Luật Đô thị đặc biệt cho TP.HCM: Cú hích thể chế đưa TP.HCM vươn tầm siêu đô thị quốc tế

Bước đi tất yếu để TP.HCM bứt phá trong kỷ nguyên mới

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt được các chuyên gia nhận định là bước đi tất yếu nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” thể chế, mở rộng không gian phát triển và nâng tầm TP. Hồ Chí Minh trở thành một siêu đô thị theo chuẩn mực quốc tế.

Tại hội thảo tham vấn về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt do UBND TP.HCM phối hợp với Đại học Quốc gia TP.HCM tổ chức, nhiều chuyên gia đầu ngành nhấn mạnh: đạo luật này không chỉ mang ý nghĩa tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn tạo nền tảng dài hạn để thành phố tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.

Kinh nghiệm quốc tế: Các siêu đô thị đều có luật riêng

Dẫn chứng từ quốc tế, Trần Hoàng Ngân cho biết các quốc gia phát triển đều xây dựng khung pháp lý riêng cho các đô thị lớn:

• Seoul có luật riêng
• Tokyo có cơ chế đặc thù
• Thượng Hải và Thâm Quyến có chính sách riêng biệt

Từ đó, ông nhấn mạnh Việt Nam cần một đạo luật riêng cho TP.HCM thay vì chỉ dựa vào các nghị quyết thí điểm như trước đây.

Theo ông, việc liên tục “xin cơ chế” không thể là giải pháp dài hạn. Một đạo luật riêng sẽ:

• Tạo hành lang pháp lý ổn định
• Giúp nhà đầu tư yên tâm
• Khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm

Đặc biệt, với việc đóng góp hơn 1/4 ngân sách quốc gia, TP.HCM cần một cơ chế đủ mạnh để tự chủ và quyết định chiến lược phát triển dài hạn.

Cơ hội lịch sử để định vị TP.HCM trên bản đồ quốc tế

Ở góc nhìn chiến lược, Vũ Minh Khương nhận định đây là cơ hội mang tính lịch sử để TP.HCM tạo đột phá.

Ông đề xuất xây dựng thương hiệu thành phố dựa trên 3 giá trị cốt lõi (3H):

• Hy vọng: tạo niềm tin cho cả nước
• Hào khí: biểu tượng hội nhập quốc tế
• Hợp lực: liên kết vùng và cộng hưởng phát triển

Đồng thời, ông đưa ra mô hình chiến lược “5 cánh sao”:

1. Định vị chiến lược

TP.HCM cần xác định rõ vị thế trong 10–20 năm tới, tập trung vào các lĩnh vực như:

• Trí tuệ nhân tạo (AI)
• Tài chính xanh
• Startup
• Đô thị thông minh

2. Liên kết vùng

Mục tiêu nâng GDP bình quân đầu người từ 10.000 USD lên 20.000 USD, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng vùng Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ.

3. Cơ chế nội sinh

Tham khảo mô hình Singapore trong việc thu hồi giá trị gia tăng từ đất đai để tái đầu tư.

4. Khả năng thích ứng

Xây dựng cơ chế tự làm mới để bắt kịp biến động công nghệ và kinh tế toàn cầu.

5. Nguồn nhân lực chất lượng cao

Định hướng trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, thu hút nhân tài toàn cầu.

Đột phá thể chế: Phân quyền mạnh và linh hoạt

Theo Thái Thị Tuyết Dung, Luật Đô thị đặc biệt cần có những cơ chế vượt trội, đặc biệt trong phân cấp, phân quyền.

Cụ thể:

• Trao quyền cho HĐND và UBND ban hành quy định phù hợp thực tiễn địa phương
• Không cần xin ý kiến lại từ cấp trên
• Thiết lập cơ chế lập quy đặc thù

Điều này giúp:

• Đơn giản hóa thủ tục hành chính
• Thúc đẩy đổi mới sáng tạo
• Tăng tốc chuyển đổi số

Tự chủ tài chính và sandbox công nghệ: “Chìa khóa” tăng trưởng

Một trong những nội dung quan trọng được đề cập là tự chủ tài chính đô thị – được ví như “mạch máu” của phát triển.

Các chuyên gia đề xuất:

• Cơ chế tài chính đặc thù
• Khả năng huy động và sử dụng vốn linh hoạt
• Tái đầu tư từ giá trị đất đai

Bên cạnh đó, việc triển khai cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho:

• Fintech
• Tài sản số
• Công nghệ chiến lược

sẽ giúp TP.HCM trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.

Thách thức: Cơ chế kiểm soát và nguồn lực thực thi

Dù được trao quyền mạnh mẽ, Nguyễn Kỳ Phùng cho rằng cần đặc biệt lưu ý hai yếu tố:

1. Cơ chế kiểm soát

• Phải có hệ thống giám sát độc lập
• Quy định rõ trách nhiệm từng cá nhân, tổ chức

2. Nguồn lực tài chính

• Cần nguồn lực đủ mạnh
• Công cụ tài chính linh hoạt
• Đảm bảo khả năng triển khai thực tế

Nếu thiếu hai yếu tố này, việc thực thi luật sau khi ban hành có thể gặp nhiều khó khăn.

Luật Đô thị đặc biệt: Tiền lệ cho tương lai

Không chỉ dành riêng cho TP.HCM, Luật Đô thị đặc biệt còn được xem là tiền lệ quan trọng để xây dựng cơ chế cho các cực tăng trưởng khác trong tương lai.

Đây là bước đi chiến lược nhằm:

• Hoàn thiện thể chế quốc gia
• Nâng cao năng lực cạnh tranh
• Tạo động lực phát triển bền vững

Luật Đô thị đặc biệt không chỉ là giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn thể chế mà còn là “cú hích” chiến lược giúp TP.HCM bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Nếu được thiết kế và triển khai hiệu quả, đạo luật này sẽ mở ra một giai đoạn phát triển mới – nơi TP.HCM không chỉ là đầu tàu kinh tế của Việt Nam mà còn là siêu đô thị mang tầm vóc quốc tế.