Phó Thủ tướng yêu cầu điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia theo tư duy dài hạn, đồng bộ và bền vững

Điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất: yêu cầu tư duy chiến lược dài hạn

Sáng 22/5, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã chủ trì cuộc họp quan trọng về việc điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đồng thời triển khai sơ kết thực hiện Nghị quyết 18-NQ/TW và định hướng sửa đổi Luật Đất đai.

Tại cuộc họp, lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu then chốt: việc điều chỉnh quy hoạch phải có tư duy dài hạn, đảm bảo đồng bộ với hệ thống quy hoạch quốc gia, quy hoạch ngành và quy hoạch địa phương, tránh chồng chéo và thiếu tính liên kết.

Mục tiêu lớn nhất là mở rộng không gian phát triển cho công nghiệp, đô thị, hạ tầng, nhưng vẫn phải giữ vững các trụ cột quan trọng như an ninh lương thực, an ninh môi trường và quốc phòng – an ninh.

Quy hoạch đất đai trong bối cảnh mới: áp lực và yêu cầu điều chỉnh

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sau gần 5 năm thực hiện theo Nghị quyết số 39/2021/QH15, nhiều yếu tố kinh tế – xã hội đã thay đổi mạnh mẽ.

Đặc biệt, mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn tới kéo theo nhu cầu sử dụng đất tăng ở nhiều lĩnh vực như:

• Công nghiệp chế biến và sản xuất
• Phát triển đô thị và hạ tầng giao thông
• Logistics và dịch vụ
• Hạ tầng năng lượng và chuyển đổi số

Cùng với đó, các địa phương trên cả nước đã điều chỉnh quy hoạch tỉnh và quy hoạch ngành, dẫn đến nhu cầu cập nhật lại phân bổ quỹ đất quốc gia để đảm bảo tính thống nhất.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết phương án điều chỉnh lần này được xây dựng trên cơ sở tổng hợp nhu cầu từ 34 tỉnh, thành phố, cùng định hướng phát triển kinh tế – xã hội theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng.

Tranh luận trọng tâm: đất lúa, đất rừng và an ninh quốc gia

Tại cuộc họp, nhiều ý kiến tập trung vào việc rà soát các nhóm đất quan trọng như:

• Đất trồng lúa
• Đất rừng phòng hộ
• Đất rừng đặc dụng
• Đất quốc phòng, an ninh

Các bộ, ngành thống nhất quan điểm: quy hoạch phải vừa đảm bảo phát triển kinh tế, vừa tránh lãng phí tài nguyên đất đai và hạn chế tình trạng quy hoạch “treo”.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương nhấn mạnh cần đánh giá khoa học, khách quan đối với đất lúa, đặc biệt là tại Đồng bằng sông Cửu Long – khu vực giữ vai trò chiến lược trong an ninh lương thực và xuất khẩu gạo.

Tuy nhiên, đối với những vùng canh tác kém hiệu quả, cần có cơ chế linh hoạt để chuyển đổi mục đích sử dụng đất, giúp nâng cao giá trị kinh tế và hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Quan điểm chỉ đạo của Phó Thủ tướng: không phát triển manh mún

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh các nguyên tắc xuyên suốt trong điều chỉnh quy hoạch:

• Phải tạo đột phá cho phát triển nhanh và bền vững
• Gắn phát triển với độc lập, tự chủ kinh tế
• Bảo đảm an ninh lương thực, an ninh nguồn nước và môi trường
• Duy trì ổn định xã hội và quốc phòng – an ninh

Đặc biệt, quy hoạch sử dụng đất phải có tầm nhìn dài hạn, không chỉ phục vụ nhu cầu ngắn hạn mà còn tạo nền tảng cho các giai đoạn phát triển tiếp theo.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc xây dựng quy hoạch phải dựa trên đánh giá toàn diện về:

• Hiện trạng sử dụng đất
• Nhu cầu phát triển tương lai
• Tác động biến đổi khí hậu
• Đô thị hóa và công nghiệp hóa
• Biến động kinh tế – xã hội toàn cầu

Ông cũng yêu cầu tuyệt đối tránh tình trạng điều chỉnh tùy tiện, chia cắt không gian phát triển hoặc quy hoạch manh mún thiếu tầm nhìn chiến lược.

Yêu cầu đồng bộ hệ thống quy hoạch quốc gia

Một trong những nội dung quan trọng được nhấn mạnh là tính liên thông giữa các cấp quy hoạch.

Theo đó, Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 phải đảm bảo thống nhất với:

• Quy hoạch tổng thể quốc gia
• Quy hoạch vùng kinh tế
• Quy hoạch tỉnh
• Quy hoạch ngành
• Chiến lược phát triển kinh tế – xã hội

Điều này nhằm tránh tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn hoặc phân bổ nguồn lực đất đai thiếu hiệu quả giữa các địa phương.

Cơ chế giám sát và yêu cầu minh bạch

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ trong quá trình thực hiện quy hoạch, nhằm:

• Ngăn ngừa sai phạm trong quản lý đất đai
• Đảm bảo sử dụng đất đúng mục đích
• Tăng tính minh bạch trong phân bổ nguồn lực

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần báo cáo rõ kết quả thực hiện các chỉ tiêu đất đai giai đoạn 2021–2025, bao gồm:

• Chỉ tiêu đã đạt
• Chỉ tiêu chưa đạt
• Nguyên nhân cụ thể

Đồng thời, làm rõ phương án điều chỉnh tăng – giảm 6 nhóm chỉ tiêu sử dụng đất giai đoạn 2026–2030.

Hướng hoàn thiện: đảm bảo khả thi và phù hợp thực tiễn

Tiếp thu chỉ đạo, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh quy hoạch.

Mục tiêu là đảm bảo:

• Tính khả thi trong triển khai
• Phù hợp thực tiễn phát triển
• Đồng bộ với chiến lược phát triển quốc gia
• Đáp ứng yêu cầu tăng trưởng bền vững

Việc điều chỉnh Quy hoạch sử dụng đất quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 không chỉ mang tính kỹ thuật phân bổ quỹ đất, mà còn là bài toán chiến lược về phát triển quốc gia trong dài hạn. Quan điểm xuyên suốt của Chính phủ là đảm bảo cân bằng giữa phát triển kinh tế và an ninh quốc gia, hướng tới mô hình phát triển bền vững, hiện đại và đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.