Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10%/năm: Đô thị hóa bước vào giai đoạn mới, Hà Nội và TP.HCM chuyển hướng phát triển đa trung tâm

Việt Nam hướng tới mô hình đô thị mới để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai chữ số

Tại Diễn đàn Phát triển bền vững đô thị Việt Nam 2026 diễn ra ngày 6/11, nhiều chuyên gia và lãnh đạo trong nước, quốc tế đã đưa ra những đánh giá quan trọng về định hướng phát triển đô thị Việt Nam trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Ngọc Tuấn, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo.

Trong bối cảnh đó, đô thị hóa và phát triển đô thị được xác định là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Đô thị không chỉ là nơi tập trung dân cư, hoạt động sản xuất và kinh doanh mà còn là không gian hội tụ nguồn lực, kết nối thị trường, ứng dụng khoa học công nghệ và nâng cao năng suất lao động.

Theo ông Nguyễn Ngọc Tuấn, để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao, Việt Nam cần nhìn nhận lại vai trò của hệ thống đô thị, chuyển từ tư duy phát triển dựa trên mở rộng diện tích xây dựng sang mô hình khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực kinh tế, xã hội và công nghệ.

Đây được xem là yêu cầu quan trọng khi nền kinh tế bước vào giai đoạn cần tạo ra những động lực tăng trưởng mới, trong đó các thành phố lớn và hệ thống đô thị vệ tinh sẽ đóng vai trò ngày càng rõ nét.

Việt Nam hiện có 910 đô thị, tỷ lệ đô thị hóa đạt 53,3%

Theo số liệu được ông Nguyễn Ngọc Tuấn công bố tại diễn đàn, cả nước hiện có 910 đô thị, bao gồm 2 đô thị loại đặc biệt, 7 đô thị loại I và 901 đô thị loại II, loại III.

Diện tích sàn nhà ở bình quân tại đô thị đạt trên 30 m²/người. Trong những năm qua, nhiều công trình giao thông chiến lược, đường vành đai và hệ thống đường sắt đô thị đã được đầu tư, góp phần cải thiện khả năng kết nối và mở rộng không gian phát triển.

Trong khi đó, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn cho biết tỷ lệ đô thị hóa của Việt Nam tính đến tháng 8/2026 ước đạt 53,3%. Các đô thị hiện đóng góp khoảng 70% GDP cả nước, đồng thời là những trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Những con số này cho thấy đô thị đang giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong cấu trúc kinh tế quốc gia. Tốc độ phát triển của các thành phố lớn không chỉ tác động đến thị trường bất động sản mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực sản xuất, thương mại, dịch vụ, logistics và khả năng thu hút đầu tư.

Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nhanh cũng đặt ra nhiều thách thức về quy hoạch, hạ tầng và chất lượng sống.

Theo ông Nguyễn Ngọc Tuấn, chất lượng và hiệu quả đô thị hóa hiện vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Một số địa phương còn phụ thuộc nhiều vào việc mở rộng không gian xây dựng, khai thác đất đai và đầu tư bất động sản, trong khi chưa gắn kết chặt chẽ với các ngành kinh tế có năng suất cao và hoạt động đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, chất lượng quy hoạch và tổ chức thực hiện quy hoạch tại một số nơi còn hạn chế. Tình trạng hạ tầng thiếu đồng bộ, ùn tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường và thiếu không gian xanh vẫn xuất hiện tại nhiều đô thị.

Đây là những vấn đề cần được giải quyết nếu Việt Nam muốn biến đô thị hóa thành động lực tăng trưởng dài hạn thay vì chỉ tạo ra sự gia tăng về quy mô xây dựng.

Chuyển từ phát triển đô thị theo chiều rộng sang chiều sâu

Một trong những thông điệp đáng chú ý tại Diễn đàn Phát triển bền vững đô thị Việt Nam 2026 là yêu cầu thay đổi mô hình phát triển đô thị.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn nhận định, trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao nhưng nguồn lực đầu tư có giới hạn, phát triển đô thị cần chuyển từ chiều rộng sang chiều sâu.

Thay vì chủ yếu dựa vào đất đai, vốn đầu tư và mở rộng xây dựng, các đô thị cần lấy năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và hiệu quả sử dụng nguồn lực làm động lực phát triển.

Điều này đồng nghĩa với việc một thành phố không thể chỉ được đánh giá thông qua diện tích xây dựng, số lượng dự án bất động sản hay quy mô các khu đô thị mới.

Hiệu quả vận hành hệ thống giao thông, khả năng kết nối các trung tâm kinh tế, chất lượng dịch vụ công, năng suất lao động và mức độ thuận tiện trong đời sống người dân sẽ trở thành những tiêu chí quan trọng hơn.

Đối với thị trường bất động sản, định hướng này cũng có thể tạo ra sự thay đổi đáng kể trong cách nhìn nhận giá trị của các khu vực đô thị.

Những địa bàn có kết nối giao thông thuận lợi, tập trung việc làm, dịch vụ, thương mại và hạ tầng xã hội đồng bộ có thể có lợi thế trong dài hạn. Ngược lại, những khu vực phát triển chủ yếu dựa trên hoạt động phân lô, mở rộng xây dựng nhưng thiếu động lực kinh tế và kết nối thực chất sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức.

Hà Nội chuyển sang mô hình đô thị đa cực, phát triển TOD và đường sắt đô thị

Tại diễn đàn, Hà Nội được nhắc đến như một ví dụ về quá trình điều chỉnh mô hình phát triển đô thị.

Theo định hướng được chia sẻ, Thủ đô đang chuyển từ mô hình đô thị tập trung đơn cực sang mô hình đa cực, đa trung tâm, đa tầng và đa lớp.

Định hướng này gắn với việc phát triển hệ thống đường sắt đô thị, các tuyến đường vành đai, mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) và nghiên cứu khai thác không gian ngầm.

Trong đó, TOD (Transit-Oriented Development) là mô hình phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm. Các khu dân cư, thương mại, dịch vụ và không gian làm việc được tổ chức tập trung quanh các nhà ga và đầu mối giao thông công cộng.

Mục tiêu của mô hình này là giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ đô thị và khai thác hiệu quả hơn quỹ đất xung quanh những tuyến giao thông chiến lược.

Nếu được triển khai đồng bộ, TOD có thể tạo ra những cực phát triển mới tại các khu vực có nhà ga đường sắt đô thị, qua đó thúc đẩy hoạt động thương mại, dịch vụ và phát triển nhà ở.

Đối với thị trường bất động sản Hà Nội, sự phát triển của đường sắt đô thị và các tuyến vành đai có thể tác động đến xu hướng phân bố dân cư, nhu cầu nhà ở và hoạt động đầu tư tại các khu vực ngoài trung tâm.

Tuy nhiên, lợi thế từ hạ tầng giao thông cần được đánh giá trên cơ sở tiến độ triển khai thực tế, khả năng kết nối và sự hình thành các hoạt động kinh tế xung quanh, thay vì chỉ dựa trên thông tin quy hoạch.

TP.HCM định hướng phát triển đa trung tâm, kết nối công nghiệp, tài chính và logistics

Cùng với Hà Nội, TP.HCM cũng đang định hướng tổ chức lại không gian phát triển theo mô hình đa cực, đa trung tâm.

Theo nội dung được đề cập tại diễn đàn, thành phố hướng đến tăng cường liên kết các khu vực công nghiệp, dịch vụ, tài chính, đổi mới sáng tạo, cảng biển và logistics.

Đây là hướng đi nhằm khai thác lợi thế kinh tế của từng khu vực, đồng thời hình thành mạng lưới các trung tâm phát triển có tính bổ trợ lẫn nhau.

Thay vì tập trung phần lớn hoạt động kinh tế vào khu vực trung tâm hiện hữu, mô hình đa trung tâm hướng đến phân bố lại dân cư, việc làm và các hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong đó, những khu vực có lợi thế về cảng biển, công nghiệp và logistics có thể phát triển thành các cực kinh tế chuyên biệt. Các khu vực tập trung tài chính, dịch vụ và đổi mới sáng tạo có thể đảm nhận vai trò thúc đẩy những ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao.

Những thay đổi này không đơn thuần nhằm mở rộng diện tích đô thị mà còn hướng tới tổ chức lại hoạt động kinh tế, phân bố dân cư, việc làm và hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Về dài hạn, mô hình đô thị đa trung tâm có thể góp phần giảm áp lực lên khu vực lõi đô thị, cải thiện khả năng tiếp cận việc làm và nâng cao hiệu quả sử dụng hạ tầng.

Đô thị thông minh không chỉ là đầu tư công nghệ

Một trong những hướng phát triển được Bộ Xây dựng nhấn mạnh tại diễn đàn là xây dựng đô thị thông minh.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn lưu ý rằng đô thị thông minh không đơn thuần là việc đầu tư các hệ thống công nghệ hoặc xây dựng trung tâm điều hành hiện đại.

Yếu tố quan trọng hơn là đổi mới phương thức quản trị đô thị, ứng dụng dữ liệu để nâng cao khả năng phân tích, dự báo và giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành thành phố.

Trong thực tế, các đô thị phải xử lý khối lượng dữ liệu lớn liên quan đến dân cư, giao thông, quy hoạch, môi trường, cấp thoát nước và các dịch vụ công.

Việc ứng dụng công nghệ số có thể giúp cơ quan quản lý theo dõi tình trạng giao thông, dự báo nguy cơ ngập úng, quản lý hạ tầng kỹ thuật và tối ưu hóa việc cung cấp dịch vụ công.

Đối với lĩnh vực quy hoạch và bất động sản, dữ liệu đô thị có vai trò quan trọng trong việc xác định nhu cầu nhà ở, phân bố dân cư, đánh giá khả năng đáp ứng hạ tầng và quản lý sử dụng đất.

Một hệ thống dữ liệu minh bạch, đồng bộ cũng có thể hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận thông tin quy hoạch, giảm rủi ro khi tham gia thị trường bất động sản.

Do đó, đô thị thông minh cần được nhìn nhận như một mô hình quản trị và vận hành tổng thể, trong đó công nghệ là công cụ hỗ trợ chứ không phải mục tiêu cuối cùng.

UN-Habitat: Đô thị Việt Nam cần nâng cao năng suất và khả năng chống chịu

Ở góc độ quốc tế, bà Anacláudia Rossbach, Phó Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc kiêm Giám đốc điều hành Chương trình Định cư Con người Liên Hợp Quốc (UN-Habitat), cho rằng giai đoạn đô thị hóa tiếp theo của Việt Nam cần vượt ra ngoài việc mở rộng diện tích và xây dựng hạ tầng.

Theo bà, các đô thị cần được phát triển theo hướng nâng cao năng suất, khả năng kết nối, chất lượng sống và sức chống chịu, đồng thời sử dụng hiệu quả đất đai, hạ tầng và nguồn lực đầu tư.

Những thách thức như khả năng tiếp cận nhà ở, bất bình đẳng, biến đổi khí hậu, thiên tai và thiếu hụt hạ tầng đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể.

Trong đó, quy hoạch tích hợp, quản trị hiệu quả, dữ liệu đô thị, nguồn tài chính dài hạn và sự tham gia của cộng đồng là những yếu tố quan trọng.

Đây cũng là vấn đề đặc biệt đáng quan tâm đối với Việt Nam khi nhiều thành phố lớn đang phải đối mặt với áp lực gia tăng dân số, nhu cầu nhà ở, ùn tắc giao thông và tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu.

Việc phát triển đô thị bền vững vì vậy không thể chỉ tập trung vào tốc độ xây dựng mà cần hướng đến khả năng duy trì chất lượng sống và thích ứng với những thay đổi trong dài hạn.

Thụy Sĩ hỗ trợ Việt Nam 11 triệu USD phát triển đô thị

Đề cập đến vai trò của đầu tư hạ tầng, ông Thomas Gass, Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng hệ thống giao thông, logistics và dịch vụ công vận hành hiệu quả sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư, tăng năng suất và tạo việc làm.

Theo Đại sứ Thomas Gass, Thụy Sĩ đang hỗ trợ Việt Nam thông qua Chương trình Phát triển đô thị Việt Nam – Thụy Sĩ (VSUD), với khoản hỗ trợ 11 triệu USD.

Chương trình hướng đến nâng cao chất lượng quy hoạch, chuẩn bị dự án và khả năng huy động vốn đầu tư cho phát triển đô thị.

Khoản hỗ trợ này có ý nghĩa trong bối cảnh các thành phố Việt Nam cần nguồn lực tài chính dài hạn để triển khai những dự án hạ tầng có quy mô lớn, đồng thời nâng cao năng lực chuẩn bị và quản lý đầu tư.

Đặc biệt, đối với những dự án giao thông công cộng, hạ tầng kỹ thuật và chỉnh trang đô thị, chất lượng quy hoạch và khả năng huy động vốn là hai yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ cũng như hiệu quả đầu tư.

Thị trường bất động sản sẽ thay đổi như thế nào trong giai đoạn đô thị hóa mới?

Định hướng chuyển đổi mô hình đô thị tại Hà Nội và TP.HCM có thể tạo ra những thay đổi quan trọng đối với thị trường bất động sản trong giai đoạn 2026-2030.

Khi đô thị phát triển theo mô hình đa trung tâm, giá trị bất động sản sẽ ngày càng gắn với khả năng kết nối giao thông, vị trí việc làm, hệ thống dịch vụ và chất lượng hạ tầng.

Các khu vực nằm gần nhà ga đường sắt đô thị, các tuyến vành đai, trung tâm thương mại, khu công nghiệp và đầu mối logistics có thể được hưởng lợi nếu các công trình hạ tầng được triển khai đúng tiến độ và tạo ra nhu cầu thực tế.

Bên cạnh đó, xu hướng phát triển đô thị thông minh và bền vững có thể thúc đẩy nhu cầu đối với những dự án nhà ở có hạ tầng đồng bộ, không gian xanh, hệ thống tiện ích và khả năng kết nối thuận tiện.

Tuy nhiên, nhà đầu tư cần thận trọng trước những thông tin tăng giá chỉ dựa trên kỳ vọng quy hoạch. Một dự án giao thông được công bố không đồng nghĩa với việc toàn bộ bất động sản trong khu vực sẽ tăng giá ngay lập tức.

Các yếu tố như pháp lý dự án, tiến độ hạ tầng, khả năng khai thác thương mại, nguồn cung nhà ở và sức mua thực tế vẫn quyết định triển vọng của từng phân khúc.

Có thể thấy, giai đoạn đô thị hóa mới không chỉ mở ra cơ hội cho ngành xây dựng và bất động sản mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng quy hoạch, quản trị và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Nếu tận dụng tốt các động lực từ khoa học công nghệ, giao thông công cộng, logistics và đổi mới sáng tạo, hệ thống đô thị Việt Nam có thể trở thành nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong những năm tới.

Nguồn tham khảo: Diễn đàn Phát triển bền vững đô thị Việt Nam 2026 ngày 6/11; Bộ Xây dựng; Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; Chương trình Định cư Con người Liên Hợp Quốc (UN-Habitat).

Câu hỏi thường gặp về định hướng phát triển đô thị Việt Nam 2026-2030

1. Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế bao nhiêu trong giai đoạn 2026-2030?

Theo thông tin được ông Nguyễn Ngọc Tuấn chia sẻ tại Diễn đàn Phát triển bền vững đô thị Việt Nam 2026, Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo.

2. Việt Nam hiện có bao nhiêu đô thị?

Theo số liệu được công bố tại diễn đàn, cả nước hiện có 910 đô thị, gồm 2 đô thị loại đặc biệt, 7 đô thị loại I và 901 đô thị loại II, loại III.

3. Tỷ lệ đô thị hóa của Việt Nam hiện đạt bao nhiêu?

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn, tỷ lệ đô thị hóa của Việt Nam đến tháng 8/2026 ước đạt 53,3%.

4. Các đô thị hiện đóng góp bao nhiêu vào GDP Việt Nam?

Các đô thị hiện đóng góp khoảng 70% GDP cả nước, đồng thời là trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

5. Mô hình TOD là gì?

TOD là mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng, trong đó nhà ở, thương mại, dịch vụ và các tiện ích được tổ chức xung quanh nhà ga và các đầu mối giao thông công cộng nhằm giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

6. Hà Nội và TP.HCM đang định hướng phát triển đô thị theo mô hình nào?

Hà Nội hướng tới mô hình đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp, gắn với đường sắt đô thị, đường vành đai và TOD. TP.HCM định hướng phát triển đa cực, đa trung tâm, kết nối công nghiệp, dịch vụ, tài chính, đổi mới sáng tạo, cảng biển và logistics.

7. Thụy Sĩ hỗ trợ Việt Nam bao nhiêu tiền cho chương trình phát triển đô thị?

Theo thông tin được Đại sứ Thomas Gass chia sẻ, Thụy Sĩ đang hỗ trợ Việt Nam thông qua Chương trình Phát triển đô thị Việt Nam – Thụy Sĩ (VSUD) với khoản hỗ trợ 11 triệu USD.