỹ không diễn biến theo một hướng giống nhau đối với tất cả người dân.

Các nhà nghiên cứu mô tả nền kinh tế hiện nay vẫn mang đặc điểm của một nền kinh tế hình chữ K. Trong mô hình này, một bộ phận người dân và doanh nghiệp tiếp tục tăng trưởng mạnh, trong khi một bộ phận khác lại chịu áp lực ngày càng lớn.

Những người có thu nhập cao, sở hữu tài sản và hưởng lợi từ thị trường chứng khoán có thể cảm nhận nền kinh tế theo cách tương đối tích cực.

Trong khi đó, các hộ gia đình sống phụ thuộc chủ yếu vào tiền lương hàng tháng lại dễ bị tổn thương trước những cú sốc nhỏ.

Chỉ cần một khoản chi phí bất ngờ, một hóa đơn y tế, một thời gian thất nghiệp ngắn hoặc giá xăng tăng mạnh cũng có thể khiến ngân sách gia đình mất cân đối.

Matt Schulz cho rằng có rất nhiều người Mỹ vẫn đang sống khá thoải mái vì có việc làm ổn định và cảm thấy hài lòng với tình hình tài chính. Tuy nhiên, đồng thời cũng có một bộ phận đáng kể đang thực sự lo lắng vì giá cả cao và thị trường việc làm trở nên khó khăn hơn.

Lạm phát kéo dài tiếp tục tạo áp lực lên hộ gia đình

Một trong những nguyên nhân quan trọng nằm phía sau áp lực nợ là chi phí sinh hoạt.

Mặc dù tốc độ lạm phát đã giảm đáng kể so với giai đoạn đỉnh điểm, người tiêu dùng vẫn phải đối mặt với mặt bằng giá cao hơn nhiều so với trước đây.

Điều này có nghĩa là việc lạm phát giảm không đồng nghĩa với việc giá hàng hóa và dịch vụ quay trở lại mức cũ.

Sau nhiều năm giá cả tăng nhanh hơn bình thường, những hộ gia đình có thu nhập thấp có ít dư địa tài chính hơn để hấp thụ các khoản chi phí phát sinh.

Trong bối cảnh đó, các khoản thanh toán cố định như thế chấp, vay mua xe, thẻ tín dụng và các khoản vay cá nhân có thể trở thành gánh nặng lớn hơn.

Nếu giá nhiên liệu tiếp tục tăng do những căng thẳng địa chính trị, áp lực này có thể lan rộng hơn thông qua chi phí vận chuyển và giá hàng hóa.

Tổng nợ hộ gia đình Mỹ vẫn ở mức khổng lồ

Báo cáo của Fed New York cho thấy tổng dư nợ hộ gia đình Mỹ trong quý II giảm nhẹ khoảng 13 tỷ USD, tương đương 0,1%, xuống khoảng 18,8 nghìn tỷ USD.

Thoạt nhìn, việc tổng dư nợ giảm có thể được xem là một tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng con số này bị ảnh hưởng bởi một yếu tố kỹ thuật liên quan đến việc ghi nhận các khoản vay thế chấp.

Cụ thể, dư nợ thế chấp giảm khoảng 74 tỷ USD trong quý do xảy ra “khoảng cách chuyển giao đơn vị quản lý khoản vay”.

Đây là tình huống xảy ra khi khoản vay thế chấp được chuyển từ một đơn vị quản lý khoản vay sang đơn vị khác nhưng dữ liệu tín dụng chưa được cập nhật kịp thời.

Theo Fed New York, sự sụt giảm này nhiều khả năng chỉ mang tính tạm thời và có thể được đảo ngược trong quý tiếp theo.

Nếu loại bỏ ảnh hưởng từ khoảng trống dữ liệu nói trên, dư nợ thế chấp thực tế gần như không thay đổi. Khi đó, tổng dư nợ hộ gia đình có thể tăng thêm khoảng 61 tỷ USD, tương đương 0,3%.

Hầu hết các loại nợ khác đều tăng

Ngoại trừ khoản vay thế chấp bị ảnh hưởng bởi vấn đề ghi nhận dữ liệu, nhiều loại tín dụng quan trọng khác tiếp tục tăng.

Các khoản vay liên quan đến vốn chủ sở hữu nhà, tín dụng sinh viên, vay mua ô tô, thẻ tín dụng và các khoản vay cá nhân đều ghi nhận mức dư nợ cao hơn.

Đáng chú ý, trong quý II, người Mỹ ghi nhận kỷ lục mới với khoảng 211 tỷ USD khoản vay mua ô tô xuất hiện trên báo cáo tín dụng.

Một phần nguyên nhân có thể liên quan đến yếu tố mùa vụ. Vào mùa hoàn thuế, người tiêu dùng thường có xu hướng tăng chi tiêu và một bộ phận sử dụng khoản tiền nhận được để mua ô tô.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ giá xe hiện nay cũng cao hơn đáng kể so với nhiều năm trước.

Do dữ liệu dư nợ không được điều chỉnh theo lạm phát, việc tổng số nợ đạt kỷ lục không nhất thiết đồng nghĩa với việc người Mỹ đang vay quá mức so với thu nhập thực tế. Dân số tăng, quy mô nền kinh tế mở rộng và hoạt động tiêu dùng phát triển cũng là những yếu tố khiến tổng dư nợ tăng theo thời gian.

Tuy nhiên, khi đặt con số này cạnh tỷ lệ nợ quá hạn đang gia tăng, bức tranh trở nên đáng chú ý hơn.

Đây chưa phải là một cuộc khủng hoảng tài chính mới

Dù các chỉ số nợ quá hạn đang phát đi tín hiệu cảnh báo, các nhà nghiên cứu Fed New York không cho rằng nền kinh tế Mỹ đang rơi vào tình trạng tương tự cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Tỷ lệ nợ quá hạn nhìn chung cao hơn so với trước đại dịch nhưng vẫn tương đối ổn định. Mức độ căng thẳng cũng chưa đạt đến những mức từng được ghi nhận trong thời kỳ khủng hoảng tài chính và những năm ngay sau đó.

Điều này rất quan trọng.

Nói cách khác, dữ liệu hiện tại phản ánh sự phân hóa tài chính trong nền kinh tế nhiều hơn là một cuộc khủng hoảng tín dụng trên diện rộng.

Một bộ phận hộ gia đình vẫn có khả năng chi tiêu, tích lũy tài sản và hưởng lợi từ thị trường chứng khoán. Ngược lại, những người có thu nhập thấp, ít tiền tiết kiệm và phải phụ thuộc vào tín dụng để trang trải cuộc sống đang chịu áp lực lớn hơn.

Điều gì có thể xảy ra nếu nợ quá hạn tiếp tục tăng?

Nếu tỷ lệ chậm trả các khoản vay tiếp tục tăng trong những quý tới, tác động đầu tiên có thể xuất hiện trên thị trường tín dụng tiêu dùng.

Các ngân hàng và tổ chức cho vay có thể trở nên thận trọng hơn, yêu cầu tiêu chuẩn tín dụng cao hơn hoặc tăng chi phí vay đối với nhóm khách hàng rủi ro.

Điều này có thể khiến những người có điểm tín dụng thấp gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận các khoản vay mới.

Ở chiều ngược lại, nếu thị trường lao động suy yếu mạnh, vấn đề có thể trở nên nghiêm trọng hơn. Thu nhập giảm hoặc mất việc có thể khiến nhiều hộ gia đình đồng thời gặp khó khăn với tiền thuê nhà, thế chấp, khoản vay ô tô và thẻ tín dụng.

Khi đó, tỷ lệ nợ quá hạn có thể tăng nhanh hơn.

Tín hiệu cần theo dõi trong những quý tới

Dữ liệu mới nhất của Fed New York không cho thấy người tiêu dùng Mỹ nói chung đang mất khả năng kiểm soát nợ. Tuy nhiên, nó cho thấy một thực tế ngày càng rõ: sức khỏe tài chính của các hộ gia đình Mỹ đang phân hóa mạnh.

Tỷ lệ chậm trả thế chấp tăng, nợ vay mua ô tô quá hạn nghiêm trọng tăng và tổng dư nợ tiêu dùng vẫn ở mức rất lớn. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt cao và những bất ổn trên thị trường lao động tiếp tục tạo sức ép đối với các hộ gia đình có ít tiền tiết kiệm.

Trong thời gian tới, thị trường lao động sẽ là một trong những biến số quan trọng nhất.

Nếu việc làm tiếp tục ổn định và thu nhập tăng, người tiêu dùng có thể hấp thụ tốt hơn gánh nặng nợ hiện tại. Ngược lại, nếu thất nghiệp tăng đáng kể, tỷ lệ nợ quá hạn có thể trở thành một vấn đề lớn hơn đối với hệ thống tín dụng.

Vì vậy, điều đáng quan tâm không chỉ là tổng số nợ của người Mỹ đang ở mức bao nhiêu, mà còn là ai đang gánh khoản nợ đó, họ có bao nhiêu thu nhập để trả nợ và khả năng chống chịu của họ trước một cú sốc kinh tế là bao nhiêu.

Đây cũng chính là lý do những dữ liệu mới nhất của Fed New York đang được giới kinh tế và thị trường tài chính theo dõi sát.