Metro Hà Đông – Xuân Mai: Cú hích hạ tầng hơn 45.600 tỷ đồng mở rộng không gian đô thị phía Tây Nam Hà Nội

Trong bối cảnh Hà Nội tiếp tục đẩy mạnh phát triển hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn, đề xuất kéo dài tuyến đường sắt đô thị số 2A từ Hà Đông đến Xuân Mai đang nhận được nhiều sự quan tâm. Dự án không chỉ mang ý nghĩa về giao thông mà còn mở ra dư địa lớn cho phát triển đô thị theo mô hình TOD dọc hành lang Quốc lộ 6.

Theo báo cáo mới nhất của Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội (MRB Hà Nội), tuyến metro kéo dài được định hướng trở thành động lực phát triển kinh tế – xã hội, thúc đẩy thương mại, dịch vụ và thị trường bất động sản khu vực phía Tây Nam Thủ đô trong giai đoạn tới.

Tuyến metro Hà Đông – Xuân Mai dài 20km, kết nối đô thị vệ tinh phía Tây

Theo phương án đang được nghiên cứu, tuyến metro 2A kéo dài từ Hà Đông đến Xuân Mai có chiều dài khoảng 20km với tổng cộng 12 nhà ga. Khi hoàn thành, toàn tuyến Cát Linh – Hà Đông – Xuân Mai sẽ đạt khoảng 33km và có 24 ga.

Dự kiến thời gian di chuyển toàn tuyến chỉ khoảng 46 phút, giúp rút ngắn đáng kể thời gian kết nối giữa khu vực trung tâm Hà Nội với đô thị vệ tinh Xuân Mai.

Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược mở rộng không gian đô thị của Hà Nội, giảm áp lực dân cư khu vực nội đô đồng thời thúc đẩy phát triển các đô thị vệ tinh theo quy hoạch chung của Thủ đô.

Đặc biệt, tuyến metro mới sẽ chạy dọc hành lang Quốc lộ 6 – một trong những trục giao thông huyết mạch kết nối Hà Nội với khu vực phía Tây và Tây Bắc.

Phương án 2 được đề xuất lựa chọn nhờ tối ưu chi phí và quỹ đất TOD

Qua quá trình nghiên cứu, đơn vị tư vấn đã đưa ra 3 phương án hướng tuyến khác nhau. Trong đó, phương án 2 hiện được đánh giá cao nhất và được kiến nghị lựa chọn.

Theo MRB Hà Nội, phương án này bám theo trục Quốc lộ 6 ở các đoạn đầu và cuối tuyến. Riêng đoạn giữa được điều chỉnh đi qua phía Nam Khu công nghiệp Phú Nghĩa nhằm mở rộng quỹ đất phát triển đô thị theo mô hình TOD quy mô lớn.

TOD (Transit Oriented Development) là mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng, trong đó các khu dân cư, thương mại, văn phòng và dịch vụ được quy hoạch tập trung quanh các nhà ga metro nhằm tăng hiệu quả sử dụng đất và giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Đánh giá sơ bộ cho thấy phương án 2 có khoảng 450ha đất tiềm năng để phát triển TOD xung quanh 6 nhà ga trọng điểm.

Đây là lợi thế rất lớn bởi quỹ đất phía Tây Nam Hà Nội hiện vẫn còn nhiều dư địa phát triển, phù hợp để hình thành các khu đô thị mới hiện đại, đồng bộ về hạ tầng.

Khu vực ga S5 và S6 có thể trở thành trung tâm đô thị mới

Một trong những điểm đáng chú ý của dự án là định hướng phát triển các tổ hợp đô thị tích hợp quanh ga S5 và S6.

Theo đề xuất, khu vực này có thể hình thành các đại đô thị đa chức năng bao gồm:

• Văn phòng
• Trung tâm thương mại
• Khách sạn
• Căn hộ cao tầng
• Công viên cây xanh
• Hệ thống tiện ích đồng bộ

Đặc biệt, ga S6 được quy hoạch kết nối trực tiếp với Khu công nghiệp Phú Nghĩa giai đoạn 2. Điều này tạo lợi thế lớn trong thu hút các ngành công nghệ cao, nghiên cứu – phát triển (R&D) và sản xuất hiện đại.

Giới chuyên gia đánh giá, khi hạ tầng metro hình thành, khu vực Chương Mỹ, Phú Nghĩa và Xuân Mai có thể bước vào chu kỳ phát triển mới tương tự nhiều khu vực từng hưởng lợi từ các tuyến metro tại các thành phố lớn trên thế giới.

Tổng vốn đầu tư khoảng 45.600 tỷ đồng

Theo tính toán sơ bộ, phương án 2 có tổng mức đầu tư khoảng 45.600 tỷ đồng, thấp hơn so với hai phương án còn lại.

Ngoài lợi thế về chi phí, phương án này còn được đánh giá cân bằng giữa:

• Khả năng khai thác hành khách trong giai đoạn đầu
• Tiềm năng phát triển đô thị dài hạn
• Khả năng mở rộng không gian kinh tế phía Tây Nam Hà Nội

Đối với khu depot, đơn vị tư vấn đề xuất bố trí tại khu vực Xuân Mai Tây thay vì Phú Nghĩa.

Phương án này được nhận định thuận lợi hơn trong việc tổ chức vận hành tàu hai chiều, đồng thời tăng tính linh hoạt và khả năng dự phòng khai thác trong tương lai.

Nhiều sở ngành đồng thuận với phương án metro gắn TOD

Theo MRB Hà Nội, nhiều đơn vị liên quan như Sở Xây dựng cùng chính quyền các khu vực Phú Nghĩa, Chương Mỹ và Xuân Mai cơ bản thống nhất với phương án 2.

Các ý kiến đều cho rằng việc phát triển metro gắn với mô hình TOD sẽ tạo ra nhiều tác động tích cực như:

• Thúc đẩy thương mại và dịch vụ
• Tăng nguồn cung nhà ở xã hội
• Hình thành các khu đô thị vệ tinh hiện đại
• Giảm áp lực giao thông khu vực nội đô
• Gia tăng giá trị bất động sản dọc tuyến

Đặc biệt, tuyến metro mới còn được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng cho hành lang Quốc lộ 6 – khu vực đang được Hà Nội ưu tiên đầu tư mạnh về hạ tầng giao thông trong giai đoạn tới.

Dự kiến khởi công cuối năm 2026, vận hành năm 2030

Theo kế hoạch sơ bộ, dự án metro Hà Đông – Xuân Mai dự kiến được trình phê duyệt trong năm 2026.

Nếu tiến độ thuận lợi, công trình có thể khởi công vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027 và hoàn thành đưa vào vận hành trong năm 2030.

Khi tuyến metro này đi vào khai thác, không chỉ giao thông công cộng được cải thiện mà diện mạo đô thị khu vực phía Tây Nam Hà Nội cũng được kỳ vọng thay đổi mạnh mẽ.

Nhiều chuyên gia nhận định đây sẽ là một trong những dự án hạ tầng có tác động lớn tới thị trường bất động sản vùng ven Hà Nội trong thập kỷ tới.

Cơ hội nào cho thị trường bất động sản phía Tây Nam Hà Nội?

Sự xuất hiện của metro thường kéo theo làn sóng tăng trưởng về giá trị bất động sản, đặc biệt tại các khu vực quanh nhà ga.

Với tuyến Hà Đông – Xuân Mai, các khu vực được hưởng lợi rõ nét gồm:

• Chương Mỹ
• Phú Nghĩa
• Xuân Mai
• Các khu vực dọc Quốc lộ 6

Trong dài hạn, mô hình TOD có thể giúp hình thành các cực tăng trưởng mới, thúc đẩy nhu cầu nhà ở, thương mại và dịch vụ.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng khuyến nghị nhà đầu tư cần theo dõi sát tiến độ triển khai thực tế, quy hoạch chi tiết và pháp lý dự án trước khi xuống tiền.