Đề xuất sửa Luật Đất đai: Phân quyền cấp sổ đỏ và chỉnh lý biến động để giảm áp lực cho cấp xã

Trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều địa phương phản ánh những bất cập liên quan đến thủ tục đăng ký đất đai, đặc biệt là việc chỉnh lý biến động và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).

Theo phản ánh của ông Nguyễn Văn Khánh, trước đây toàn huyện chỉ có một chi nhánh đăng ký đất đai thực hiện các thủ tục liên quan. Tuy nhiên, sau khi phân cấp và tiếp nhận hồ sơ tại cấp xã, quá trình xử lý phát sinh thêm nhiều khâu trung gian khiến thời gian giải quyết kéo dài.

Nhiều hồ sơ phải chuyển đi chuyển lại giữa xã và chi nhánh đăng ký đất đai để thực hiện sao lục, xác minh hoặc đề nghị xử lý chuyên môn. Điều này không chỉ gây chậm tiến độ mà còn tạo áp lực lớn lên chính quyền cấp xã – nơi trực tiếp tiếp xúc với người dân nhưng lại không có đầy đủ thẩm quyền xử lý các thủ tục đăng ký biến động đất đai.

Trong bối cảnh nhu cầu giao dịch bất động sản, chuyển nhượng, tách thửa, thừa kế hay đăng ký biến động ngày càng tăng, câu chuyện cải cách thủ tục hành chính đất đai tiếp tục trở thành vấn đề được dư luận quan tâm.

Đề xuất sửa Điều 136 Luật Đất đai để tránh chồng chéo trách nhiệm

Trước thực trạng trên, ông Khánh đã đề xuất sửa đổi khoản 1 và tên khoản 2 Điều 136 của Luật Đất đai theo hướng:

Cơ quan nào cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì cơ quan đó sẽ thực hiện việc chỉnh lý biến động trên giấy chứng nhận.

Theo đề xuất này, việc phân quyền sẽ rõ ràng hơn, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý.

Đồng thời, cách làm này được kỳ vọng sẽ:

• Giảm thời gian luân chuyển hồ sơ;
• Hạn chế phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết;
• Giảm tải áp lực cho tổ chức đăng ký đất đai;
• Giúp người dân thuận lợi hơn khi thực hiện thủ tục biến động đất đai.

Đây cũng là mong muốn chung của nhiều địa phương hiện nay khi bộ máy hành chính đang từng bước tinh gọn và phân cấp mạnh hơn cho cơ sở.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường phản hồi ra sao?

Trả lời kiến nghị trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết không tiếp thu đề xuất sửa đổi theo hướng cơ quan cấp Giấy chứng nhận sẽ đồng thời thực hiện toàn bộ việc chỉnh lý biến động.

Theo Bộ, việc xây dựng quy định phải bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành cũng như phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang được triển khai.

Tuy nhiên, Bộ đã nghiên cứu, chỉnh sửa và hoàn thiện lại nội dung khoản 1 Điều 136 nhằm làm rõ hơn thẩm quyền của từng cơ quan trong việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và xử lý đăng ký biến động.

Nội dung sửa đổi đáng chú ý tại Điều 136

Theo nội dung được Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp và chỉnh sửa, thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận được quy định cụ thể như sau:

1. Cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh cấp Giấy chứng nhận cho nhiều nhóm đối tượng

Cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp tỉnh sẽ thực hiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất cho:

• Người sử dụng đất;
• Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất thuộc các nhóm quy định tại khoản 1, 5 và 7 Điều 4 của Luật Đất đai;
• Các trường hợp không thuộc thẩm quyền cấp xã.

Việc giao thẩm quyền cho cấp tỉnh được cho là nhằm bảo đảm tính chuyên môn và thống nhất quản lý đối với các hồ sơ phức tạp hoặc có giá trị lớn.

2. Chủ tịch UBND cấp xã được trao thêm thẩm quyền

Một điểm đáng chú ý là Chủ tịch UBND cấp xã sẽ có quyền cấp Giấy chứng nhận cho nhiều nhóm đối tượng hơn trước.

Cụ thể, cấp xã được cấp Giấy chứng nhận cho:

• Cá nhân;
• Hộ gia đình;
• Cộng đồng dân cư;
• Một số trường hợp được Nhà nước giao đất hoặc cho thuê đất có chính sách miễn tiền sử dụng đất hoặc miễn tiền thuê đất.

Đây được xem là bước đi nhằm tăng cường phân cấp cho cơ sở, giúp người dân tiếp cận thủ tục hành chính nhanh hơn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cấp huyện hoặc cấp tỉnh như trước đây.

3. Đăng ký biến động sẽ do cơ quan có thẩm quyền xác nhận

Theo quy định sửa đổi, các trường hợp đăng ký biến động đất đai sẽ do cơ quan hoặc người có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận thực hiện việc xác nhận trên sổ đỏ đã cấp hoặc cấp mới giấy chứng nhận theo quy định của Chính phủ.

Điều này giúp làm rõ hơn trách nhiệm của từng cơ quan trong quy trình xử lý hồ sơ đất đai.

Vì sao thủ tục đăng ký biến động đất đai thường bị chậm?

Trên thực tế, đăng ký biến động đất đai là một trong những thủ tục phát sinh nhiều hồ sơ nhất hiện nay.

Các trường hợp phổ biến gồm:

• Chuyển nhượng quyền sử dụng đất;
• Tặng cho nhà đất;
• Thừa kế;
• Thay đổi thông tin chủ sử dụng;
• Chuyển mục đích sử dụng đất;
• Tách thửa hoặc hợp thửa.

Tại nhiều địa phương, quá trình xử lý vẫn còn phụ thuộc vào nhiều khâu xác minh, luân chuyển giấy tờ và đối chiếu dữ liệu giữa các cấp quản lý.

Trong khi đó, người dân thường chỉ làm việc trực tiếp với UBND cấp xã nên khi hồ sơ chậm xử lý, áp lực thường dồn lên chính quyền cơ sở dù nơi này chưa có đủ thẩm quyền giải quyết.

Xu hướng phân cấp mạnh hơn trong quản lý đất đai

Việc sửa đổi Điều 136 được xem là một phần trong xu hướng cải cách thủ tục hành chính và phân cấp quản lý đất đai.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản đang cần môi trường pháp lý minh bạch hơn, việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ đất đai được đánh giá là yếu tố rất quan trọng.

Nhiều chuyên gia cho rằng nếu việc phân quyền được thực hiện rõ ràng, đồng bộ và có hệ thống dữ liệu đất đai số hóa hiệu quả, thời gian giải quyết hồ sơ có thể giảm đáng kể.

Đồng thời, điều này cũng giúp hạn chế tình trạng chồng chéo trách nhiệm giữa các cơ quan quản lý.

Cải cách thủ tục đất đai sẽ tác động thế nào đến thị trường bất động sản?

Trong bối cảnh thị trường bất động sản đang cần phục hồi thanh khoản và tăng tính minh bạch, việc cải cách thủ tục hành chính đất đai được xem là yếu tố then chốt.

Nếu quy trình cấp sổ đỏ và chỉnh lý biến động được đơn giản hóa, người dân và doanh nghiệp sẽ tiết kiệm được nhiều thời gian và chi phí hơn trong quá trình giao dịch bất động sản.

Đây cũng là nền tảng quan trọng giúp thị trường vận hành ổn định, minh bạch và hấp dẫn dòng vốn đầu tư trong dài hạn.

Câu hỏi thường gặp về sửa đổi Điều 136 Luật Đất đai