Hà Nội siết quản lý hơn 8.385 ha đất nông, lâm trường, phấn đấu hoàn tất bàn giao trước ngày 15/9

Ngày 17/8, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường chủ trì cuộc họp về công tác quản lý, sử dụng và bàn giao đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường trên địa bàn thành phố. Đây là một trong những nội dung đang được Hà Nội tập trung xử lý nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, hạn chế tình trạng đất bỏ hoang, sử dụng sai mục đích và thất thu ngân sách.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, hiện trên địa bàn thành phố có 17 đơn vị đang sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường, trong đó gồm 16 công ty nông, lâm trường và 1 Trung tâm nghiên cứu Dê và Thỏ Sơn Tây.

Tổng diện tích đất các công ty nông, lâm nghiệp đang quản lý, sử dụng lên tới 8.385,59 ha. Đây là quỹ đất có quy mô rất lớn, có ý nghĩa đáng kể đối với phát triển kinh tế – xã hội, sản xuất nông nghiệp, bảo vệ môi trường cũng như công tác quy hoạch, quản lý đất đai của Hà Nội.

Cơ cấu diện tích đất hiện nay gồm khoảng 4.329,54 ha đất nông nghiệp, 4.053,71 ha đất phi nông nghiệp và 2,34 ha đất chưa sử dụng.

Như vậy, bên cạnh phần đất đang phục vụ sản xuất nông nghiệp, một diện tích rất lớn đất phi nông nghiệp đang thuộc phạm vi quản lý của các đơn vị có nguồn gốc nông, lâm trường. Đây cũng là nhóm đất được thành phố đặc biệt quan tâm trong quá trình rà soát, bàn giao về địa phương.

Nhiều tồn tại trong quản lý đất nông, lâm trường

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, công tác quản lý và sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường vẫn còn nhiều tồn tại cần được giải quyết.

Một trong những vấn đề đáng chú ý là hồ sơ pháp lý về đất đai tại một số đơn vị chưa đầy đủ. Việc xác lập đầy đủ hồ sơ, ranh giới, hiện trạng và nguồn gốc đất là cơ sở quan trọng để xác định rõ trách nhiệm quản lý cũng như quyền và nghĩa vụ của từng đơn vị.

Bên cạnh đó, tiến độ bàn giao đất sau cổ phần hóa tại một số doanh nghiệp còn chậm. Đây là vấn đề có thể gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước, đặc biệt đối với những khu đất không còn phù hợp với phương án sử dụng của doanh nghiệp sau quá trình chuyển đổi mô hình hoạt động.

Một số đơn vị cũng chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất đai. Đồng thời, vẫn còn trường hợp chưa lập phương án sử dụng đất theo yêu cầu của Luật Đất đai năm 2024.

Những tồn tại này khiến việc xác định chính xác quỹ đất, mục đích sử dụng và trách nhiệm của từng tổ chức gặp khó khăn, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ sử dụng đất không đúng quy định.

Trong bối cảnh giá trị đất đai tại Hà Nội ngày càng tăng, việc chậm hoàn thiện hồ sơ và bàn giao những diện tích đất không còn nhu cầu sử dụng cũng có thể làm giảm hiệu quả khai thác nguồn lực đất đai.

Hơn 4.056 ha đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng sẽ được bàn giao

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Hà Nội đặt ra trong thời gian tới là tiếp tục phối hợp, hướng dẫn các công ty nông, lâm trường thực hiện bàn giao những diện tích đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng về UBND cấp xã tiếp nhận.

Tổng diện tích dự kiến bàn giao thuộc hai nhóm này khoảng 4.056,05 ha.

Đây là một khối lượng đất rất lớn. Nếu được tiếp nhận, quản lý và khai thác đúng quy định, quỹ đất này có thể góp phần bổ sung nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội của các địa phương.

Tuy nhiên, việc bàn giao đất không đơn thuần là chuyển giao về mặt hành chính. Thành phố cần xác định rõ hiện trạng sử dụng, ranh giới, hồ sơ pháp lý, các nghĩa vụ tài chính và những vấn đề liên quan đến tranh chấp, vi phạm hoặc kết luận thanh tra nếu có.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, thực hiện chủ trương của thành phố, các công ty nông, lâm trường đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương để triển khai công tác bàn giao.

Bước đầu, quá trình này đã đạt được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, Sở cũng đánh giá công tác bàn giao vẫn còn hạn chế và chưa thống nhất giữa các đơn vị, địa phương.

Điều này đặt ra yêu cầu phải có một kế hoạch thống nhất, phân định rõ trách nhiệm và thời hạn xử lý đối với từng trường hợp.

Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành bàn giao trước ngày 15/9

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường nhấn mạnh việc quản lý chặt chẽ và sử dụng hiệu quả đất có nguồn gốc nông, lâm trường có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình phát triển của Thủ đô.

Theo lãnh đạo thành phố, nếu được quản lý tốt, quỹ đất này có thể góp phần khơi thông nguồn lực, tạo thêm dư địa phát triển và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Để đẩy nhanh tiến độ, ông Bùi Duy Cường giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành, địa phương và các công ty tổ chức tiếp nhận, bàn giao nguyên trạng theo hiện trạng toàn bộ diện tích đất nông, lâm trường.

Mục tiêu được đặt ra là phấn đấu hoàn thành trước ngày 15/9.

Việc yêu cầu bàn giao theo hiện trạng có ý nghĩa quan trọng trong việc tránh kéo dài quá trình xử lý. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để chính quyền cấp xã tiếp nhận, quản lý, rà soát và xây dựng phương án sử dụng đất phù hợp với quy hoạch cũng như quy định pháp luật.

Thanh tra tiếp tục rà soát các sai phạm về đất nông, lâm trường

Cùng với nhiệm vụ bàn giao, Hà Nội cũng yêu cầu tăng cường xử lý những vấn đề tồn đọng liên quan đến thanh tra đất đai.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường giao Thanh tra thành phố chủ trì rà soát và phân loại các kiến nghị, kết luận thanh tra liên quan đến đất nông, lâm trường.

Cơ quan này được yêu cầu tiếp tục theo dõi, đôn đốc và xử lý dứt điểm những kết luận thanh tra đã có hiệu lực pháp luật.

Đây được xem là một trong những bước quan trọng nhằm giải quyết các trường hợp sử dụng đất không đúng quy định, đồng thời tránh tình trạng những sai phạm đã được phát hiện nhưng kéo dài qua nhiều năm.

Trong thực tế quản lý đất đai, việc xác định rõ trách nhiệm sau thanh tra có vai trò quan trọng không chỉ đối với việc xử lý vi phạm mà còn giúp làm rõ hiện trạng pháp lý của từng khu đất trước khi đưa vào các phương án sử dụng mới.

Rà soát, truy thu nghĩa vụ tài chính để tránh thất thu ngân sách

Một nội dung đáng chú ý khác trong chỉ đạo của lãnh đạo Hà Nội là vấn đề nghĩa vụ tài chính về đất đai.

Theo đó, cơ quan Thuế cùng các sở, ban, ngành của thành phố được giao tiếp tục kiểm tra, rà soát và truy thu các khoản nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với những đơn vị đang sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường.

Mục tiêu là bảo đảm nguồn thu ngân sách Nhà nước, hạn chế tình trạng sử dụng đất nhưng chưa hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính.

Đối với quỹ đất có diện tích lên tới hàng nghìn hecta, việc xác định đầy đủ nghĩa vụ tài chính có thể có ý nghĩa đáng kể đối với ngân sách thành phố.

Đồng thời, việc rà soát cũng giúp làm rõ những trường hợp sử dụng đất đúng quy định, những trường hợp cần hoàn thiện hồ sơ và những trường hợp phải xử lý theo kết luận thanh tra hoặc quy định pháp luật hiện hành.

Vì sao Hà Nội đặc biệt quan tâm đến đất nông, lâm trường?

Đất có nguồn gốc nông, lâm trường là quỹ đất hình thành từ quá trình quản lý, sử dụng đất cho mục đích sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp và nghiên cứu. Qua nhiều giai đoạn, một phần diện tích đất có thể không còn phù hợp với mô hình sản xuất ban đầu.

Trong quá trình đô thị hóa nhanh, đặc biệt tại Hà Nội, giá trị và vai trò của những khu đất này ngày càng được quan tâm.

Nếu không được quản lý chặt chẽ, đất có thể phát sinh tình trạng sử dụng sai mục đích, xây dựng không phép, lấn chiếm hoặc bỏ hoang. Ngược lại, nếu được rà soát đầy đủ và đưa vào quản lý thống nhất, đây có thể trở thành nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển.

Đặc biệt, việc bàn giao đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng về chính quyền địa phương sẽ giúp tăng cường vai trò quản lý trực tiếp của Nhà nước tại cơ sở.

Tác động đối với thị trường bất động sản Hà Nội

Động thái rà soát hơn 8.385 ha đất có nguồn gốc nông, lâm trường có thể tạo ra những tác động đáng chú ý đối với thị trường bất động sản Hà Nội trong trung và dài hạn.

Trước hết, việc xác định rõ quỹ đất giúp thị trường minh bạch hơn về nguồn cung. Những diện tích đất không còn phù hợp với mục đích sử dụng cũ có thể được nghiên cứu phương án khai thác theo quy hoạch và pháp luật hiện hành.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng không phải toàn bộ 8.385,59 ha đất đều có thể chuyển đổi thành đất ở hoặc đất phát triển bất động sản.

Việc sử dụng từng khu đất phải tuân thủ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, mục đích sử dụng được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt và các quy định liên quan. Do đó, nhà đầu tư không nên mặc định rằng việc rà soát hoặc bàn giao đất nông, lâm trường đồng nghĩa với việc quỹ đất này sẽ được đưa ra phát triển dự án nhà ở.

Điểm quan trọng nhất hiện nay là quá trình rà soát, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, xác định hiện trạng và xử lý nghĩa vụ tài chính. Đây sẽ là tiền đề để Hà Nội có thể khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai trong tương lai.

Khơi thông nguồn lực đất đai từ những quỹ đất tồn đọng

Việc Hà Nội tập trung xử lý đất có nguồn gốc nông, lâm trường cho thấy thành phố đang hướng tới mục tiêu quản lý đất đai chặt chẽ hơn, đồng thời khai thác hiệu quả nguồn lực đang bị phân tán hoặc chưa được sử dụng đúng mức.

Với tổng diện tích hơn 8.385 ha, đây là quỹ đất có quy mô rất lớn. Nếu quá trình rà soát, bàn giao, hoàn thiện pháp lý, xử lý thanh tra và truy thu nghĩa vụ tài chính được triển khai đồng bộ, thành phố có thể từng bước đưa những diện tích đất phù hợp trở lại hệ thống quản lý thống nhất.

Đáng chú ý, mốc 15/9 sẽ là thời điểm quan trọng để đánh giá tiến độ thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố. Sau khi tiếp nhận, các địa phương sẽ tiếp tục phải xác định rõ hiện trạng, nguồn gốc, mục đích sử dụng và phương án quản lý đối với từng khu đất.

Đối với thị trường bất động sản, thông tin này cần được nhìn nhận theo hướng dài hạn. Việc Hà Nội rà soát và bàn giao đất không tạo ra ngay một nguồn cung nhà ở mới, nhưng có thể tạo nền tảng để minh bạch hóa quỹ đất, hạn chế lãng phí tài nguyên và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và cần thêm nguồn lực cho phát triển đô thị, việc quản lý hiệu quả quỹ đất nông, lâm trường được xem là một nhiệm vụ quan trọng. Thị trường sẽ tiếp tục theo dõi quá trình xử lý 17 đơn vị sử dụng đất, đặc biệt là tiến độ bàn giao hơn 4.056 ha đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng về địa phương.

Một số câu hỏi thường gặp

Hà Nội đang quản lý bao nhiêu đất có nguồn gốc nông, lâm trường?

Theo báo cáo tại cuộc họp ngày 17/8, 17 đơn vị đang quản lý, sử dụng tổng cộng 8.385,59 ha đất có nguồn gốc nông, lâm trường.

Có bao nhiêu đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng dự kiến được bàn giao?

Tổng diện tích đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng dự kiến bàn giao cho UBND cấp xã tiếp nhận khoảng 4.056,05 ha.

Khi nào Hà Nội muốn hoàn tất việc bàn giao?

Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường yêu cầu các cơ quan liên quan phấn đấu hoàn thành việc tiếp nhận, bàn giao trước ngày 15/9.

Vì sao phải rà soát nghĩa vụ tài chính của các công ty nông, lâm trường?

Việc rà soát nhằm xác định đầy đủ các khoản nghĩa vụ tài chính về đất đai, qua đó tránh thất thu ngân sách Nhà nước và bảo đảm các đơn vị sử dụng đất thực hiện đúng trách nhiệm theo quy định.

Việc bàn giao đất nông, lâm trường có đồng nghĩa với việc được xây nhà ở không?

Không. Việc bàn giao đất chỉ là một bước trong quá trình quản lý đất đai. Mục đích sử dụng đất sau đó phải căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và các quy định pháp luật có liên quan. Không phải mọi diện tích đất nông, lâm trường đều có thể chuyển sang đất ở hoặc phát triển dự án bất động sản.