TP.HCM Đề Xuất Luật Đô Thị Đặc Biệt: Bước Ngoặt Thể Chế Cho Mô Hình “Siêu Đô Thị” Việt Nam

Trong bối cảnh TP.HCM đang đối mặt với áp lực phát triển ngày càng lớn của một đô thị quy mô đặc biệt, việc xây dựng một hành lang pháp lý đủ mạnh để tháo gỡ điểm nghẽn thể chế trở thành yêu cầu cấp thiết. Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang được kỳ vọng sẽ mở ra một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới cho đầu tàu kinh tế cả nước, với định hướng phân quyền sâu rộng, nâng cao tính tự chủ và tạo nền tảng cho mô hình “siêu đô thị” hiện đại.

Sáng 22/5, UBND TP.HCM đã tổ chức hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học và giới trí thức về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện khung thể chế mang tính đột phá dành riêng cho TP.HCM trong tương lai.

TP.HCM Cần Một Khung Pháp Lý Riêng Cho “Siêu Đô Thị”

Phát biểu tại hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh rằng yêu cầu phát triển của một siêu đô thị đòi hỏi Thành phố phải có cơ chế quản lý linh hoạt, hiệu quả và vượt trội hơn so với mô hình hiện nay.

Theo ông Cường, các cơ chế đặc thù trước đây như Nghị quyết 98 đã mang lại nhiều kết quả tích cực, tuy nhiên vẫn chưa đủ để hình thành một nền tảng pháp lý ổn định và lâu dài cho TP.HCM.

Ông khẳng định:

“Luật Đô thị đặc biệt không chỉ đơn thuần bổ sung cơ chế cho địa phương mà hướng tới xây dựng nền tảng pháp lý mới cho một siêu đô thị trong giai đoạn phát triển mới.”

Điều này cho thấy TP.HCM đang hướng đến một mô hình quản trị đô thị hiện đại hơn, nơi chính quyền địa phương được trao quyền mạnh mẽ để chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn phát triển.

Đẩy Mạnh Phân Quyền: “Địa Phương Quyết, Địa Phương Làm”

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại hội thảo là cơ chế phân cấp, phân quyền cho TP.HCM.

Theo TS. Trần Du Lịch, Luật Đô thị đặc biệt chính là cơ hội để xây dựng một khung thể chế vượt trội, phát huy tối đa tinh thần tự chủ và tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương.

Ông đề xuất mô hình quản lý theo nguyên tắc:

• Địa phương quyết
• Địa phương làm
• Địa phương chịu trách nhiệm

Đây được xem là tư duy quản trị phù hợp với các đô thị lớn trên thế giới, nơi tốc độ xử lý và tính linh hoạt trong điều hành đóng vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh.

Phân quyền gần 300 thẩm quyền cho TP.HCM

Theo dự thảo, gần 300 thẩm quyền sẽ được phân cấp cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND TP.HCM.

Luật sẽ phân quyền mạnh ở hầu hết lĩnh vực, ngoại trừ:

• Quốc phòng
• An ninh
• Đối ngoại
• Tôn giáo

Các lĩnh vực còn lại, TP.HCM sẽ được trao quyền chủ động lớn hơn trong quản lý và điều hành.

Điều này mở ra cơ hội để Thành phố tự quyết nhanh hơn trong các vấn đề:

• Đầu tư công
• Quy hoạch đô thị
• Nhà ở
• Hạ tầng giao thông
• Giáo dục
• Y tế
• Khoa học công nghệ
• Thu hút nhân tài

Cơ Chế Tài Chính Đột Phá Cho TP.HCM

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo Luật là cơ chế tài chính – ngân sách mang tính mở rộng và tự chủ cao hơn.

TS. Trần Du Lịch đề xuất cần tách bạch rõ:

• Nguồn thu của địa phương
• Nguồn hỗ trợ từ Trung ương

Đồng thời, TP.HCM cần được trao quyền chủ động hơn trong:

• Quyết định chi tiêu ngân sách
• Khai thác nguồn lực công
• Quản lý doanh nghiệp nhà nước
• Phát hành trái phiếu đô thị
• Huy động vốn đầu tư xã hội

Nếu được thông qua, đây sẽ là bước ngoặt lớn giúp TP.HCM có thêm nguồn lực để đầu tư mạnh vào hạ tầng và các dự án chiến lược.

Hình Thành “Thành Phố Trong Thành Phố”

GS.TS Nguyễn Thị Cành, Cố vấn cao cấp Trường Đại học Kinh tế – Luật, cho rằng TP.HCM mới sau quá trình mở rộng sẽ cần mô hình quản trị linh hoạt hơn.

Bà đề xuất bổ sung mô hình:

• “Thành phố trong thành phố”
• Đô thị vệ tinh
• Đô thị chức năng
• Khu đổi mới sáng tạo
• Đô thị đại học
• Khu công nghệ cao

Theo giới chuyên gia, khi TP.HCM liên kết sâu hơn với Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, việc xây dựng các đô thị vệ tinh sẽ giúp giảm áp lực dân số, giao thông và hạ tầng cho khu vực trung tâm.

Đây cũng là nền tảng quan trọng để TP.HCM phát triển theo mô hình đại đô thị đa trung tâm giống nhiều siêu đô thị trên thế giới.

Đề Xuất Bổ Sung Cơ Chế AI, Dữ Liệu Và Sandbox Công Nghệ

Trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế công nghệ phát triển mạnh mẽ, nhiều chuyên gia cho rằng dự thảo Luật cần đi xa hơn trong việc hỗ trợ đổi mới sáng tạo.

GS.TS Nguyễn Kỳ Phùng – Trưởng ban Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM – đề xuất bổ sung các cơ chế liên quan đến:

• AI (trí tuệ nhân tạo)
• Dữ liệu lớn
• Hạ tầng số
• Sandbox công nghệ
• Công nghệ chiến lược
• Nhân lực chất lượng cao

Theo đánh giá của các chuyên gia, nếu hoàn thiện đầy đủ các cơ chế này, Luật Đô thị đặc biệt có thể trở thành một trong những đạo luật mang tính đột phá nhất của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Luật Đô Thị Đặc Biệt Sẽ Tác Động Ra Sao Đến Bất Động Sản?

Việc TP.HCM được trao thêm quyền tự chủ về quy hoạch, hạ tầng và đầu tư được kỳ vọng sẽ tạo cú hích rất lớn cho thị trường bất động sản.

Một số lĩnh vực được dự báo hưởng lợi gồm:

1. Hạ tầng giao thông đô thị

Các dự án metro, vành đai, cao tốc, TOD sẽ có khả năng được triển khai nhanh hơn nhờ cơ chế đặc thù.

2. Nhà ở và chỉnh trang đô thị

TP.HCM có thể chủ động hơn trong cải tạo chung cư cũ, phát triển nhà ở xã hội và tái thiết đô thị.

3. Đô thị sáng tạo và công nghệ cao

Các khu vực như Thủ Đức, khu công nghệ cao, trung tâm tài chính quốc tế sẽ có thêm động lực tăng trưởng.

4. Thu hút vốn đầu tư quốc tế

Khung pháp lý ổn định và rõ ràng giúp tăng niềm tin cho nhà đầu tư nước ngoài.

TP.HCM Hướng Đến Mô Hình Đô Thị Tầm Quốc Tế

Theo bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh – Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, Thành phố hiện đã có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn để xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.

Dự thảo Luật gồm 9 chương và 45 điều, kế thừa các cơ chế từ Nghị quyết 31, Nghị quyết 98 và nhiều chính sách đặc thù khác.

Đáng chú ý, khoảng 30 – 35% nội dung trong dự thảo là các chính sách mới hoàn toàn, mang tính đột phá cao.

TP.HCM đặt mục tiêu hoàn thiện hồ sơ dự thảo vào đầu tháng 6/2026 để trình Bộ Tư pháp thẩm định và trình Quốc hội xem xét trong kỳ họp gần nhất.

Nếu được thông qua, đây có thể trở thành bước ngoặt lịch sử, giúp TP.HCM tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành siêu đô thị tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực Đông Nam Á.

Hỏi Đáp Về Luật Đô Thị Đặc Biệt TP.HCM