TP.HCM và 7 địa phương phía Nam: Từ cạnh tranh thu hút vốn đến xây dựng một không gian đầu tư liên vùng

Tại Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP.HCM với các tỉnh phía Nam diễn ra chiều 17/9, ông Đinh Hồng Kỳ, Phó Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA), Chủ tịch HĐQT Công ty Secoin, đưa ra một quan điểm đáng chú ý: ranh giới hành chính không tồn tại trong hoạt động kinh tế.

Theo ông Kỳ, doanh nghiệp không lựa chọn địa điểm đầu tư chỉ dựa trên việc một dự án nằm ở tỉnh hay thành phố nào. Thay vào đó, doanh nghiệp nhìn vào toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguồn nguyên liệu, sản xuất, nhân lực, công nghệ, tài chính, logistics cho tới thị trường tiêu thụ và xuất khẩu.

Quan điểm này đặt ra một yêu cầu mới đối với hoạt động xúc tiến đầu tư tại khu vực phía Nam. Thay vì mỗi địa phương xây dựng một danh mục dự án riêng rồi cạnh tranh để thu hút vốn, các địa phương cần nhìn toàn bộ khu vực như một không gian kinh tế thống nhất, trong đó dòng vốn tại địa phương này có thể tạo ra giá trị và cơ hội cho nhiều địa phương khác.

Đây cũng là vấn đề ngày càng quan trọng khi quy mô kinh tế và nhu cầu đầu tư của TP.HCM, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) ngày càng gắn kết.

Hơn 10 tỷ USD FDI vào TP.HCM, gần 1,9 tỷ USD tại Đồng Nai

Theo thông tin được đưa ra tại hội nghị, trong 8 tháng năm 2026, TP.HCM thu hút hơn 10 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), trong khi Đồng Nai thu hút gần 1,9 tỷ USD.

Cà Mau cũng ghi nhận hơn 32.000 tỷ đồng vốn đăng ký từ các dự án mới, trong đó có 38 dự án mới được đề cập tại hội nghị.

Những con số này cho thấy sức hút đầu tư của các địa phương phía Nam vẫn rất lớn. Tuy nhiên, phía sau dòng vốn đó là một bài toán về kết nối.

Một trong những ví dụ được ông Đinh Hồng Kỳ đưa ra là khoảng 70% hàng hóa xuất khẩu của ĐBSCL vẫn phải đi qua TP.HCM và các tỉnh Đông Nam Bộ, khiến chi phí logistics của khu vực được ước tính chiếm khoảng 20-25% giá thành sản phẩm.

Nếu nhìn riêng từng tỉnh, đây có thể được xem là vấn đề logistics của ĐBSCL. Nhưng nếu nhìn trên phạm vi toàn vùng, câu chuyện lại trở thành bài toán về mạng lưới giao thông, cảng biển, trung tâm logistics, công nghiệp chế biến và phân phối.

Một sản phẩm có thể được nuôi trồng tại Cà Mau, đưa tới Cần Thơ để chế biến, sử dụng bao bì hoặc thiết bị từ doanh nghiệp ở Đồng Nai, tiếp cận nguồn vốn và dịch vụ tài chính tại TP.HCM, sau đó được xuất khẩu qua hệ thống cảng tại Đông Nam Bộ.

Nói cách khác, chuỗi liên kết kinh tế đã hình thành từ hoạt động thực tế của doanh nghiệp trước khi các địa phương chính thức nói đến liên kết vùng.

Một đồng vốn có thể tạo giá trị cho nhiều địa phương

Đây chính là vấn đề mà đại diện cộng đồng doanh nghiệp TP.HCM muốn nhấn mạnh.

Thay vì chỉ đặt câu hỏi một địa phương thu hút được bao nhiêu vốn, cần quan tâm hơn tới việc nguồn vốn đó tạo ra bao nhiêu giá trị cho toàn bộ hệ sinh thái kinh tế xung quanh.

Ví dụ, một dự án công nghiệp tại Cà Mau không chỉ tạo việc làm và đóng góp ngân sách cho Cà Mau. Nếu được kết nối tốt, dự án có thể sử dụng dịch vụ tài chính của TP.HCM, thiết bị công nghiệp từ Đồng Nai, nguyên liệu hoặc dịch vụ logistics từ những địa phương khác, đồng thời tiếp cận mạng lưới xuất khẩu và thị trường quốc tế thông qua các đầu mối lớn trong vùng.

Theo hướng này, mỗi địa phương không nhất thiết phải tự xây dựng một hệ sinh thái khép kín.

Thay vào đó, có thể chuyên môn hóa theo thế mạnh và kết nối với các trung tâm khác.

TP.HCM có lợi thế về tài chính, dịch vụ, khoa học – công nghệ, nguồn nhân lực chất lượng cao, thị trường và mạng lưới doanh nghiệp.

Đông Nam Bộ có nền tảng công nghiệp, công nghệ cao, công nghệ số và logistics.

Trong khi đó, ĐBSCL sở hữu thế mạnh về nông nghiệp, thủy sản, kinh tế biển, năng lượng và nguồn nguyên liệu.

Nếu những lợi thế này được kết nối thành một chuỗi thống nhất, nhà đầu tư có thể tiếp cận một thị trường và hệ sinh thái lớn hơn nhiều so với việc chỉ nhìn vào một địa phương.

Từ “danh mục dự án” sang “chuỗi giá trị”

Một thay đổi quan trọng được đề xuất tại hội nghị là chuyển cách thức xúc tiến đầu tư.

Trong mô hình truyền thống, một địa phương thường xây dựng danh sách các dự án kêu gọi đầu tư, sau đó giới thiệu cho doanh nghiệp. Nhà đầu tư quan tâm tới dự án nào thì tiếp tục làm việc với địa phương đó.

Tuy nhiên, mô hình này có thể khiến nhà đầu tư bỏ qua những mắt xích quan trọng nằm ngoài địa giới hành chính của dự án.

Theo đề xuất của ông Đinh Hồng Kỳ, TP.HCM cùng 7 địa phương trong vùng có thể nghiên cứu xây dựng một danh mục cơ hội đầu tư liên vùng.

Trong danh mục này, thay vì chỉ giới thiệu một dự án, các địa phương cần chỉ ra dự án đó nằm ở đâu trong chuỗi giá trị.

Chẳng hạn, một nhà đầu tư đến TP.HCM không chỉ được giới thiệu cơ hội tại TP.HCM mà còn có thể được cung cấp thông tin về nguồn nguyên liệu ở ĐBSCL, cơ sở sản xuất tại Đông Nam Bộ, hệ thống logistics, quỹ đất công nghiệp và các đối tác cung ứng liên quan.

Tương tự, khi nhà đầu tư đến Cần Thơ hoặc Cà Mau, họ cũng có thể được giới thiệu các mắt xích cần thiết tại TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh và các địa phương khác.

Xa hơn, vùng có thể tiến tới xây dựng một cửa sổ thông tin đầu tư chung, nơi nhà đầu tư nhìn thấy cơ hội không phải trên 8 bản đồ hành chính riêng biệt mà trên một bản đồ chuỗi giá trị thống nhất.

Nếu thực hiện được điều này, xúc tiến đầu tư vùng sẽ chuyển từ việc “mời gọi từng dự án” sang kiến tạo hệ sinh thái đầu tư.

Doanh nghiệp cần gì trước khi quyết định xuống tiền?

Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội nghị là câu hỏi: Điều gì thực sự khiến doanh nghiệp bỏ vốn đầu tư vào một địa phương?

Theo ông Kỳ, mỗi địa phương đều có tiềm năng, danh mục dự án và chính sách ưu đãi. Tuy nhiên, từ việc một nhà đầu tư “quan tâm” đến việc thực sự “xuống tiền” là một khoảng cách rất lớn.

Trước đây, doanh nghiệp thường xem xét những yếu tố như giá đất, chi phí nhân công, ưu đãi thuế và khoảng cách tới thị trường.

Nhưng tư duy đầu tư hiện nay đã thay đổi.

Với một dự án có vòng đời 10 năm, 20 năm hoặc thậm chí dài hơn, doanh nghiệp phải đánh giá đồng thời nhiều yếu tố:

• Hạ tầng giao thông và logistics.
• Khả năng cung cấp năng lượng.
• Chất lượng nguồn nhân lực.
• Hệ thống nhà cung cấp.
• Khả năng chuyển đổi số.
• Tiêu chuẩn môi trường.
• Yêu cầu phát triển bền vững.
• Khả năng tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế.
• Tính ổn định của chính sách.
• Thời gian và mức độ chắc chắn của thủ tục hành chính.

Do đó, câu hỏi không còn đơn giản là “Đầu tư ở đây hôm nay có lợi không?”

Doanh nghiệp phải đặt câu hỏi lớn hơn: “Sau 5 năm, 10 năm nữa, địa phương này sẽ đứng ở đâu trong chuỗi giá trị?”

Giảm sự bất định quan trọng hơn tăng ưu đãi?

Theo đại diện HUBA, yếu tố doanh nghiệp đặc biệt cần khi quyết định đầu tư là sự chắc chắn và nhất quán, thay vì chỉ những lời hứa về ưu đãi.

Ông Kỳ cho rằng điều doanh nghiệp lo ngại nhất là sự bất định.

Một dự án có thể chấp nhận chi phí đất cao hơn một chút, nhân công cao hơn một chút hoặc mức ưu đãi thấp hơn một chút nếu doanh nghiệp biết rõ thủ tục mất bao lâu, cơ quan nào chịu trách nhiệm, hạ tầng khi nào hoàn thành và những cam kết nào có khả năng thực hiện.

Ngược lại, một dự án dù có mức ưu đãi hấp dẫn nhưng nhà đầu tư không biết phải mất 6 tháng, 12 tháng hay 2 năm để hoàn tất thủ tục thì chi phí của sự bất định có thể lớn hơn rất nhiều khoản ưu đãi nhận được.

Đây là lý do cạnh tranh thu hút đầu tư trong giai đoạn mới có thể không còn là cuộc đua xem địa phương nào đưa ra nhiều ưu đãi hơn.

Thay vào đó, cuộc cạnh tranh có thể chuyển thành địa phương nào xây dựng được môi trường kinh doanh minh bạch, dễ dự đoán và có khả năng thực hiện cam kết tốt hơn.

Nói cách khác, thay vì hỏi “Có thể dành thêm ưu đãi gì cho nhà đầu tư?”, địa phương cần đặt câu hỏi: “Có thể giảm thêm bao nhiêu sự bất định cho nhà đầu tư?”

Liên kết vùng mở ra cơ hội mới cho bất động sản công nghiệp

Việc chuyển từ xúc tiến đầu tư riêng lẻ sang phát triển hệ sinh thái toàn vùng cũng có thể tạo tác động đáng kể tới thị trường bất động sản.

Đối với bất động sản công nghiệp, giá trị của một khu công nghiệp không chỉ nằm ở diện tích đất hay giá thuê.

Nhà đầu tư còn quan tâm tới khả năng kết nối với cảng biển, sân bay, đường cao tốc, trung tâm logistics, nguồn lao động và mạng lưới nhà cung cấp.

Do đó, nếu các địa phương phía Nam tăng cường liên kết, những khu vực có vị trí kết nối tốt với nhiều trung tâm kinh tế có thể hưởng lợi từ nhu cầu mở rộng sản xuất.

Một nhà máy đặt tại một tỉnh nhưng sử dụng dịch vụ tài chính tại TP.HCM, nguồn cung ứng tại Đồng Nai, nguyên liệu từ ĐBSCL và xuất khẩu thông qua hệ thống cảng Đông Nam Bộ thực chất đang vận hành trên một không gian kinh tế liên vùng.

Điều này cũng có thể thúc đẩy nhu cầu đối với kho bãi, logistics, nhà ở cho người lao động, dịch vụ thương mại và các loại hình bất động sản phục vụ sản xuất.

Tuy nhiên, tốc độ phát triển sẽ phụ thuộc vào chất lượng hạ tầng, khả năng kết nối và quy hoạch của từng khu vực.

Ba không gian kinh tế lớn cùng tạo thành một hệ sinh thái

Theo định hướng được nêu tại hội nghị, cấu trúc liên kết kinh tế vùng được định vị dựa trên sự bổ trợ giữa ba không gian kinh tế lớn.

TP.HCM giữ vai trò cực tăng trưởng dẫn dắt lan tỏa, đồng thời hướng tới vai trò trung tâm tài chính quốc tế, nơi hội tụ công nghệ cao và kết nối quốc tế.

Đông Nam Bộ được định vị là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, công nghệ số và logistics quốc tế.

Trong khi đó, Đồng bằng sông Cửu Long được định hướng phát triển thành trung tâm kinh tế nông nghiệp hiện đại, bền vững, kinh tế biển và năng lượng tái tạo, với Cần Thơ là một cực tăng trưởng quan trọng.

Ba không gian này không cạnh tranh trực tiếp với nhau mà có thể bổ trợ lẫn nhau.

TP.HCM cung cấp vốn, dịch vụ, công nghệ và thị trường.

Đông Nam Bộ cung cấp năng lực sản xuất công nghiệp, công nghệ và logistics.

ĐBSCL cung cấp nguồn nguyên liệu, nông sản, thủy sản, năng lượng và các lợi thế kinh tế biển.

Nếu kết nối được các mắt xích này, vùng phía Nam có thể hình thành những chuỗi giá trị có quy mô lớn hơn và khả năng cạnh tranh cao hơn.

Giai đoạn 2026-2030: Chuyển từ cam kết sang hành động

Một trong những thông điệp được nhấn mạnh cho giai đoạn 2026-2030 là thay đổi phương thức hợp tác.

Các địa phương hướng tới việc chuyển từ xúc tiến dự án riêng lẻ sang kiến tạo hệ sinh thái toàn vùng.

Tiếp đó là chuyển từ cạnh tranh thu hút nguồn lực sang cùng mở rộng quy mô nguồn lực.

Quan trọng hơn, liên kết vùng cần chuyển từ việc ký kết các cam kết sang quản trị bằng hành động và kết quả cụ thể.

Điều này có nghĩa các thỏa thuận hợp tác cần được gắn với những dự án, tiến độ, đầu mối chịu trách nhiệm và kết quả có thể đo lường.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng bởi doanh nghiệp cần biết một kế hoạch liên kết vùng sẽ tạo ra thay đổi thực tế nào đối với hoạt động sản xuất và đầu tư.

Nếu thủ tục được rút ngắn, logistics giảm chi phí, hạ tầng được hoàn thiện đúng tiến độ và thông tin đầu tư được kết nối tốt hơn, lợi ích sẽ không chỉ thuộc về một tỉnh mà có thể lan tỏa trên toàn vùng.

Phát biểu của doanh nhân Đinh Hồng Kỳ tại Hội nghị kết nối đầu tư và hợp tác phát triển giữa TP.HCM với các tỉnh phía Nam cho thấy một yêu cầu ngày càng rõ đối với hoạt động thu hút đầu tư: không thể chỉ nhìn dòng vốn theo từng địa giới hành chính.

Trong thực tế, doanh nghiệp đã vận hành theo chuỗi giá trị liên tỉnh từ nhiều năm qua. Nguồn nguyên liệu, nhà máy, tài chính, nhân lực, logistics và thị trường thường nằm ở nhiều địa phương khác nhau. Vì vậy, nhiệm vụ của chính quyền không chỉ là thu hút vốn về địa phương mình mà còn phải tạo điều kiện để dòng vốn đó kết nối với toàn bộ hệ sinh thái kinh tế xung quanh.

Giai đoạn 2026-2030 vì thế có thể là thời kỳ quan trọng đối với quá trình định hình lại không gian đầu tư phía Nam. Nếu TP.HCM, Đông Nam Bộ và ĐBSCL kết nối hiệu quả về hạ tầng, logistics, công nghiệp, công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực, lợi ích tạo ra có thể vượt xa tổng giá trị của từng dự án riêng lẻ.

Với thị trường bất động sản, đặc biệt là bất động sản công nghiệp và logistics, sự thay đổi này cũng mở ra những cơ hội mới. Tuy nhiên, giá trị thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng biến các cam kết liên kết thành hạ tầng, thủ tục và dự án cụ thể.

Cuối cùng, thông điệp quan trọng nhất từ hội nghị có thể được cô đọng thành một nguyên tắc: một đồng vốn đầu tư không nên chỉ tạo ra giá trị cho một địa phương, mà cần có khả năng tạo thêm giá trị cho nhiều mắt xích khác trong cùng một không gian kinh tế.

Câu hỏi về đầu tư bất động sản vùng

Vì sao cần xem TP.HCM và các tỉnh phía Nam như một không gian đầu tư thống nhất?

Bởi chuỗi sản xuất và thương mại của doanh nghiệp vốn đã vượt qua ranh giới hành chính. Một sản phẩm có thể sử dụng nguyên liệu từ ĐBSCL, chế biến tại một địa phương khác, sử dụng tài chính và dịch vụ của TP.HCM rồi xuất khẩu qua hệ thống cảng Đông Nam Bộ.

Doanh nghiệp hiện quan tâm những yếu tố nào khi chọn địa điểm đầu tư?

Ngoài giá đất và ưu đãi, doanh nghiệp ngày càng quan tâm tới logistics, năng lượng, nguồn nhân lực, chuỗi cung ứng, công nghệ, môi trường, phát triển bền vững, khả năng tiếp cận thị trường và tính ổn định của chính sách.

Vì sao sự chắc chắn của thủ tục lại quan trọng?

Một dự án dài hạn cần dự báo được thời gian hoàn thành thủ tục, tiến độ hạ tầng và trách nhiệm của các cơ quan liên quan. Nếu những yếu tố này không rõ ràng, chi phí của sự bất định có thể lớn hơn giá trị của một số ưu đãi đầu tư.

Liên kết vùng có tác động tới bất động sản không?

Có thể có. Khi công nghiệp, logistics và hạ tầng được kết nối tốt hơn, nhu cầu về đất công nghiệp, kho vận, nhà ở cho người lao động, thương mại và dịch vụ có thể tăng tại những khu vực hưởng lợi từ dòng vốn và hạ tầng.

Xúc tiến đầu tư liên vùng khác gì xúc tiến đầu tư truyền thống?

Xúc tiến đầu tư truyền thống thường tập trung giới thiệu từng dự án tại từng địa phương. Xúc tiến đầu tư liên vùng hướng tới việc cho nhà đầu tư thấy toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguyên liệu, sản xuất, tài chính, công nghệ đến logistics và thị trường, qua đó giúp doanh nghiệp lựa chọn nhiều địa điểm và đối tác trong cùng một hệ sinh thái.