52 hộ dân dưới chân núi Một sống trong lo sợ sạt lở: Chính quyền khẩn trương tính phương án di dời, tái định cư

Mùa mưa bão đang đến gần, nhưng tại khu vực núi Một, phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, 52 hộ dân với gần 200 nhân khẩu vẫn sống trong cảnh thấp thỏm trước nguy cơ sạt lở đất đá. Những vách núi bị phong hóa, nhiều vị trí xuất hiện các hốc đá lớn, nền móng và đường bê tông bị khoét sâu tạo thành những khoảng trống nguy hiểm ngay phía trên khu dân cư.

Sau trận sạt lở nghiêm trọng cuối năm 2025 khiến 5 căn nhà bị vùi lấp, đổ sập hoàn toàn, nỗi lo của người dân càng trở nên rõ rệt. Chính quyền địa phương đang khẩn trương rà soát nguy cơ, xây dựng phương án sơ tán và tính toán giải pháp di dời, tái định cư lâu dài cho các hộ dân trong vùng có nguy cơ.

Núi Một xuất hiện nhiều điểm có nguy cơ sạt lở

Khu vực núi Một nằm giữa lòng đô thị Quy Nhơn, nép mình bên sông Hà Thanh, dọc tuyến đường Hoa Lư từ khu vực Cầu Đôi đến cầu Chữ Y. Khu dân cư tại đây đã hình thành từ hơn 25 năm trước, với các hộ dân sinh sống cả trên sườn núi và khu vực dưới chân núi.

Theo ghi nhận tại hiện trường, 52 hộ dân thuộc tổ dân phố 19 và 20 đang phải đối mặt với nguy cơ sạt lở từ sườn núi phía trên.

Đáng lo ngại là một số căn nhà tại tổ 19 được xây dựng bám theo sườn núi dốc. Phía dưới là khu dân cư tổ 20 với nhiều căn nhà nằm san sát nhau.

Qua thời gian dài chịu tác động của mưa bão và quá trình phong hóa, địa chất tại một số khu vực sườn núi đã có dấu hiệu mất ổn định. Nhiều mảng đá, nền đường bê tông và nền móng nhà dân bị khoét sâu, tạo thành những hốc lớn giống tình trạng “hở hàm ếch”.

Các khối đất đá này nằm ở vị trí cao hơn khu dân cư bên dưới, khiến người dân lo ngại chỉ cần xuất hiện mưa lớn kéo dài, nước thấm sâu vào nền đất có thể làm gia tăng nguy cơ sạt trượt.

Với địa hình dốc, khi đất đá đã bão hòa nước, trọng lượng tăng lên trong khi kết cấu nền đất suy yếu, nguy cơ trượt lở có thể diễn biến nhanh. Đặc biệt, những vị trí đã từng xảy ra sạt lở thường cần được theo dõi chặt chẽ trong các đợt mưa lớn tiếp theo.

Gần 200 người sống trong tâm lý bất an trước mùa mưa bão

Phần lớn người dân tại khu vực núi Một là các gia đình lao động tự do, thu nhập còn hạn chế. Dù nhận thức được nguy cơ, nhiều hộ vẫn phải tiếp tục bám trụ vì chưa có điều kiện chuyển đến nơi ở khác.

Đối với những người sống dưới chân núi, mùa mưa không chỉ mang theo những bất tiện về sinh hoạt mà còn tạo ra áp lực tâm lý kéo dài.

Bà Nguyễn Thị Lệ Thủy, 65 tuổi, một người dân sống tại tổ 19, cho biết bà đã gắn bó với khu vực này gần 20 năm. Theo bà, mỗi khi mùa mưa bão đến gần, người dân lại bước vào thời gian căng thẳng.

Ban đêm, một tiếng động bất thường từ phía vách núi hay tiếng mưa lớn trút xuống mái tôn cũng có thể khiến người dân giật mình.

Nỗi lo này không phải không có cơ sở.

Cuối năm 2025, khu vực từng xảy ra một đợt sạt lở nghiêm trọng. Sau những trận mưa lớn kéo dài, hàng nghìn khối đất đá cùng cây cối từ sườn núi trượt xuống khu dân cư tổ 20 dưới chân núi.

Hậu quả là 5 căn nhà bị đất đá vùi lấp và đổ sập hoàn toàn.

May mắn là trước đó, chính quyền địa phương đã tổ chức di dời các hộ dân đến nơi an toàn nên vụ sạt lở không gây thiệt hại về người.

Tuy nhiên, với những hộ dân vẫn sinh sống trong khu vực, sự việc này trở thành ký ức khó quên và cũng là lời cảnh báo rõ ràng về mức độ nguy hiểm của địa hình.

Dấu vết sạt lở cũ vẫn còn trên sườn núi

Sau gần một năm, những dấu tích của đợt sạt lở trước vẫn còn hiện diện trên sườn núi và tại khu vực nhà dân dưới chân núi.

Đây là yếu tố khiến người dân càng lo ngại khi mùa mưa bão mới đang đến gần.

Một điểm đáng chú ý trong các khu vực có nguy cơ sạt lở là rủi ro không chỉ nằm ở lượng đất đá đã dịch chuyển trước đó. Những vết nứt, hốc đá, phần nền bị khoét sâu hoặc các khu vực mất liên kết có thể tiếp tục trở thành điểm yếu khi mưa lớn quay trở lại.

Nếu mưa kéo dài, nước thấm vào các lớp đất đá có thể làm thay đổi trạng thái ổn định của sườn dốc. Trong điều kiện địa hình dốc và khu dân cư nằm ngay phía dưới, hậu quả nếu xảy ra sạt lở tiếp tục có thể rất nghiêm trọng.

Vì vậy, câu chuyện tại núi Một không chỉ là vấn đề ứng phó với một mùa mưa cụ thể mà còn đặt ra bài toán lâu dài về quy hoạch dân cư, an toàn địa chất và bố trí nơi ở cho người dân.

Chính quyền chuẩn bị phương án sơ tán khẩn cấp

Trước nguy cơ sạt lở, UBND tỉnh Gia Lai và phường Quy Nhơn đã vào cuộc để xử lý khu vực được xem là điểm nóng về nguy cơ sạt lở.

Địa phương đã rà soát phương án sơ tán và di dời dân trong trường hợp khẩn cấp. Lực lượng, phương tiện, điều kiện sinh hoạt và hậu cần tại các điểm sơ tán tập trung cũng được chuẩn bị để sẵn sàng ứng phó khi tình huống nguy hiểm xảy ra.

Đây được xem là giải pháp cấp thời nhằm ưu tiên bảo vệ tính mạng người dân trong trường hợp mưa lớn kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường trên sườn núi.

Tuy nhiên, sơ tán khẩn cấp chỉ là một phần của bài toán. Nếu người dân tiếp tục quay trở lại khu vực có nguy cơ cao sau mỗi đợt mưa, rủi ro vẫn tồn tại.

Do đó, vấn đề được quan tâm hơn hiện nay là phương án di dời lâu dài và tái định cư.

Gia Lai yêu cầu rà soát toàn diện phương án di dời

Ngày 5/10, UBND tỉnh Gia Lai đã chỉ đạo các sở, ngành liên quan và UBND phường Quy Nhơn tập trung triển khai phương án di dời các hộ dân tại khu vực núi Một.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng là rà soát và đánh giá cụ thể phạm vi, mức độ nguy cơ sạt lở để đề xuất phương án xử lý phù hợp.

Cùng với đó, địa phương cần xác định chính xác danh sách những hộ dân cần di dời, thống kê nhu cầu tái định cư thực tế và xây dựng phương án bố trí đất tái định cư phù hợp.

Điểm đáng chú ý là mục tiêu không chỉ dừng ở việc đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm trong ngắn hạn mà hướng tới ổn định cuộc sống lâu dài.

Đây là vấn đề có ý nghĩa đặc biệt đối với những gia đình có thu nhập thấp. Nếu chỉ thực hiện di chuyển tạm thời mà chưa có giải pháp nhà ở lâu dài, sinh kế và hạ tầng thiết yếu, người dân có thể gặp thêm khó khăn sau khi rời nơi ở cũ.

Vì vậy, tái định cư cần được tính toán đồng bộ giữa đất ở, giao thông, điện, nước, trường học, y tế và khả năng tiếp cận việc làm.

Bài toán tái định cư cần gắn với địa chất và quy hoạch

Theo yêu cầu đặt ra, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan chuyên môn có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ phường Quy Nhơn trong quá trình triển khai.

Các nội dung cần được đánh giá bao gồm yếu tố kỹ thuật, địa chất, quy hoạch quỹ đất, hạ tầng giao thông và những điều kiện cần thiết để phương án tái định cư có tính khả thi.

Trong đó, đánh giá địa chất có vai trò đặc biệt quan trọng.

Việc lựa chọn một khu đất tái định cư không thể chỉ dựa trên tiêu chí còn quỹ đất hay thuận tiện về giao thông. Khu vực được lựa chọn cần bảo đảm điều kiện an toàn địa chất, tránh phát sinh một “điểm nóng” mới về ngập lụt, sạt lở hoặc các rủi ro thiên tai khác.

Đối với các hộ dân phải di dời, nơi ở mới cũng cần bảo đảm khả năng duy trì sinh kế. Đây là yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ổn định cuộc sống sau tái định cư.

Nếu khoảng cách từ nơi ở mới đến nơi làm việc quá xa hoặc thiếu hệ thống giao thông công cộng, chi phí sinh hoạt có thể tăng lên, tạo thêm gánh nặng cho những gia đình vốn có thu nhập không ổn định.

Vì sao cần ưu tiên di dời các hộ dân ở vùng nguy hiểm?

Trong các khu vực có nguy cơ sạt lở cao, việc phòng ngừa thường có ý nghĩa quan trọng hơn so với xử lý hậu quả sau thiên tai.

Sạt lở đất đá có thể xảy ra nhanh và khó dự đoán chính xác thời điểm. Một khi khối đất đá lớn dịch chuyển, thời gian để người dân phản ứng có thể rất ngắn.

Trường hợp núi Một cho thấy điều này khá rõ. Đợt sạt lở cuối năm 2025 đã khiến 5 căn nhà bị vùi lấp, đổ sập, nhưng việc chính quyền di dời dân trước đó đã giúp tránh thiệt hại về người.

Điều này cho thấy phương án cảnh báo sớm và sơ tán có thể đóng vai trò quan trọng.

Tuy nhiên, nếu khu vực đã được xác định có nguy cơ lâu dài, giải pháp căn cơ vẫn là đưa người dân đến nơi an toàn và kiểm soát việc tái định cư, xây dựng mới trong vùng nguy hiểm.

Không chỉ là câu chuyện thiên tai, đây còn là bài toán đô thị

Núi Một nằm giữa khu vực đô thị Quy Nhơn, bên sông Hà Thanh và gần các tuyến giao thông hiện hữu. Việc khu dân cư hình thành từ nhiều năm khiến bài toán xử lý không đơn giản như một khu vực dân cư mới.

Có những căn nhà đã tồn tại trong thời gian dài, gắn với sinh kế, quan hệ cộng đồng và cuộc sống của nhiều thế hệ.

Do đó, di dời không chỉ là việc chuyển một hộ dân từ địa điểm này sang địa điểm khác.

Chính quyền cần đồng thời giải quyết các vấn đề về đất đai, nhà ở, hỗ trợ đời sống, sinh kế và khả năng tiếp cận hạ tầng cơ bản.

Đối với người dân, một nơi ở mới chỉ thực sự ổn định khi họ có thể tiếp tục làm việc, học tập, chăm sóc người thân và duy trì cuộc sống bình thường.

Đây cũng là lý do phương án tái định cư cần được xây dựng trên cơ sở khảo sát thực tế từng hộ, thay vì áp dụng một phương án chung cho toàn bộ cộng đồng.

Người dân cần làm gì khi có cảnh báo sạt lở?

Trong thời gian chờ phương án di dời lâu dài, các hộ dân trong vùng nguy cơ cần đặc biệt chú ý đến những dấu hiệu bất thường như xuất hiện vết nứt mới trên nền đất, tường nhà hoặc đường giao thông; đất đá rơi xuống bất thường; cây cối nghiêng hoặc dịch chuyển; nước chảy đục, thay đổi dòng chảy hoặc xuất hiện tiếng động lạ từ sườn núi.

Khi chính quyền phát cảnh báo hoặc yêu cầu sơ tán, người dân cần ưu tiên rời khỏi vùng nguy hiểm thay vì cố giữ tài sản.

Đặc biệt trong các đợt mưa lớn kéo dài, không nên ở lại những căn nhà nằm trực tiếp dưới taluy, vách đá hoặc khu vực đã từng xảy ra sạt lở nếu cơ quan chức năng xác định có nguy cơ tiếp tục.

Nguy cơ sạt lở tại núi Một đang đặt 52 hộ dân với gần 200 nhân khẩu trước một mùa mưa bão đầy lo lắng. Những dấu tích của vụ sạt lở cuối năm 2025 cùng tình trạng hốc đá, nền đất và vách núi bị phong hóa cho thấy đây không còn là nỗi lo mang tính dự phòng đơn thuần.

Việc chính quyền chuẩn bị phương án sơ tán là cần thiết để bảo đảm an toàn trong tình huống khẩn cấp. Nhưng về lâu dài, bài toán quan trọng hơn vẫn là đánh giá chính xác mức độ nguy hiểm, xác định các hộ cần di dời và triển khai khu tái định cư phù hợp.

Với những hộ dân đã sống nhiều năm tại núi Một, di dời chỉ thực sự thành công khi nơi ở mới vừa an toàn vừa bảo đảm khả năng duy trì sinh kế. Đây là điều kiện quan trọng để biến một giải pháp ứng phó thiên tai thành một chương trình ổn định dân cư lâu dài.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan và mưa lớn có thể diễn biến khó lường, việc chủ động phòng ngừa, cảnh báo và di dời khỏi những khu vực có nguy cơ cao vẫn là giải pháp cần được ưu tiên nhằm hạn chế tối đa thiệt hại về người và tài sản.

Nguồn tham khảo: Nội dung được biên tập từ thông tin do người dùng cung cấp, trong đó có các ghi nhận tại hiện trường, ý kiến người dân và thông tin chỉ đạo, triển khai phương án ứng phó của cơ quan chức năng.

Lưu ý: Các thông tin về địa danh, số hộ dân, số nhân khẩu, vụ sạt lở và phương án di dời được trình bày theo nguồn nội dung cung cấp tại thời điểm biên tập.

Một số câu hỏi thường gặp về nguy cơ sạt lở núi Một

Có bao nhiêu hộ dân đang sống tại khu vực nguy cơ sạt lở?

Theo nội dung được cung cấp, có 52 hộ dân với gần 200 nhân khẩu đang sinh sống tại khu vực núi Một thuộc tổ dân phố 19 và 20, phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai.

Núi Một từng xảy ra sạt lở nghiêm trọng chưa?

Có. Cuối năm 2025, sau các đợt mưa lớn kéo dài, hàng nghìn khối đất đá và cây cối từ sườn núi trượt xuống khu dân cư tổ 20. Năm căn nhà bị vùi lấp và đổ sập hoàn toàn. Người dân đã được di dời trước đó nên không xảy ra thiệt hại về người.

Vì sao người dân vẫn bám trụ tại khu vực nguy hiểm?

Phần lớn các hộ dân là lao động tự do, thu nhập còn bấp bênh. Việc chuyển đến nơi ở khác đòi hỏi nguồn lực tài chính và điều kiện sinh kế phù hợp, nên dù biết nguy hiểm, nhiều gia đình vẫn phải tiếp tục sinh sống tại đây.

Chính quyền đang xử lý nguy cơ sạt lở như thế nào?

Địa phương đã rà soát phương án sơ tán, chuẩn bị lực lượng và điểm tập trung trong trường hợp khẩn cấp. Đồng thời, UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu đánh giá phạm vi nguy cơ, xác định các hộ cần di dời, thống kê nhu cầu tái định cư và xây dựng phương án bố trí đất phù hợp.

Tái định cư cần quan tâm những yếu tố nào?

Ngoài quỹ đất, phương án tái định cư cần đánh giá an toàn địa chất, hạ tầng giao thông, điện nước, trường học, y tế và khả năng tiếp cận việc làm. Mục tiêu là giúp người dân ổn định cuộc sống lâu dài chứ không chỉ di chuyển khỏi vùng nguy hiểm.