Nghịch lý bất đống sản địa cầu: Nhân loại sở hữu 148,9 triệu km² đất nhưng vẫn không đủ chỗ ở cho tất cả mọi người?

148,9 triệu km² đất liền: con số nghe có vẻ “dư thừa”

Nếu loại trừ mặt biển, sông và hồ, nhân loại đang sinh sống trên khoảng 148,9 triệu km² đất liền. Trên lý thuyết, đây là một diện tích khổng lồ – đủ để mỗi người trên Trái Đất có một không gian sống rộng rãi.

Thế nhưng thực tế lại phũ phàng: hàng trăm triệu người không có nhà ở ổn định, hàng tỷ người sống trong những căn nhà chật chội, giá bất động sản leo thang vượt xa thu nhập. Nghịch lý này không phải do thiếu đất, mà do cách con người phân bổ, sử dụng và tích trữ đất đai.

Không phải mọi mảnh đất đều có thể sống được

Một phần lớn diện tích đất liền:

• Là sa mạc khô cằn
• Núi cao, băng giá
• Rừng rậm, đầm lầy
• Vùng khí hậu khắc nghiệt

Đất “có thể sinh sống và phát triển kinh tế” thực chất chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ. Khi dân số tập trung vào các khu vực có điều kiện thuận lợi, áp lực lên đất ở và nhà ở gia tăng nhanh chóng.

Đô thị hóa và sự co cụm không gian sống

Con người không phân bố đều. Họ đổ dồn về các đô thị, nơi có:

• Việc làm
• Hạ tầng
• Giáo dục
• Y tế

Kết quả là hàng triệu người cùng cạnh tranh một quỹ đất hữu hạn. Trong khi đó, nhiều vùng đất rộng lớn khác lại bị bỏ hoang, không được đầu tư hạ tầng hoặc không hấp dẫn về kinh tế.

Đây là nghịch lý của thời hiện đại: thừa đất nhưng thiếu nơi đáng sống.

Bất động sản: từ nhu cầu sống thành tài sản tích trữ

Một nguyên nhân sâu xa khác là việc đất đai bị tài chính hóa. Nhà ở không còn chỉ để ở, mà trở thành:

• Công cụ đầu tư
• Tài sản giữ giá
• Kênh đầu cơ

Nhiều cá nhân và tổ chức sở hữu hàng chục, hàng trăm bất động sản, trong khi người khác không đủ khả năng mua nổi một căn nhà đầu tiên. Đất đai bị “găm giữ” thay vì đưa vào sử dụng thực tế, làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm giả tạo.

Hệ thống pháp lý và quy hoạch thiếu cân đối

Quy hoạch đô thị tại nhiều quốc gia ưu tiên:

• Dự án thương mại
• Khu cao cấp
• Phát triển ngắn hạn

Trong khi đó, nhà ở giá rẻ và nhà ở xã hội bị xem nhẹ. Hệ thống pháp lý phức tạp, chi phí phát triển cao khiến việc tạo ra nguồn cung nhà ở phù hợp với thu nhập đại đa số trở nên khó khăn.

Bất bình đẳng thu nhập làm sâu sắc khủng hoảng nhà ở

Giá đất và nhà ở tăng nhanh hơn nhiều so với thu nhập. Khi tài sản tăng giá nhanh, người đã sở hữu càng giàu, người chưa có càng khó tiếp cận. Khoảng cách này khiến nhà ở trở thành đặc quyền, không còn là nhu cầu cơ bản.

Công nghệ không giải quyết được vấn đề phân bổ

Dù công nghệ giúp con người xây nhà nhanh hơn, cao hơn, thông minh hơn, nhưng không giải quyết được bài toán cốt lõi: phân bổ công bằng và hiệu quả đất đai. Nếu đất vẫn bị đầu cơ, tích trữ, thì khủng hoảng chỗ ở sẽ còn kéo dài.

Nghịch lý mang tính hệ thống, không phải ngẫu nhiên

Thực tế, đây không phải là lỗi của tự nhiên, mà là hệ quả của hệ thống kinh tế – xã hội hiện đại, nơi:

• Đất đai trở thành tài sản tài chính
• Đô thị phát triển mất cân đối
• Chính sách nhà ở chưa theo kịp tốc độ đô thị hóa

Một số câu hỏi về nghịc lý bất động sản địa cầu