TPHCM muốn giữ chân nhân tài quốc tế: Đô thị tích hợp và TOD trở thành chìa khóa

Trong cuộc cạnh tranh thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao và dòng vốn quốc tế, TPHCM đang đứng trước yêu cầu xây dựng một hệ sinh thái đô thị không chỉ thuận tiện cho công việc mà còn đủ hấp dẫn để chuyên gia nước ngoài đưa gia đình đến sinh sống lâu dài.

Tại phiên thảo luận về phát triển đô thị, các chuyên gia cho rằng đô thị tích hợp, hạ tầng giao thông công cộng theo định hướng TOD, thủ tục hành chính thuận lợi và chính sách ổn định sẽ là những yếu tố quan trọng giúp TPHCM nâng cao sức cạnh tranh trong giai đoạn phát triển mới.

Theo các chuyên gia, một thành phố muốn thu hút nhân tài quốc tế không thể chỉ cung cấp việc làm và mức thu nhập hấp dẫn. Người lao động chất lượng cao ngày càng quan tâm đến nơi ở, trường học của con, dịch vụ y tế, giao thông, không gian xanh, tiện ích và chất lượng sống của cả gia đình.

Nhân lực chất lượng cao cần một hệ sinh thái sống hoàn chỉnh

Phát biểu tại phiên thảo luận, ông Angus Liew, Chủ tịch Gamuda Land Việt Nam, cho rằng nhân lực chất lượng cao hiện không chỉ quan tâm đến nơi làm việc hay căn nhà mà còn chú trọng toàn bộ môi trường sống xung quanh.

Các yếu tố như giao thông, hạ tầng, giáo dục và y tế có thể tác động trực tiếp đến quyết định một chuyên gia quốc tế lựa chọn sinh sống và làm việc lâu dài tại một thành phố.

Theo ông, mô hình đô thị tích hợp có thể là một giải pháp quan trọng để đáp ứng nhu cầu này.

Thay vì phát triển nhà ở tách biệt với trường học, bệnh viện, trung tâm thương mại, khu vui chơi hay không gian xanh, mô hình đô thị tích hợp hướng đến việc tập trung nhiều chức năng trong cùng một hệ sinh thái.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với nhóm chuyên gia quốc tế.

Một chuyên gia có thể được doanh nghiệp tuyển dụng nhờ cơ hội nghề nghiệp, nhưng quyết định đưa gia đình đến sống lâu dài lại phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác. Con cái có trường học phù hợp hay không, người thân có tiếp cận được dịch vụ y tế chất lượng hay không, khoảng cách từ nhà đến nơi làm việc bao xa và cộng đồng cư dân có thuận tiện cho việc hòa nhập hay không đều có thể trở thành những yếu tố quyết định.

Trong bối cảnh dân số đang có xu hướng già hóa, ông Angus Liew cũng cho rằng các tiện ích chăm sóc người cao tuổi cần được tính đến trong quá trình phát triển đô thị.

Điều đó cho thấy nhu cầu của nhân lực chất lượng cao không còn dừng lại ở một căn hộ có chất lượng tốt mà mở rộng thành một hệ sinh thái sống phù hợp cho nhiều thế hệ.

“All-in-one” có thể trở thành xu hướng mới của đô thị TPHCM

Các chuyên gia tại tọa đàm cùng cho rằng việc thu hút và giữ chân nhân tài cần được tiếp cận theo hướng “all-in-one”, tức tích hợp nhiều nhu cầu trong cùng một hệ sinh thái.

Một đô thị có khả năng cạnh tranh nhân lực quốc tế không chỉ cần có văn phòng, khu công nghiệp hoặc trung tâm công nghệ mà còn cần bảo đảm chất lượng sống.

Hệ sinh thái đó có thể bao gồm:

• Nhà ở chất lượng phù hợp với chuyên gia.
• Hệ thống giáo dục, đặc biệt là trường học đáp ứng nhu cầu gia đình quốc tế.
• Dịch vụ y tế.
• Giao thông thuận tiện.
• Không gian xanh và thể thao.
• Trung tâm thương mại, dịch vụ.
• Không gian văn hóa và cộng đồng.
• Các dịch vụ hỗ trợ người cao tuổi.
• Khả năng kết nối nhanh với các khu vực việc làm.

Đây là sự thay đổi đáng chú ý trong tư duy phát triển đô thị.

Nếu trước đây nhà ở có thể được xem là một sản phẩm riêng lẻ, thì trong mô hình mới, nhà ở trở thành một thành phần trong hệ sinh thái đô thị.

Điều này cũng tạo ra những yêu cầu mới đối với các doanh nghiệp bất động sản. Chủ đầu tư không chỉ cạnh tranh bằng diện tích căn hộ hay thiết kế mà còn phải chứng minh khả năng cung cấp một môi trường sống thuận tiện, an toàn và có tính kết nối cao.

Norton Park được định hướng theo mô hình đô thị tích hợp

Một ví dụ được đưa ra tại phiên thảo luận là Norton Park, dự án do Gamuda Land phát triển.

Dự án được giới thiệu theo định hướng “all-in-one”, hướng tới việc tích hợp không gian sống với hệ thống tiện ích và môi trường cộng đồng.

Mô hình này phản ánh xu hướng phát triển bất động sản đang ngày càng chú trọng tới chất lượng sống thay vì chỉ tập trung vào số lượng căn hộ.

Đặc biệt, tại những khu vực có nhiều doanh nghiệp FDI và chuyên gia nước ngoài, các dự án tích hợp có thể đáp ứng đồng thời nhu cầu nhà ở, mua sắm, giải trí, giáo dục và kết nối giao thông.

Từ góc độ quy hoạch, đây cũng là mô hình có thể giúp giảm nhu cầu di chuyển quá xa giữa nơi ở, nơi làm việc và các dịch vụ thiết yếu.

Khi các khu đô thị được quy hoạch đồng bộ với giao thông công cộng, hiệu quả sử dụng hạ tầng có thể được cải thiện, đồng thời giảm áp lực giao thông trên các tuyến đường hiện hữu.

Thủ tục hành chính vẫn là một rào cản với chuyên gia quốc tế

Bên cạnh chất lượng đô thị, một vấn đề khác được các chuyên gia chỉ ra là thủ tục hành chính đối với lao động nước ngoài.

Theo các diễn giả, thời gian cấp giấy phép lao động theo quy định có thể khoảng 10-20 ngày. Tuy nhiên, trong thực tế, quá trình tuyển dụng và hoàn tất thủ tục đối với một số vị trí quản lý cấp cao, chẳng hạn tổng giám đốc, có thể kéo dài từ 6 tháng đến một năm.

Nếu thời gian hoàn tất thủ tục quá dài, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn trong việc đưa chuyên gia vào làm việc đúng kế hoạch.

Đối với những ngành có tốc độ thay đổi nhanh như công nghệ, AI, bán dẫn hay sản xuất công nghệ cao, việc chậm đưa nhân sự chủ chốt vào vị trí có thể ảnh hưởng tới tiến độ triển khai dự án.

Vì vậy, các chuyên gia đề xuất TPHCM tiếp tục số hóa thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và công khai tiến độ giải quyết.

Một hệ thống thủ tục minh bạch và có thể theo dõi trực tuyến sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong kế hoạch tuyển dụng, đồng thời giảm chi phí thời gian cho chuyên gia nước ngoài.

TPHCM được đề xuất xây dựng “thương hiệu thành phố nhân tài”

Một đề xuất đáng chú ý khác là TPHCM cần xây dựng chiến lược “Thương hiệu thành phố nhân tài”, tương tự cách các doanh nghiệp xây dựng thương hiệu nhà tuyển dụng.

Theo cách tiếp cận này, thành phố không chỉ quảng bá về môi trường đầu tư mà còn phải cho nhân lực quốc tế thấy được những giá trị mà họ có thể nhận được khi sống và làm việc tại TPHCM.

Đây có thể là sự kết hợp giữa cơ hội nghề nghiệp, môi trường sống, hệ thống giáo dục, y tế, giao thông, văn hóa và cộng đồng.

Bên cạnh đó, các chuyên gia đề xuất thành phố đẩy mạnh những chương trình hướng về cội nguồn để thu hút lực lượng trí thức kiều bào.

Đây là nhóm nhân lực có một lợi thế đặc biệt: vừa có sự am hiểu văn hóa, ngôn ngữ Việt Nam, vừa tích lũy được kiến thức và kinh nghiệm quốc tế.

Trong các lĩnh vực như AI, bán dẫn, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo, lực lượng này có thể đóng vai trò cầu nối giữa Việt Nam với các trung tâm công nghệ trên thế giới.

TOD có thể mở thêm không gian phát triển đô thị

Về phát triển hạ tầng, ông Angus Liew cho rằng mô hình đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) kết hợp với hợp tác công tư (PPP) có thể giúp TPHCM huy động thêm nguồn lực xã hội.

TOD, hay Transit-Oriented Development, là mô hình phát triển đô thị xoay quanh các đầu mối giao thông công cộng như ga metro, nhà ga đường sắt hoặc các trung tâm trung chuyển.

Thay vì phát triển đô thị một cách dàn trải, mô hình này tập trung mật độ dân cư, thương mại, dịch vụ và các chức năng đô thị quanh những đầu mối giao thông.

Nếu được triển khai đồng bộ, TOD có thể tạo ra một vòng liên kết giữa giao thông – bất động sản – thương mại – dịch vụ – việc làm.

Đối với người dân, khoảng cách từ nhà đến phương tiện công cộng được rút ngắn. Đối với doanh nghiệp, các khu vực quanh đầu mối giao thông có thể trở thành những trung tâm kinh tế mới.

Đối với chính quyền, việc phát triển TOD có thể tạo điều kiện khai thác hiệu quả hơn giá trị đất đai và không gian đô thị gắn với hạ tầng giao thông.

Kinh nghiệm metro Kuala Lumpur và bài toán của TPHCM

Ông Angus Liew dẫn kinh nghiệm của Gamuda trong quá trình tham gia phát triển hệ thống đường sắt đô thị tại Kuala Lumpur, Malaysia.

Theo ông, doanh nghiệp từng tham gia với vai trò đối tác thực hiện dự án, từ khâu thiết kế đến triển khai, với khoảng 100 km metro được hoàn thành trong 6 năm.

Kinh nghiệm này được đưa ra trong bối cảnh TPHCM đặt mục tiêu phát triển khoảng 255 km đường sắt đô thị đến năm 2030.

Theo ông Angus Liew, khả năng đạt mục tiêu sẽ phụ thuộc đáng kể vào sự ổn định của chính sách và khả năng phối hợp giữa các bên.

Ông cho rằng mục tiêu có thể đạt được nếu chính sách được duy trì nhất quán và ổn định trong dài hạn.

Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với các dự án hạ tầng có quy mô lớn và thời gian triển khai kéo dài.

Nhà đầu tư tư nhân cần có khả năng dự đoán được môi trường chính sách trong nhiều năm để đưa ra quyết định đầu tư vốn lớn.

Chính sách ổn định là nền tảng để huy động nguồn lực tư nhân

Theo các chuyên gia, TPHCM cần chuyển dần từ các cơ chế thí điểm sang hệ thống luật và nghị quyết có tính ổn định lâu dài.

Một môi trường pháp lý rõ ràng sẽ giúp doanh nghiệp có cơ sở lập kế hoạch đầu tư, đặc biệt đối với những dự án hạ tầng và đô thị cần thời gian thực hiện nhiều năm.

Việc phân cấp mạnh hơn cho TPHCM thông qua các nghị quyết của HĐND cũng được xem là một yếu tố có thể giúp thành phố chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tế.

Khi địa phương có đủ thẩm quyền và cơ chế phù hợp, quá trình ra quyết định có thể được rút ngắn, đồng thời tạo điều kiện huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân.

Đây là vấn đề quan trọng bởi nhu cầu đầu tư hạ tầng của TPHCM rất lớn, trong khi nguồn lực ngân sách nhà nước có giới hạn.

Hạ tầng mềm quan trọng không kém hạ tầng giao thông

Một điểm đáng chú ý trong các ý kiến tại tọa đàm là khái niệm “hạ tầng mềm”.

Nếu hạ tầng cứng bao gồm đường sá, metro, cảng biển, khu đô thị và các công trình vật chất, thì hạ tầng mềm bao gồm thể chế, chính sách ưu đãi, thủ tục hành chính và chất lượng phục vụ của bộ máy công quyền.

Trong quá trình thu hút đầu tư quốc tế, cả hai loại hạ tầng đều cần được phát triển đồng thời.

Một thành phố có hệ thống giao thông hiện đại nhưng thủ tục đầu tư phức tạp có thể vẫn gặp khó khăn trong thu hút doanh nghiệp.

Ngược lại, một môi trường thủ tục thuận lợi nhưng hạ tầng giao thông chưa đáp ứng nhu cầu cũng khó duy trì sức hấp dẫn lâu dài.

Do đó, hạ tầng cứng và hạ tầng mềm cần được xem là hai phần của cùng một chiến lược phát triển đô thị.

TOD có thể tác động thế nào đến thị trường bất động sản?

Việc phát triển TOD thường tạo ra sự quan tâm lớn đối với bất động sản quanh các ga giao thông công cộng.

Khi một khu vực có ga metro hoặc đầu mối giao thông lớn, khả năng tiếp cận của cư dân đến trung tâm việc làm, thương mại và dịch vụ có thể được cải thiện.

Điều này có thể thúc đẩy nhu cầu đối với nhà ở, văn phòng, bán lẻ và các dịch vụ xung quanh.

Tuy nhiên, không phải mọi khu đất nằm gần ga metro đều tự động tăng giá hoặc trở thành khu vực phát triển mạnh.

Hiệu quả của TOD phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy hoạch, bán kính phục vụ của ga, khả năng kết nối các tuyến, mật độ dân cư, chất lượng hạ tầng và việc hình thành hệ thống tiện ích.

Do đó, người mua hoặc nhà đầu tư bất động sản cần phân biệt giữa quy hoạch TOD đã được xác định rõ và những thông tin quảng cáo chỉ dựa trên kỳ vọng hạ tầng trong tương lai.

TPHCM đứng trước bài toán phát triển đồng bộ

Nhìn tổng thể, các đề xuất tại phiên thảo luận cho thấy bài toán thu hút nhân lực quốc tế của TPHCM không thể giải quyết bằng một chính sách riêng lẻ.

Thành phố cần đồng thời cải thiện nhiều yếu tố: nhà ở, giáo dục, y tế, giao thông, thủ tục hành chính, không gian công cộng, hạ tầng số và môi trường pháp lý.

Trong đó, đô thị tích hợp có thể giúp nâng cao chất lượng sống; TOD có thể tạo ra cấu trúc giao thông – đô thị hiệu quả hơn; còn chính sách ổn định là điều kiện để khu vực tư nhân mạnh dạn đầu tư dài hạn.

Khi ba yếu tố này được kết nối, TPHCM có thể tạo ra một hệ sinh thái thuận lợi hơn cho cả doanh nghiệp lẫn người lao động.

Đây cũng là nền tảng để thành phố nâng cao sức cạnh tranh trong thu hút dòng vốn quốc tế, đặc biệt khi các ngành công nghệ cao và đổi mới sáng tạo ngày càng đóng vai trò quan trọng.

Đô thị đáng sống sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh mới của TPHCM

Cuộc cạnh tranh thu hút nhân tài quốc tế đang ngày càng chuyển từ việc “có việc làm” sang câu hỏi “có một nơi đáng sống hay không”.

Một chuyên gia có thể lựa chọn TPHCM vì cơ hội nghề nghiệp, nhưng để họ ở lại 5-10 năm, thành phố cần cung cấp một môi trường phù hợp cho cả gia đình.

Điều đó đòi hỏi sự kết hợp giữa đô thị tích hợp, giao thông công cộng, nhà ở, giáo dục, y tế, không gian xanh, dịch vụ và cộng đồng.

Cùng với đó, một hệ thống thủ tục minh bạch và chính sách ổn định sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư, còn người lao động quốc tế có thêm lý do để gắn bó lâu dài.

Theo hướng này, TOD không chỉ là câu chuyện xây metro, còn đô thị tích hợp không chỉ là xây thêm nhà ở. Đây là quá trình tái cấu trúc cách thành phố phát triển, kết nối nơi ở với nơi làm việc và các dịch vụ thiết yếu.

Nếu TPHCM có thể đồng thời cải thiện hạ tầng cứng, hạ tầng mềm và chất lượng sống, thành phố sẽ có thêm nền tảng để cạnh tranh về nhân lực chất lượng cao và dòng vốn quốc tế trong giai đoạn phát triển mới.

Nguồn tham khảo: Nội dung được biên tập dựa trên thông tin tọa đàm và các ý kiến chuyên gia được cung cấp trong nội dung gốc.

Câu hỏi thường gặp về TOD và phát triển đô thị TPHCM

TOD là gì?

TOD là viết tắt của Transit-Oriented Development, có thể hiểu là phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng. Mô hình này tập trung phát triển nhà ở, thương mại, dịch vụ và các chức năng đô thị quanh các đầu mối giao thông công cộng như ga metro.

Vì sao TOD quan trọng với TPHCM?

TOD có thể giúp tăng khả năng tiếp cận giao thông công cộng, giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và tạo ra các trung tâm đô thị mới. Mô hình này cũng có thể giúp khai thác hiệu quả hơn giá trị đất đai quanh các đầu mối giao thông.

Vì sao chuyên gia quốc tế cần đô thị tích hợp?

Chuyên gia quốc tế thường đưa gia đình đi cùng khi làm việc dài hạn. Vì vậy, ngoài nơi làm việc và nhà ở, họ còn cần trường học, bệnh viện, mua sắm, giải trí, giao thông và các tiện ích phục vụ nhiều thế hệ.

Thủ tục hành chính ảnh hưởng thế nào đến việc thu hút chuyên gia?

Nếu thời gian xử lý giấy phép lao động và các thủ tục liên quan kéo dài, doanh nghiệp có thể khó đưa nhân sự vào làm việc đúng kế hoạch. Việc số hóa và công khai tiến độ hồ sơ có thể giúp quá trình tuyển dụng minh bạch và thuận tiện hơn.

TOD có làm giá bất động sản tăng không?

TOD có thể tạo động lực phát triển bất động sản quanh các đầu mối giao thông, nhưng mức độ tác động phụ thuộc vào quy hoạch và chất lượng hạ tầng thực tế. Người mua cần kiểm tra thông tin quy hoạch chính thức thay vì chỉ dựa vào quảng cáo về “đất gần metro”.

Chính sách ổn định có ý nghĩa gì với nhà đầu tư?

Các dự án hạ tầng và đô thị thường cần nguồn vốn lớn và thời gian triển khai dài. Chính sách ổn định giúp nhà đầu tư có cơ sở dự báo chi phí, thủ tục, tiến độ và khả năng khai thác dự án trong dài hạn.