TP Hồ Chí Minh ban hành chính sách mới về bồi thường đất đai và hỗ trợ tái định cư năm 2026

Chính quyền Thành phố Hồ Chí Minh vừa ban hành Quyết định 11/2026/QĐ-UBND về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Quy định này thay thế một số quyết định trước đó nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng bởi các dự án phát triển hạ tầng và chỉnh trang đô thị, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc triển khai các công trình trọng điểm của thành phố.

Theo nội dung quyết định mới, chính sách bồi thường và hỗ trợ được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, mở rộng phạm vi hỗ trợ và tăng tính công bằng, đặc biệt đối với các hộ dân có hoàn cảnh pháp lý phức tạp hoặc sinh sống lâu năm trên đất chưa đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận.

Bồi thường 100% thiệt hại đối với vật nuôi không thể di chuyển

Một điểm đáng chú ý của quy định mới là việc bổ sung chính sách bồi thường đối với vật nuôi không thể di chuyển khi Nhà nước thu hồi đất. Theo đó, nếu việc thu hồi đất gây thiệt hại cho vật nuôi, người dân sẽ được bồi thường 100% giá trị thiệt hại.

Đối với nhà ở và các công trình phục vụ đời sống, mức bồi thường sẽ được tính theo giá trị xây dựng mới của công trình. Trong trường hợp suất đầu tư do Bộ Xây dựng ban hành cao hơn, cơ quan chức năng có thể áp dụng mức này để tính toán bồi thường.

Cách tiếp cận linh hoạt này được đánh giá là giúp người dân nhận được mức bồi thường sát với giá trị thực tế hơn so với trước đây.

Hỗ trợ cho trường hợp chưa đủ điều kiện cấp sổ đỏ

Một trong những nội dung được nhiều người quan tâm là chính sách hỗ trợ đối với hộ gia đình sử dụng đất nhưng chưa đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Theo quyết định mới, những hộ đã sử dụng đất trước ngày 1/7/2014 nhưng chưa hoàn tất thủ tục pháp lý vẫn có thể được xem xét hỗ trợ giá trị đất. Mức hỗ trợ sẽ phụ thuộc vào thời điểm sử dụng và mục đích sử dụng đất, với mức tối đa có thể lên tới 100% giá đất dùng để tính bồi thường.

Đây được xem là bước tiến đáng kể trong việc đảm bảo quyền lợi cho người dân, đặc biệt với những trường hợp sử dụng đất ổn định trong thời gian dài nhưng chưa được cấp sổ đỏ do vướng mắc thủ tục.

Chính sách hỗ trợ đặc biệt cho nhà ven kênh rạch

TP Hồ Chí Minh cũng đưa ra cơ chế hỗ trợ riêng đối với các hộ dân sinh sống trên đất có nguồn gốc sông, kênh, rạch bị lấn chiếm. Khi bị thu hồi đất, các hộ này có thể được hỗ trợ tối đa 70% giá đất.

Chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc di dời các hộ dân sống ven kênh rạch – một trong những nhiệm vụ quan trọng trong chương trình cải tạo đô thị của thành phố.

Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM, hiện toàn thành phố có khoảng 34.700 căn nhà nằm trên và ven kênh rạch, nhưng chỉ khoảng 25% có giấy phép xây dựng hợp lệ, trong khi hơn 73% được xây dựng không phép.

Hỗ trợ thêm tiền mua nhà tái định cư

Ngoài chính sách bồi thường, quyết định mới cũng quy định hỗ trợ thêm tiền cho các hộ gia đình nếu khoản bồi thường không đủ để mua nhà tái định cư. Mục tiêu của chính sách này là đảm bảo người dân có thể tìm được nơi ở mới phù hợp sau khi bị thu hồi đất.

Bên cạnh đó, thành phố còn áp dụng cơ chế thưởng cho người dân bàn giao mặt bằng sớm, với mức thưởng tối đa lên đến 50 triệu đồng. Đây được xem là giải pháp khuyến khích người dân hợp tác, góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án phát triển đô thị.

Thách thức trong quá trình triển khai

Dù được đánh giá là bước tiến trong chính sách quản lý đất đai, việc triển khai quyết định mới cũng đặt ra nhiều thách thức.

Trước hết là việc xác định giá trị bồi thường sao cho công bằng, minh bạch và phù hợp với thực tế thị trường. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng phải thực hiện việc định giá đất và tài sản một cách chính xác.

Ngoài ra, nguồn lực tài chính để chi trả bồi thường và hỗ trợ cũng là yếu tố cần được đảm bảo. Song song đó, việc tạo sự đồng thuận từ phía người dân vẫn là yếu tố quyết định để các dự án thu hồi đất được triển khai thuận lợi.

Mục tiêu di dời hàng chục nghìn căn nhà ven kênh rạch

Hiện TP Hồ Chí Minh đang triển khai 373 dự án cải tạo sông, kênh, rạch. Từ năm 1993 đến nay, thành phố đã giải phóng mặt bằng 40.381 căn nhà ven kênh rạch.

Riêng trong năm 2026, dự kiến sẽ có 5.717 căn nhà tiếp tục được di dời và bố trí tái định cư. Mục tiêu đến năm 2030 là di dời khoảng 20.000 căn nhà trên và ven kênh rạch, qua đó cải thiện môi trường, chỉnh trang đô thị và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Các chuyên gia bất động sản cho rằng chính sách mới của TP Hồ Chí Minh không chỉ giúp đảm bảo quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng bởi các dự án thu hồi đất mà còn góp phần thúc đẩy tiến độ phát triển hạ tầng và đô thị bền vững trong những năm tới.